#ΟΜΗΡΟΣ, #ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, #ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ Ομηρικές Δημοκρατίες Η ανακάλυψη της ελευθερίας – Από τον Όμηρο στη Δημοκρατία Περίληψη της ομιλίας του Νίκου Σταμάτη για τη φιλοσοφική σκέψη του Κορνήλιου...

Πλήρες Κείμενο:

#ΟΜΗΡΟΣ, #ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, #ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ Ομηρικές Δημοκρατίες Η ανακάλυψη της ελευθερίας – Από τον Όμηρο στη Δημοκρατία Περίληψη της ομιλίας του Νίκου Σταμάτη για τη φιλοσοφική σκέψη του Κορνήλιου Καστοριάδη (2007). Η ανακάλυψη της ελευθερίας αποτελεί, σύμφωνα με την ερμηνεία του Κορνήλιου Καστοριάδη, μία από τις σημαντικότερες δημιουργίες του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, με τις πνευματικές της ρίζες να εντοπίζονται ήδη στα Ομηρικά Έπη. Ο Όμηρος δεν είναι απλώς ο ποιητής των ηρώων και των πολέμων.

Είναι ο δημιουργός ενός κόσμου στον οποίο ο άνθρωπος σκέφτεται, αμφισβητεί, αποφασίζει και αναλαμβάνει την ευθύνη των πράξεών του.

Ο νόος, η γνώση, η κρίση και η δύναμη του λόγου αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.

Στις ομηρικές συνελεύσεις εμφανίζονται τα πρώτα στοιχεία δημόσιας πολιτικής έκφρασης.

Ακόμη και ο ισχυρός Αγαμέμνονας αντιμετωπίζει αντιρρήσεις, ενώ η πειθώ και η σοφία εκτιμώνται εξίσου με την πολεμική ανδρεία.

Η συλλογική γνώμη αρχίζει να αποκτά βαρύτητα απέναντι στην εξουσία.

Παράλληλα, οι ομηρικοί θεοί παρουσιάζονται με ανθρώπινα πάθη, αδυναμίες και αντιφάσεις.

Η ποιητική αυτή ελευθερία περιορίζει το απόλυτο δέος απέναντι στο θείο και αναδεικνύει την αξία της ανθρώπινης ζωής.

Μέσα από τις κοινωνικές μεταβολές που ακολούθησαν την κατάρρευση του μυκηναϊκού κόσμου, αναδύεται σταδιακά η ελληνική πόλις.

Η δημόσια συζήτηση, η αυτοθέσμιση και η συμμετοχή των πολιτών θα οδηγήσουν, έπειτα από μακρά ιστορική εξέλιξη, στην αθηναϊκή δημοκρατία.

Ωστόσο, η ελευθερία δεν είναι απεριόριστη ούτε απαλλαγμένη από ευθύνες.

Η καταστροφική Σικελική Εκστρατεία των Αθηναίων αποδεικνύει ότι ακόμη και μια δημοκρατία μπορεί να οδηγηθεί στην ύβρη όταν κυριαρχούν η αλαζονεία, η πλεονεξία και η επιθυμία της εξουσίας.

Το κεντρικό συμπέρασμα: Η μεγάλη ομηρική κληρονομιά δεν περιορίζεται στην ηρωική ανδρεία, αλλά περιλαμβάνει την ανάδειξη του ανθρώπου ως σκεπτόμενου και δρώντος όντος.

Η ελευθερία, η δημιουργική φαντασία και η αυτονομία αποτελούν θεμελιώδη στοιχεία της ελληνικής πνευματικής παράδοσης.

Η ελευθερία γεννιέται με τη σκέψη, καλλιεργείται με τον διάλογο και διατηρείται με τη δικαιοσύνη και την αρετή.

Και ένα ερώτημα για το Ομηρικό μας Συνέδριο: Ο Όμηρος αποτύπωσε ένα πνεύμα ελευθερίας που ήδη αναπτυσσόταν στην ελληνική κοινωνία ή συνέβαλε ο ίδιος, με την ποίησή του, στη διαμόρφωσή του;

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους