Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Πώς ερμηνεύονται τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ; – Οι Αναλυτές του ΕΛΙΑΜΕΠ απαντούν Ινώ Αφεντούλη, Ειδική Σύμβουλος, Επικεφαλής Παρατηρητηρίου Γεωπολιτικής και Διπλωματίας, ΕΛΙΑΜΕΠ Πώς θα επηρεασθεί η αμερικανική εξωτερική πολιτική; To αποτέλεσμα των εκλογών στις ΗΠΑ θα επηρεάσει καθοριστικά την εσωτερική τους πολιτική αλλά εξίσου αν όχι περισσότερο και την εξωτερική.

Από θεσμική άποψη η τελευταία παραμένει προνόμιο του Προέδρου παρά τη δυνατότητα της νομοθετικής εξουσίας να εμποδίσει την εφαρμογή αποφάσεων του.

Το ζήτημα ωστόσο δεν είναι διαδικαστικό. Ο Αμερικανός πρόεδρος από την αρχή της δεύτερης θητείας του απαλλαγμένος από τα «βαρίδια» της πρώτης, με άλλα λόγια τους «ενήλικους στο δωμάτιο», στρατιωτικούς και διπλωμάτες, λαμβάνει τις αποφάσεις που αφορούν στην παρουσία της χώρας στον κόσμο σύμφωνα με τις δικές του συχνά αντιφατικές και αντικρουόμενες απόψεις.

Το πιστοποιούν οι χειρισμοί του στα δύο ανοιχτά μέτωπα, Ουκρανία και Ιράν, η επιβολή δασμών κατά το δοκούν, η συμπεριφορά του έναντι Ευρωπαίων συμμάχων και του Καναδά.

Μέχρι τώρα όμως μιλούσε και έπραττε από θέση ισχύος, ως ηγέτης της ισχυρότερης στρατιωτικά χώρας του κόσμου.

Η πολιτική ήττα που υπέστη του αφαιρεί σημαντικό ποσοστό διαπραγματευτικής ισχύος έναντι ηγετών όπως ο Πούτιν και ο Σι που θα αντιμετωπίζουν στο εξής τον Τραμπ ως ηγέτη σε αποδρομή ή όπως η αμερικανική έκφραση το αποδίδει lame duck.

Θα είναι πολύ πιο δύσκολο να αποσπάσει παραχωρήσεις από τους συγκεκριμένους ηγέτες που δεν έχουν αντίστοιχα προβλήματα καθώς δεν ηγούνται δημοκρατιών.

Ένα πρώτο τεστ θα είναι η τριμερής ΗΠΑ-Ρωσίας-Ουκρανίας που θα πραγματοποιηθεί την επόμενη εβδομάδα στο Αμπού Ντάμπι. Η Μόσχα είναι πιθανό να σκληρύνει ακόμη περισσότερο τις θέσεις της και η αμερικανική πλευρά να το δεχθεί αδυνατώντας να επιβάλει τους δικούς της όρους, αν υποθέσουμε πως αυτοί θα ήταν πιο ευνοϊκοί για την Ουκρανία.

Αλλά και στα άλλα ανοιχτά μέτωπα η ισορροπία δυνάμεως θα μεταβληθεί.

Για παράδειγμα, το Ιράν γιατί να γίνει διαλλακτικότερο τώρα; Ένα άλλο πολύ πιθανό ενδεχόμενο είναι η εσωτερική αναταραχή στις ΗΠΑ που θα προκληθεί από τη σύγκρουση Τραμπ με τη νομοθετική εξουσία, διερεύνηση σκανδάλων και ατασθαλιών, να μεταφερθεί στη διαχείριση της εξωτερικής πολιτικής. Ενας Προέδρος απορροφημένος από τα εσωτερικά ζητήματα πιθανότατα να αδιαφορήσει για τα εξωτερικά.

Η προοπτική αυτή θα αυξήσει ακόμη περισσότερο τη διεθνή αστάθεια και σύγχυση που η αλλοπρόσαλλη πολιτική του έχει ήδη προκαλέσει. Τριαντάφυλλος Καρατράντος, Κύριος Επιστημονικός Συνεργάτης, ΕΛΙΑΜΕΠ Οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ και η επόμενη ημέρα για τη διεθνή ασφάλεια Η επικράτηση των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων και στη Γερουσία αποτελεί σημαντική πολιτική ήττα για τον Ντόναλντ Τραμπ.

Η δυσαρέσκεια για το κόστος ζωής, τη διακυβέρνηση και τον πόλεμο στο Ιράν διαμόρφωσε ένα αποτέλεσμα με συνέπειες πέρα από τα αμερικανικά σύνορα.

Το κεντρικό στρατηγικό ερώτημα είναι πόσο μπορεί η αλλαγή των κοινοβουλευτικών συσχετισμών να επηρεάσει την άσκηση της αμερικανικής ισχύος.

Στο πεδίο της ασφάλειας εισερχόμαστε σε περίοδο εντονότερης θεσμικής αντιπαράθεσης.

Από τον Ιανουάριο, ο έλεγχος των χρηματοδοτήσεων, οι ακροάσεις και η εποπτεία των κυβερνητικών αποφάσεων προσφέρουν στους Δημοκρατικούς ουσιαστικά εργαλεία παρέμβασης.

Ωστόσο, ο πρόεδρος διατηρεί σημαντικές εξουσίες στην εξωτερική και αμυντική πολιτική.

Επομένως, η εκλογική αποδυνάμωσή του αυξάνει τους περιορισμούς, χωρίς να προδικάζει στρατηγική αναδίπλωση.

Η συνύπαρξη διαφορετικών κέντρων πολιτικής ισχύος μπορεί να ενισχύσει τη λογοδοσία, αλλά και να δυσκολέψει τη διαμόρφωση σταθερών δεσμεύσεων προς συμμάχους και εταίρους. Στη Μέση Ανατολή, αναμένεται ισχυρότερη πίεση για έλεγχο της εμπλοκής στο Ιράν και αυστηρότερη εξέταση της στρατιωτικής βοήθειας προς το Ισραήλ.

Η δυνατότητα περιορισμού χρηματοδοτήσεων δημιουργεί μοχλούς πίεσης υπέρ της διπλωματίας.

Η αποκλιμάκωση, όμως, παραμένει αβέβαιη: μια Τεχεράνη που αντιλαμβάνεται την εκλογική ήττα ως αμερικανική αδυναμία μπορεί να σκληρύνει τη στάση της.

Για την περιφερειακή ασφάλεια, καθοριστική θα είναι η σύνδεση της αποτροπής με έναν αξιόπιστο διπλωματικό ορίζοντα.

Για την Ουκρανία, η νέα σύνθεση του Κογκρέσου δημιουργεί ευνοϊκότερες προϋποθέσεις επαναφοράς της βοήθειας και αντίστασης στη χαλάρωση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.

Η μετατροπή αυτής της δυνατότητας σε επιχειρησιακό αποτέλεσμα απαιτεί διακομματικές πλειοψηφίες, χρηματοδότηση και χρόνο.

Παράλληλα, η διαπραγματευτική γραμμή του Λευκού Οίκου δεν αλλάζει αυτομάτως. Το Κίεβο αποκτά περισσότερα πολιτικά στηρίγματα στην Ουάσιγκτον, χωρίς να εξασφαλίζει άμεση κάλυψη των επειγουσών αμυντικών αναγκών του.

Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το αποτέλεσμα μπορεί να διευρύνει τα περιθώρια θεσμικής συνεννόησης και συντονισμού για την Ουκρανία.

Οι εμπορικές τριβές και η αβεβαιότητα γύρω από τις προεδρικές επιλογές παραμένουν.

Η ευρωπαϊκή απάντηση χρειάζεται συνέχεια: ενίσχυση αμυντικών δυνατοτήτων, ανθεκτικότητα κρίσιμων υποδομών, ενεργειακή ασφάλεια και συστηματική συνεργασία με το Κογκρέσο και την αμερικανική διοίκηση.

Η αλλαγή στην Ουάσιγκτον προσφέρει ευκαιρίες.

Η αξιοποίησή τους προϋποθέτει μια Ευρώπη που αναλαμβάνει μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλειά της και διαμορφώνει κοινές προτεραιότητες απέναντι σε αλληλένδετες κρίσεις. Κωνσταντίνος Καψάσκης, Ερευνητής, ΕΛΙΑΜΕΠ Ο πόλεμος με το Ιράν συνέβαλε καθοριστικά στην σαρωτική νίκη των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές, κάτι που παραδέχτηκε και ο ίδιος ο Αντιπρόεδρος J.D Vance που, αναστοχαζόμενος το αποτέλεσμα, ανέφερε ότι ο πόλεμος ήταν ο πραγματικός λόγος που οι Ρεπουμπλικάνοι έχασαν ακόμα και σε περιοχές που παραδοσιακά ήταν «οχυρά» του κόμματος.

Αυτό δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για το μέλλον της Αμερικανικής πολιτικής στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, καθώς και συγκεκριμένα όσον αφορά στην σχέση των ΗΠΑ με το Ισραήλ.

Θα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να δούμε εάν οι ενδιάμεσες εκλογές θα επηρεάσουν το πολιτικό μέλλον του Benjamin Netanyahu.

Ήδη αναλυτές στην χώρα, όπως και μαζικά η αντιπολίτευση, προειδοποιούν ότι ο Netanyahu κινδυνεύει να γίνει «persona non grata» στην Αμερικανική πολιτική σκηνή, τόσο για τους Δημοκρατικούς όσο και με τους Ρεπουμπλικάνους.

Ειδικά για τους Ρεπουμπλικάνους, που παραδοσιακά στήριζαν ανοιχτά πολλές από τις πολιτικές επιλογές του Netanyahu παρά κάποιες πρόσφατες διαφωνίες, η επόμενη μέρα αυτής της σχέσης μπορεί να είναι πιο ρευστή από ό,τι έχουμε συνηθίσει.

Δεν είναι λίγοι αυτοί που κατηγορούν τον Ισραηλινό πρωθυπουργό ότι αυτός είναι που παρέσυρε τον Πρόεδρο Trump στον πόλεμο.

Άλλωστε, ο πόλεμος αποτέλεσε σημαντική απόκλιση από την προεκλογική ρητορική των Ρεπουμπλικάνων που είχαν υποσχεθεί τέλος στην συμμετοχή των ΗΠΑ σε μακρινούς πολέμους.

Χωρίς την μαζική στήριξη ούτε ενός από τα δυο κόμματα του Κογκρέσου, ίσως δυσκολεύει και το έργο του Netanyahu να πείσει κάποια από τα κόμματα της Ισραηλινής αντιπολίτευσης για συνεργασία.

Όσον αφορά στον πόλεμο, στον απόηχο των αποτελεσμάτων ήδη ο Trump δήλωσε πως οι ΗΠΑ δεν έχουν άμεσο σχέδιο να πλήξουν το Ιράν.

Και αυτό παρά την μεγάλη συγκέντρωση δυνάμεων στην περιοχή, αλλά και τα πλήγματα στο νησί Qeshm μια μέρα πριν τις ενδιάμεσες.

Βεβαία, τα λεγόμενα του προέδρου συχνά διαφέρουν από τις πράξεις του και οι τελευταίες του δηλώσεις δεν σημαίνουν αναγκαστικά κάποια σημαντική αποκλιμάκωση μέχρι αυτή να διαφανεί στο πεδίο.

Αλλά, σε σημειολογικό επίπεδο, έχει το ενδιαφέρον της και αυτή η τελευταία δήλωση. Κατερίνα Σώκου, Κύρια Επιστημονική Συνεργάτιδα, ΕΛΙΑΜΕΠ/ Εκτελεστική Διευθύντρια στο Ελληνοαμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο/ Εξωτερική Συνεργάτης, Atlantic Council Ο ίδιος πρόεδρος, πιο απρόβλεπτος, αλλά και πιο αδύναμος Σε ένα social media post την Τετάρτη, ο Λευκός Οίκος υπενθύμισε στους Αμερικανούς το αυτονόητο, ότι ο Ντόναλντ Τραμπ παραμένει ο πρόεδρός τους.

Οι ενδιάμεσες εκλογές, όσο ηχηρό μήνυμα και να στείλουν, δεν υπόσχονται δραματικές αλλαγές πολιτικής.

Ακόμη και ως «κουτσή πάπια», ο πρόεδρος Τραμπ διατηρεί την εξουσία.

Έχει επίσης την ευχέρεια να αγνοεί το Κογκρέσο, όπως έκανε τα δύο πρώτα χρόνια της θητείας του, και όπως έχει ήδη προειδοποιήσει ότι θα κάνει ασκώντας βέτο στις αποφάσεις με τις οποίες δεν συμφωνεί.

Όσο για τους Δημοκρατικούς, μπορεί να πέτυχαν τη μεγαλύτερη επιστροφή της σύγχρονης αμερικανικής ιστορίας στο Κογκρέσο, αλλά εξακολουθούν να χρειάζονται τη συνεργασία των Ρεπουμπλικάνων συναδέλφων τους για να προωθήσουν τις νομοθετικές τους προτεραιότητες.

Την ίδια ώρα, όμως, υπόσχονται να εντείνουν την πίεση εναντίον του προέδρου Τραμπ με μία σειρά από έρευνες που θα υποδαυλίσουν την πολιτική πόλωση ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028.

Σε αυτό το κλίμα, η δήλωση του Τραμπ ότι θα συνεργαστεί με τους Δημοκρατικούς στο Κογκρέσο δεν ακούγεται πειστική.

Χωρίς τη δυνατότητα προώθησης της νομοθετικής του ατζέντας, ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται να συνεχίσει να κυβερνά με εκτελεστικά διατάγματα.

Η εκλογική ήττα όμως τον καθιστά πιο απρόβλεπτο.

Αποδίδοντας την ήττα των Ρεπουμπλικάνων στο υψηλό κόστος ενέργειας που προκάλεσε ο πόλεμος εναντίον του Ιράν, υποσχέθηκε ότι δεν θα προχωρήσει σε νέα χτυπήματα εναντίον του Ιράν – κάτι που συνιστά αλλαγή τακτικής και βεβαίως μένει να αποδειχθεί.

Ακόμη πιο αιφνιδιαστικά, και με γνώμονα το εσωτερικό πολιτικό κόστος της στήριξής του στο Ισραήλ, ανακοίνωσε ότι θα σταματήσει την ετήσια στρατιωτικής βοήθεια ύψους 4 δισ. δολαρίων στην χώρα.

Όσο για τον πόλεμο στην Ουκρανία, αναμένεται να επιμείνει στις διπλωματικές προσπάθειες για εκεχειρία.

Αν όμως υπαγορεύσει όρους που υπονομεύουν την μακροπρόθεσμη σταθερότητα και ασφάλεια της χώρας, αλλά και τη διατλαντική συμμαχία, ο έλεγχος του Κογκρέσου μπορεί να είναι ένα φρένο. Δημήτρης Τσαρούχας, Κύριος Ερευνητής ΕΛΙΑΜΕΠ, Ουάσινγκτον Οι ενδιάμεσες εκλογές του 2026 εήταν νίκη δημοκρατίας και εξισορρόπησης των πολιτικών συσχετισμών.

Τα αποτελέσματα αποτελούν πανωλεθρία για το Ρεπουμπλικανικό κόμμα, και προσωπικά για τις επιλογές του Προέδρου Τrump.

Το γεγονός ότι οι Δημοκρατικοί επιτυγχάνουν νίκες σε παραδοσιακά κάστρα των Ρρεπουμπλικανών δεν αλλάζει απλά τους συσχετισμούς στο Κογκρέσο αλλά ανοίγει ένα παράθυρο ευκαιρίας για το Δημοκρατικό Κόμμα, ενόψει και των προεδρικών εκλογών του 2028.

Οι δημοσκοπήσεις όχι απλά έπεσαν μέσα; τα ευρήματα τους υποτίμησαν αυτό το κύμα οργής και απογοήτευσης που εκδηλώθηκε με τόσο έντονο τρόπο στην κάλπη.

Τα μηνύματα της κάλπης είναι πολλαπλά.

Πρώτον, οι επιλογές του Προέδρου στοίχισαν ακριβά στο κόμμα του.

Η ακρίβεια που μαστίζει την αμερικανική οικονομία και ο πόλεμος επιλογής στο Ιράν αποτέλεσαν τον εύκολο στόχο των δημοκρατικών υποψηφίων ανά την επικράτεια, που συνέδεσαν με επιτυχία τις αποτυχίες του προέδρου με την δυσμενή οικονομική κατάσταση του μέσου ψηφοφορου.

Επιπρόσθετα, ο Πρόεδρος επέβαλε τους υποψηφίους της αρεσκείας του σε πολιτείες-κλειδιά, όπως το Τέξας και η Νότια Καρολίνα, με αποτέλεσμα τον εκλογικό θρίαμβο των αντιπάλων του.

Δεύτερον, για πρώτη φορά εδώ και μια δεκαετία το μετριοπαθές κομμάτι του ρεπουμπλικανικού κόμματος αρνήθηκε τα κελεύσματα του Προέδρου και συνέβαλε αποφασιστικά στην εκλογική πανωλεθρία.

Ως εκ τούτου η επόμενη μέρα για τους ρεπουμπλικανούς είναι αβέβαιη και έντονες ενδοπαραταξιακές συγκρούσεις θα ξεκινήσουν και θα κορυφωθούν ενόψει των των εκλογών του 2028.

Έχοντας ενστερνιστεί πλήρως το δόγμα MAGA και αρνούμενο να ελέγξει τον Λευκό Οίκο και τις υπερεξουσίες που έχει ασκήσει, το GOP τώρα καλείται να επαναπροσδιορίσει το ρόλο του στο αμερικανικό πολιτικό σύστημα, και να ασκήσει, επιτέλους, τα καθήκοντα του.

Τρίτον, οι Δημοκρατικοί άδραξαν την ευκαιρία εστιάζοντας στα αδύναμα σημεία των αντιπάλων τους, ιδιαίτερα τη ακρίβεια και την διαφθορά, και πέτυχαν ιστορικά εκλογικά κέρδη.

Θα κάνουν όμως λάθος αν θεωρήσουν πως δικαιούνται να ξοδέψουν τα επόμενα δύο χρόνια επιδιώκοντας την απομάκρυνση του Τραμπ μέσω της εκδίωξης του (impeachment). Αφενός δεν διαθέτουν την πλειοψηφία των 2/3 στην Γερουσία για να το πετύχουν, και αφετέρου η εντολή που πήραν είναι να εργαστούν για την βελτίωση της καθημερινότητας.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους