Original Post

Πλήρες Κείμενο:

: «Η έκθεση "Τοπία της Γαλλίας" στη Hayward είναι η σημαντικότερη έκθεση που έχει πραγματοποιηθεί στο Λονδίνο εδώ και αρκετό καιρό, αλλά και η πιο απολαυστική.

Επιβεβαιώνει την άποψή μου ότι ολόκληρη η ιστοριογραφία της τέχνης κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα θα πρέπει να ξαναγραφτεί. Η Hayward πρέπει να είναι η ασχημότερη πινακοθήκη της Ευρώπης και είναι διαβόητη επειδή καταβροχθίζει ζωντανά τα έργα τέχνης.

Ωστόσο, ακόμη και το αποκρουστικό εσωτερικό της από μπετόν υποχωρεί μπροστά στη δύναμη και τη μεγαλοπρέπεια —αλλά και τη φωτεινή λεπτότητα— των τεράστιων καμβάδων που εκτίθενται τώρα εκεί.

Για πρώτη φορά στο Λονδίνο μπορούμε να δούμε έργα σπουδαίων καλλιτεχνών όπως οι Français και Busson, ο Pelouse και ο Chintreuil, ο Guigou, ο Sain και ο Ségé.

Είναι μια αποκάλυψη.

Έχω ήδη επισκεφθεί την πινακοθήκη τρεις φορές και σκοπεύω να ξαναπηγαίνω όσο συχνότερα μπορώ, προτού η έκθεση κλείσει οριστικά στα τέλη Αυγούστου.

Θα μπορούσε κανείς να ρωτήσει: ποιοι είναι όλοι αυτοί οι άνθρωποι για τους οποίους δεν έχουμε ακούσει ποτέ; Πολύ εύλογο ερώτημα.

Ακόμη και οι ίδιοι οι Γάλλοι αγνοούν σε μεγάλο βαθμό την ύπαρξή τους.

Ενώ οι Αμερικανοί, παρά τις αλλεπάλληλες καταστροφές που έχει επιφέρει η καλλιτεχνική μόδα, εξακολουθούν να τιμούν τους εξαιρετικούς τοπιογράφους του 19ου αιώνα, όπως ο Church και ο Bierstadt (ο τελευταίος αποτέλεσε αντικείμενο μιας τεράστιας έκθεσης στο Μπρούκλιν το 1991), και οι Αυστραλοί δικαίως υπερηφανεύονται για τους δικούς τους μεγάλους ζωγράφους, τον Tom Roberts και τον Arthur Streeton, οι Γάλλοι έχουν θέσει στο περιθώριο τους καλύτερους ζωγράφους τους από την εποχή της Δεύτερης Αυτοκρατορίας και της Τρίτης Δημοκρατίας εδώ και σχεδόν έναν αιώνα.

Τα έργα τους παραμένουν ξεχασμένα σε πόλεις όπως η Ανζέ, η Καέν, η Αβινιόν, η Μορλαί, η Σαρτρ και η Μπεζιέ, ενώ αυτά τα επαρχιακά μουσεία σπάνια τα εκθέτουν πλέον.

Ακόμη και όταν άνοιξε το υπέροχο Musée d'Orsay το 1986, μόνο ένας ή δύο από αυτούς τους ξεχασμένους καλλιτέχνες ανασύρθηκαν από τη λήθη για να γίνουν γνωστοί στο διεθνές κοινό.

Έργα του Charles Busson έχουν να εκτεθούν στο Παρίσι εδώ και μισό αιώνα, παρόλο που το έργο του "Le Village de Lavardin" είναι ένα αριστούργημα που θυμίζει τον Constable στην καλύτερη στιγμή του.

Πηγαίνετε να το δείτε και μόνοι σας.

Η αιτία αυτής της παραμέλησης, η οποία έχει στερήσει από ολόκληρες γενιές φιλότεχνων την ευκαιρία να σχηματίσουν τη δική τους γνώμη για τέτοιους ζωγράφους, πρέπει και πάλι να αναζητηθεί σε εκείνη την τεράστια απάτη που είναι γνωστή ως Μοντέρνα Τέχνη.

Το επιχείρημα, το οποίο επί πολλές δεκαετίες θεωρούνταν αυτονόητο, έχει ως εξής: Κατά τη δεκαετία του 1860, η τέχνη σε ολόκληρη την Ευρώπη μαράζωνε μέσα στους βούρκους του μικροαστικού φιλισταϊσμού του Παρισινού Σαλόν και της Βασιλικής Ακαδημίας.

Θαμμένοι κάτω από τα χρήματα της αστικής τάξης, οι ζωγράφοι του κατεστημένου είχαν ξεχάσει τι ήταν το χρώμα και πώς να παρατηρούν τη φύση, ενώ μεγάλοι καλλιτέχνες όπως ο Claude Monet δεν μπορούσαν να εκθέσουν τα έργα τους πουθενά, ούτε καν στο Salon des Refusés.

Αυτές οι άγνωστες ιδιοφυΐες κατάφεραν τελικά να συσπειρωθούν και να διοργανώσουν την πρώτη έκθεση των Ιμπρεσιονιστών το 1874.

Σταδιακά, η εκ νέου ανακάλυψη του φωτός και του χρώματος από μέρους τους εισχώρησε ακόμη και στη θολή αντίληψη της γαλλικής αστικής τάξης.

Έτσι θριάμβευσε ο Ιμπρεσιονισμός και ακολούθησαν τα ακόμη μεγαλύτερα επιτεύγματα του Μεταϊμπρεσιονισμού, των Φωβιστών και των Κυβιστών και —και— και —όλα εκείνα τα τρομερά μεγαλεία της τέχνης του 20ού αιώνα, από τις απαράμιλλες μελέτες του Lucian Freud πάνω στο αιδοίο μέχρι εκείνο το λαμπρό πώμα μπανιέρας, που πουλήθηκε στο Λονδίνο την περασμένη εβδομάδα αντί 35.000 λιρών.

Το επιχείρημα αυτό είναι ψευδές, ως σύνολο αλλά και σε κάθε επιμέρους σημείο του.

Η αναιδής του αυθάδεια δεν παύει ποτέ να με εκπλήσσει.

Απλούστατα, δεν είναι αλήθεια ότι οι Ιμπρεσιονιστές ανακάλυψαν ξανά την τέχνη της ζωγραφικής του φωτός και έμαθαν να αντλούν τα χρώματά τους απευθείας από τη φύση.

Αντιλήφθηκα την αναλήθεια αυτού του ισχυρισμού πριν από αρκετό καιρό, όταν είδα τη μεγάλη έκθεση στο Metropolitan Museum της Νέας Υόρκης, με τίτλο "Οι Ιμπρεσιονιστές πριν από τον Ιμπρεσιονισμό". Το συγκινητικό δίδαγμα αυτής της έκθεσης ήταν ότι ο Camille Pissarro και ο Monet ήταν πολύ καλύτεροι ζωγράφοι την εποχή που ακόμη προσπαθούσαν να εξασφαλίσουν μια θέση στο Σαλόν και κατέβαλλαν μεγάλη προσπάθεια γι' αυτό.

Μόλις "απελευθερώθηκαν" χάρη στον Ιμπρεσιονισμό, έγιναν οκνηροί και απρόσεκτοι και σύντομα άρχισαν να επαναλαμβάνονται, δουλεύοντας μηχανικά. Ο Monet, ένας παρατηρητικός και λεπταίσθητος ζωγράφος τη δεκαετία του 1860, κατέληξε τελικά να στήσει ένα εργοστάσιο παραγωγής μουτζούρας και στιγμάτων, που έβγαζε τρεις πίνακες την ημέρα, οι οποίοι σήμερα καλύπτουν τις πινακοθήκες όλου του κόσμου σαν ταπετσαρία.

Την τελευταία φορά που βρέθηκα στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Βοστώνης, διαμαρτυρήθηκα στη διεύθυνση ότι ο τεράστιος αριθμός σχεδόν πανομοιότυπων έργων του Monet που εκτίθεντο δεν άφηνε χώρο για να αναρτηθούν οι πίνακες που είχα πάει να δω. Η έκθεση της Hayward δίνει τη δυνατότητα να εξετάσει κανείς τους καλύτερους τοπιογράφους του Σαλόν, από τη δεκαετία του 1860 έως τη δεκαετία του 1890, σε αίθουσες που γειτνιάζουν με εκείνες όπου παρουσιάζεται μια αντιπροσωπευτική επιλογή Ιμπρεσιονιστών.

Αυτό που γίνεται αμέσως σαφές είναι ότι οι "παραδοσιακοί" ζωγράφοι, οι οποίοι αντιμετώπιζαν το έργο τους με επαγγελματική σοβαρότητα, βρίσκονταν πολύ πιο κοντά στη φύση, σε όλες τις εκφάνσεις της, απ' ό,τι οι Ιμπρεσιονιστές. Ο Busson, που μας παρουσιάζει το απαλό φως του ήλιου μετά τη βροχή· ο Sain που αναπαριστά το εκτυφλωτικό λευκό φως της Προβηγκίας· ο Chintreuil με την Πρώτη Αυγή· ο René Billotte με την ομίχλη του χειμώνα· ο Ségé που αναδεικνύει την απεραντοσύνη της Beauce· ή ο Pelouse, που μας οδηγεί μέσα στην πυκνή βλάστηση ενός δάσους στο σούρουπο, στην περιοχή Seine-et-Oise: εδώ, μέσα στις καφετιές αίθουσες από μπετόν της Hayward, η συναρπαστική πραγματικότητα της γαλλικής φύσης ζωντανεύει χάρη σε δεξιοτέχνες με εξαιρετική τεχνική κατάρτιση και αφοσιωμένη εργασία.

Συγκριτικά, ακόμη και ο Pissarro, ο λιγότερο κατεστραμμένος από τους Ιμπρεσιονιστές, μοιάζει νεανικός και άγουρος, ενώ ο Monet φαίνεται χοντροκομμένος, ανακριβής, αδέξιος και μονότονος.

Τα χρώματα είναι κραυγαλέα, το φως απλώς ανάβει και σβήνει σαν να πρόκειται για ηλεκτρικό ρεύμα, και οι περισσότεροι ιμπρεσιονιστικοί πίνακες που εκτίθενται μυρίζουν περισσότερο φωτιστικό πετρέλαιο παρά καθαρό αέρα.

Αφού βυθιστώ στους κόσμους του Pelouse και του Français, βρίσκω τα τοπία του φτωχού Renoir απλώς γελοία — αλλά, βέβαια, εκείνος δεν ισχυρίστηκε ποτέ ότι ήταν τοπιογράφος.

Το πραγματικό θύμα αυτής της έκθεσης είναι ο υπερεκτιμημένος Paul Cézanne, τα ατέλειωτα μεταλλικά πράσινα του οποίου αποτελούν προσβολή για το μάτι, από τη στιγμή που έχει δει κανείς πώς οι αληθινοί καλλιτέχνες μπορούν να δημιουργήσουν την ίδια την πραγματικότητα.

Οι ζωγράφοι που εκτίθενται στη Hayward ήταν προϊόντα της εξαιρετικά ισχυρής γαλλικής παράδοσης καλλιτεχνικής εκπαίδευσης στα εργαστήρια, από την οποία επωφελήθηκαν επίσης οι ξένοι που έρχονταν τότε στο Παρίσι... Οι Ιμπρεσιονιστές, με την πρακτική τους και την ενθάρρυνση του ερασιτεχνισμού, έθεσαν σε κίνηση την καταστροφή που αφάνισε την πειθαρχία της γαλλικής καλλιτεχνικής εκπαίδευσης στα εργαστήρια.

Και έως ότου αυτή αποκατασταθεί, τόσο στη Γαλλία όσο και παντού αλλού, η κεντρική ρεαλιστική παράδοση της δυτικής τέχνης δεν θα μπορέσει να ξαναρχίσει τη μεγαλοπρεπή πορεία της, η οποία έχει ανακοπεί εδώ και τόσες χαμένες δεκαετίες.

Υπάρχουν, όμως, ενδείξεις ότι η επιστροφή στη λογική αρχίζει επιτέλους. Και οι μεγαλειώδεις καμβάδες που εκτίθενται στη Hayward αποτελούν προάγγελο αυτής της εξέλιξης».

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους