Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ενάντια στην πολιτική της μνησικακίας Από τότε που οι Αμερικάνοι αριστεροί σταμάτησαν να αντιπαραβάλλουν την ταυτότητα στην τάξη, άρχισαν να κερδίζουν εκλογές.

Όλες οι τελευταίες νίκες είναι αποτέλεσμα της προτεραιοποίησης των άμεσων υλικών αναγκών των εργαζομένων – κόστος ζωής, κατοικία, δημόσια υγεία κλπ.

Οι ταυτότητες δεν εξαφανίζονται προφανώς, αλλά ούτε και τίθενται αντιπαραθετικά στα υλικά αιτήματα.

Η έγκληση είναι πρωτίστως ταξική – όλα αυτά που ενώνουν τους από κάτω και όχι ταυτοτική ή έστω διαθεματική – οι αποκάτω ως άθροισμα ταυτοτήτων.

Στην ελληνική συζήτηση υπάρχει μια μεγάλη παρανόηση – ότι η πολιτική των ταυτοτήτων είναι απλώς η αναγνώριση της ύπαρξης και των δικαιωμάτων των καταπιεσμένων κοινωνικών ομάδων (μαύροι, γυναίκες, γκέι κ.α.). Άρα όποιος δεν είναι woke είναι ντε φάκτο ρατσιστής, σεξιστής, ομοφοβικός κ.ο.κ. Πρόκεται για μεγάλο λάθος.

Η πολιτική των ταυτοτήτων υποστασιοποιεί τις ταυτότητες εκλαμβάνοντάς τες ως την βαθύτερη αλήθεια του ατόμου.

Αντιμετωπίζει κατηγορίες όπως γυναίκα, γκέι, μαύρος, μουσουλμάνα, τρανς ως βιολογικές η πολιτισμικές σταθερές, παρότι τυπικά επικαλείται την Μπάτλερ που τις αναλύει ως κοινωνικά και επιτελεστικά κατασκευασμένες.

Αλλά μια πολιτική που χτίζεται γύρω από αναλλοίωτες ταυτότητες στην πραγματικότητα αναπαράγει τα ίδια περιοριστικά πλαίσια που υποτίθεται ότι αντιμάχεται, βάζοντας απλώς συν εκεί που οι άλλοι βάζουν πλην.

Για αυτό και βλέπουμε πόσο αυστηρά αστυνομεύεται ένα άτομο όταν αποκλίνει από τις αναμενόμενες συμπεριφορές της εκάστοτε ταυτότητάς.

Έτσι, μια γυναίκα που δεν ταυτίζεται με τις φεμινιστικές επιταγές χαρακτηρίζεται αμέσως πικ μι, ένας γκέι που δεν ακολουθεί τη λοατκι ιδεολογία είναι ομοκανονικός.

Επιπλέον, η συγκεκριμένη οπτική παραβλέπει πόσο πολύ εμπλέκεται η εξουσία στην κατασκευή αυτών των ταυτοτήτων ως μέσο κατηγοριοποίησης, ταξινόμησης και ελέγχου του πληθυσμού.

Όταν οι μειονότητες απαιτούν από το κράτος να αναγνωρίσει και να γραφειοκρατικοποιήσει την ταυτότητά τους, μέσω ποσοστώσεων ή νομικών ορισμών, του παραδίδουν, ταυτόχρονα, μεγαλύτερη εξουσία να τις αστυνομεύει και να τις καθορίζει.

Η πολιτική των ταυτοτήτων επικαλείται τον Φουκώ στη θεωρία, την ίδια στιγμή που τον κατακρεουργεί στην πράξη.

Ούτε όμως η διαθεματικότητα λύνει το πρόβλημα.

Στο διαθεματικό μοντέλο, η τάξη αντιμετωπίζεται απλώς ως ένας ακόμη άξονας καταπίεσης (classism), δίπλα στον ρατσισμό, τον σεξισμό, ή την αρτιμελοκρατία (ableism). Αυτό αποτελεί ριζική παραγνώριση της καπιταλιστικής πραγματικότητας.

Η φυλή και το φύλο είναι ταυτότητες που μπορούν (και πρέπει) να απελευθερωθούν από τις προκαταλήψεις.

Η τάξη, όμως, δεν είναι μια ταυτότητα που χρειάζεται σεβασμό, αλλά μια αντικειμενική σχέση εκμετάλλευσης.

Ο στόχος δεν είναι να είμαστε περήφανοι εργάτες, αλλά να καταργήσουμε την εργατική τάξη μέσω της ανατροπής των εκμεταλλευτικών σχέσεων παραγωγής.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι εργάτες είναι πιο καταπιεσμένοι από τις γυναίκες ή τους μαύρους.

Η προτεραιότητα της τάξης είναι οντολογική, όχι αξιακή, δεν αφορά, δηλαδή, το υποκειμενικό βίωμα της καταπίεσης, ούτε την ιεράρχηση των καταπιέσεων – ποια είναι χειρότερη από τις άλλες.

Η διαθεματικότητα, επίσης, λειτουργεί προσθετικά – προσθέτει καταπιέσεις (γυναίκα + μαύρη + λεσβία = τριπλή καταπίεση). Μόνο που ο καπιταλισμός δεν λειτουργεί έτσι, δεν υιοθετεί τον ρατσισμό επειδή είναι κακός, αλλά γιατί διασπά την εργατική τάξη, επιτρέποντας την ακόμη μεγαλύτερη εκμετάλλευσή της.

Αντιμετωπίζοντας τις καταπιέσεις ως αυτόνομους άξονες που απλώς «διασταυρώνονται», η διαθεματικότητα χάνει τη συνολική εικόνα: ότι ο καπιταλισμός είναι η βασική μήτρα που ενορχηστρώνει και εργαλειοποιεί αυτές τις διακρίσεις.

Μπορούμε όμως να προστατεύσουμε τα δικαιώματα των μειονοτήτων χωρίς να υιοθετήσουμε την πολιτική των ταυτοτήτων; Φυσικά! Επιστρέφοντας στον παλιό καλό οικουμενισμό, όχι ως υπάρχουσα κατάσταση (που δεν υφίσταται), αλλά ως κανονιστικό πρόταγμα που μας κινητοποιεί.

Οι γυναίκες, οι μαύροι, οι λοατκι πρέπει να έχουν ίσα δικαιώματα, όχι επειδή είναι γυναίκες, μαύροι, λοατκι, αλλά γιατί είναι άνθρωποι.

Αν δεν υπάρχει κοινή (ανθρώπινη) εμπειρία και γλώσσα, όπως υποστηρίζει η πολιτική των ταυτοτήτων, αλλά μόνο «η δική μου βιωμένη αλήθεια, που εκπορεύεται από την ταυτότητά μου, τότε δεν υπάρχει καμία βάση συνεννόησης, ούτε κοινής δράσης.

Αυτό μετατρέπει την πολιτική σε έναν διαρκή ναρκισσισμό των μικρών διαφορών.

Και σε έναν διαγωνισμό θυματοποίησης - ποι@ είναι το μεγαλύτερο θύμα (oppression Olympics). Όπως έχει αναλύσει ο Ζίζεκ, η πολιτική των ταυτοτήτων οδηγεί σε μια υστερική απομόνωση, όπου η παραμικρή «πολιτισμική οικειοποίηση» ή το παραμικρό γλωσσικό ολίσθημα αντιμετωπίζεται ως θανάσιμη προσβολή και κλοπή της απόλαυσης.

Αναπόφευκτα, οδηγούμαστε σε έναν ατέρμονο κατακερματισμό και σε αντιμαχόμενες φυλές (tribalism) όπου η αξία και τα δικαιώματα ή η απαξία και η ενοχή ενός ατόμου εκπορεύονται από την ομάδα στην οποία ανήκει.

Είσαι μαύρος; Είσαι θύμα.

Είσαι λευκός; Είσαι ένοχος.

Η πολιτική των ταυτοτήτων καταλήγει σε διπλή μνησικακία.

Η ταυτότητα του θύματος γίνεται πηγή απόλαυσης (jouissance) και ηθικής ανωτερότητας.

Αν όμως η πολιτική σου ύπαρξη εξαρτάται από το να είσαι το θύμα μιας καταπίεσης, τότε ψυχικά χρειάζεσαι την ύπαρξη του καταπιεστή για να διατηρήσεις την ταυτότητά σου.

Αν ο ρατσισμός ή η πατριαρχία εξαφανίζονταν αύριο το πρωί, το υποκείμενο της πολιτικής των ταυτοτήτων θα έχανε το έδαφος κάτω από τα πόδια του, θα έχανε την ταυτότητά του.

Έτσι, η πολιτική μετατρέπεται σε μια ατέρμονη αναπαραγωγή καταγγελιών, όπου ο στόχος δεν είναι η απελευθέρωση από την καταπίεση, αλλά να διαιωνιστεί η λίμπιντο της διαμαρτυρίας.

Αυτό ο Λόγος του Υστερικού – η ασταμάτητη απεύθυνση στον Μεγάλο Άλλο αιτημάτων που αποτυγχάνει να ικανοποιήσει - προκαλεί και τη συμμετρική του αντίδραση.

Όταν η προοδευτική ελίτ απαγορεύει στην «απαίδευτη» μάζα να εκφράζεται με τον παραδοσιακό τρόπο, η alt-right εμφανίζεται ως ο «απελευθερωτής» που λέει στους εργάτες: «Αυτοί οι σνομπ των πανεπιστημίων σας κλέβουν την απόλαυση, σας απαγορεύουν να μιλάτε.

Ελάτε σε μένα για να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους». Όπως έλεγε ένα από τα πιο επιδραστικά μηνύματα του πορτοκαλί ονείδους στις εκλογές του 2024: Kamala is for they/them. Trump is for you.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους