Το φάρμακο της Εκτίμησης, το φαρμάκι της Περιφρόνησης Η δουλειά που έχω κάνει τόσο με άτομα όσο και ζευγάρια (κι επιβεβαιωμενη κι από την προσωπική μου σχεσιακή εμπειρία) μ' έχει ευαισθητοποιήσει...

Πλήρες Κείμενο:

Το φάρμακο της Εκτίμησης, το φαρμάκι της Περιφρόνησης Η δουλειά που έχω κάνει τόσο με άτομα όσο και ζευγάρια (κι επιβεβαιωμενη κι από την προσωπική μου σχεσιακή εμπειρία) μ' έχει ευαισθητοποιήσει στην ζωτική σημαντικότητα της Εκτίμησης, και αντίστροφα, στην καταστροφικότητα της απουσίας της, δηλ. κάποιας Απαξίωσης ή χειρότερα της (ολικής) Περιφρόνησης του Άλλου όσον αφορά την ευδαιμονία και επιβίωση των σχέσεων.

Το συμπέρασμά μου υποστηρίζεται κι από την εμπειρία συναδέλφων.

Ενδεικτικά, οι μακροχρόνιες έρευνες (μελετούν ζευγάρια για 30+ χρόνια) των ζευγαροθεραπευτών John & Julie Gottman έχουν τεκμηριώσει ότι το 98% των ζευγαριών είναι "τελειωμένα" - διαζευγμένα ή/και δυστυχισμένα αν μαζί - όταν υπάρχει ο 4ος "καβαλλάρης της αποκάλυψης" (όπως τους λένε), η Περιφρόνηση. (Οι άλλοι επικίνδυνοι μα όχι θανατηφόροι και "διορθώσιμοι" τρεις είναι η Αμυντικότητα, Έλλειψη επικοινωνίας, Κατακριτικότητα.) Αν και προφανώς η "αγάπη" (αν κι ας τονίσω ότι η αληθινή ποτέ δεν συμβαδίζει με την περιφρόνηση), το σεξ, ο πλούτος, η ομορφιά, η υγεία, η επικοινωνία, η ψυχαγωγία, τα παιδιά, η απουσία άλλων σοβαρών προβλημάτων (κ.ά) όλα τους παίζουν τον ξεχωριστό κι απαραίτητο ρόλο τους στην διατήρηση κι ενίσχυση μιας καλής σχέσης, βλέπω συχνά και πλέον θεωρώ ότι η παρουσία αυτών (κάποιων ή πολλών, ακόμη κι όλων αυτών μαζί...) δεν αντισταθμίζει την (μονόπλευρη ή αμφίδρομη) Απαξίωση ή Περιφρόνηση που ύπουλα και σταδιακά ή ωμά και δολοφονικά διαλύει ένα ζευγάρι.

Και αντίστροφα (εξαιτίας αυτών ή και συχνά ασχέτως αυτών) το βίωμα της αμοιβαίας Εκτίμησης (η "Φιλία" θα λέγαμε) είναι αυτό που "δένει" ένα ζευγάρι.

Δεν είναι εύκολα διακριτό και "μετρήσιμο" πως και γιατί εκτιμούμε κάποιον σύντροφο.

Αν βασιζόμαστε σε "αντικειμενικά" λειτουργικά κριτήρια αξίας, υποκειμενικά μας οφέλη, ή ρομαντικούς συναισθηματικούς (ή θεολογικούς πχ όλοι αξίζουν αγάπη ως παιδιά του Θεού) λόγους... Κάποιοι λογικοί, πρακτικοί, υπολογιστικοί, ρεαλιστικοί άνθρωποι (αν κι υποθέτω όλοι μας σε κάποιο βαθμό) βασίζονται σε ποιότητες του άλλου και της σχέσης για να τους εκτιμούν.

Η καθε σχέση είναι μια κοινή επιχείρηση ασχέτως αν ο στόχος της, το προϊόν της, είναι η ψυχαγωγία, το σεξ, η συντροφικότητα, η οικογένεια, τα παιδιά, η οικονομική άνεση/εξασφάλιση, η κοινωνική δυναμη/εξέλιξη, κ.ά. (SOS: Μην υποθέσετε ότι πάντα οι στόχοι των δύο εταίρων είναι κοινοί, ταυτόχρονοι ή της ίδιας αξίας ή προτεραιότητας.

Αυτό απαιτεί και αυτογνωσία και ειλικρίνεια...). Η επιτυχία της ρεαλιστικά βασίζεται σε αμοιβαίες (λχ ειλικρίνεια, εμπιστοσύνη, εργασία, αλληλεγγύη) ή μοιρασμένες (λχ άλλος δουλειά στο γραφείο, άλλος στο σπίτι, άλλος μάστορας, άλλος καλλιτέχνης, άλλος ψυχαγωγός, άλλος φύλακας, κλπ) ποιότητες και ικανοποίηση ευθυνών.

Σε κάποιο επαρκές επίπεδο.

Γι αυτό πολλοί/ες σκέφτονται: Βγάζεις/ω χρήματα; Εχεις/ω (καλή) δουλειά; Ομορφιά; Εξυπνάδα; Ερωτικότητα; Σεξουαλική λίμπιντο/διάθεση ; Χιούμορ; Υγεία; Δημιουργικότητα; "Κουλτούρα"; Όρια; Αξιοπρέπεια; Λύνεις/ω προβλήματα; Θέλεις/ω παιδιά; Είσαι/μαι καλός γονιός; Φροντίζεις/ω τους γονείς μου/σου/μας; Παίζουμε/ψυχαγωγούμαστε/ταξιδεύουμε μαζί; κλπ.

Κάποια αρμονική αντιστοιχία, συμπλήρωση και ικανοποίηση στις ποιότητες/αξίες/δεξιότητες υπονοείται και επιθυμείται (ενίοτε απαιτείται) ώστε να εκπληρώνονται οι στόχοι της σχέσης για κάθε σύντροφο.

Οπότε συχνά η αυξομείωση αυτών των ποιοτήτων/αξιών/δεξιοτήτων συσχετίζεται με την αυξομείωση της εκτίμησης για τον/την σύντροφο.

Όταν ο ένας, από τους δύο χάσει την δουλειά, το μυαλό, την υγεία, ελευθερία, λίμπιντο, του/της, κλπ, η σχέση δοκιμάζεται σκληρά και συχνά απαξιώνεται και τελειώνει.

Το χω ξαναπεί: η ικανοποίηση της σχέσης είναι το γινόμενο της ακεραιότητας (ή αξίας) των δύο. (Οπότε, σχηματικά μιλώντας, πχ το 50% του ενός "επί" (Χ) το 90% του άλλου δίνει 45% ικανοποίηση... που δεν ικανοποιεί κανένα - κυρίως τον "ανώτερο" που δίνει πολλά και περιμένει πολλά...). Άλλοι όμως, πιο ρομαντικοί και ανθρώπινοι ίσως, επειδή "αξιωματικά" το "θέλουν" έτσι και το αποφασίζουν, αποδέχονται κι εκτιμούν τον/την συντροφό τους σχεδόν a priori, επειδή είναι ο/η σύντροφός τους, κι αγαπούν και εμπιστεύονται κι ενισχύουν (στα καλά και στα δύσκολα - κυρίως αν έχουν δοκιμαστεί κι ανταπεξήλθαν πετυχημένα στο παρελθόν!) ασχέτως σκαμπανεβασμάτων στις ποιότητες που προανέφερα.

Τουλάχιστον μέχρι κάποιο βαθμό ή όριο.

Και μάλλον στην Αγάπη κι Εμπιστοσύνη υπονοείται η ύπαρξη Εκτίμησης σε κάποιες διαχρονικές ηθικές ποιότητες (αρετές) και ικανότητες (δεξιότητες) του/της συντρόφου, ασχέτως των παροντικών αποτυχιών.

Γιατί είναι δύσκολο έως αδύνατο να συνεχίζεις αγαπάς, εμπιστεύεσαι ή να εκτιμάς κάποιον (εξαιρούνται οι μαζοχιστές/ριες) όταν ηθικής σημασίας, επιβίωσης, ή αναξιοπρεπείς ή απάνθρωπες ή βίαιες παραβάσεις ή παραβιάσεις γίνονται (όπως πχ κακοποίησή/βιασμός σου ή χειρότερα των παιδιών σου, σεξουαλικές ή οικονομικές προδοσίες/απάτες, έλλειψη αυτοελέγχου, χρόνιες εξαρτήσεις, τεμπελιά/παρασιτισμός, κ.ά κουσούρια του "χαρακτήρα"). Αν το σκεφτείτε αναλυτικότερα, πολλά από τα προβλήματα των ζευγαριών "διαμεσολαβούνται" ή εξηγούνται καλύτερα από τον παράγοντα "εκτιμώ" ή "υποτιμώ/απαξιώνω": άντρες φτωχοί, χωρίς ισχύ ή αυτοπεποίθηση, γυναίκες άσχημες, ανερωτικές/μη σεξουαλικές ή παρορμητικές (και αντιστρόφως - κανένα φύλο δεν έχει το μονοπώλιο πλέον), η ύπαρξη βίας, η απουσία αυτοελέγχου (σε εθισμούς), μόρφωσης ή αυτονομίας (βλ. δούλοι, πόρνες, ακόμη και χαμηλόβαθμοι εργάτες/υπάλληλοι), η αδυναμία να επιβάλλεις όρια ή να διεκδικήσεις (σε γονείς, παιδιά, ξένους, παρείσακτους), ψυχ/ιατρικές ή αντιληπτικές διαταραχές κλπ... όλα τους υπονοούν ή ευθέως δηλώνουν (ρεαλιστικά, στην κοινωνία μας και φύση - όχι σε ου-τοπική θεο-λογική ά-υλη κοινωνία πνευμάτων...) χαμηλή αξία, ικανότητα, δύναμη (σωματική, σεξουαλική, προσωπική, ηθική, οικονομική, κοινωνική, κλπ) και μειώνουν την εκτίμηση του ενός προς τον άλλο. Προσοχή: Δεν σημαίνει απαραίτητα (αν και η κάθε ξεχωριστή κοινωνία και εποχή και αγορά και οι αξίες/ανάγκες της συχνά καθορίζει την υψηλή ή χαμηλή αξία κάποιου) ότι "αντικειμενικά" ή "διυποκειμενικά" (ή "κοινωνικά συμφωνημένα") ότι ο περιφρονημένος ή απαξιωμένος έχει χαμηλή αξία.

Σημαίνει ότι "υποκειμενικά" ο ένας αντιλαμβάνεται ή κρίνει τον άλλο ως ανάξιο ή κατώτερο (του ίδιου ή των προσδοκιών του). Το βλέπουμε συχνά σε κάποια ζευγάρια που λ.χ. παρά την αξία της γυναίκας (είναι π.χ. μια 50χρονη φιλική, πετυχημένη, όμορφη, πλούσια, εξαιρετική μάνα, κλπ) ο άντρας ΤΗΣ (όχι οι άλλοι άντρες) την απαξιώνει σεξουαλικά (ή χειρότερα ΚΑΙ γενικά) για εμφανισιακούς ή σεξουαλικούς (πλήξη) λόγους.

Ή γυναίκες που αν δεν έχει "όλο το πακέτο" ή αν δεν εξελιχθεί οικονομικά ή πολιτιστικά ο (κατά τ' άλλα πιστός, καλός, εργαζόμενος, φροντιστικός κλπ) άντρας τους τον μειώνουν, τον απαξιώνουν... (Και, ναι, υπονοείται κάποια ναρκισσιστική παθολογία συνήθως σ' αυτές τις περιπτώσεις - κυρίως αν λείπει κι η ευγένεια, η ενσυναίσθηση, η φιλία...). Και φυσικά άπειρα αλλά παραδείγματα υπάρχουν όπου μια στραβοτιμονιά, ένα λάθος (απιστία, αποτυχία) ή ακόμη και η καταγωγή του άλλου (από λχ φτωχή, εργατική, αμόρφωτη οικογένεια) συχνά τον/την καταδικάζει σε διαχρονικό στάτους "παρακατιανού" το οποίο αναδύεται σε τσακωμούς ή σε σημαντικές αποφάσεις όπου συνειδητοποιείς ότι δεν είσασταν ποτέ "ισότιμοι" ακόμη κι αν υπερτερείς σήμερα στην αξία και προσφορά σου.

Απαραίτητο το φάρμακο, το λίπασμα, της Εκτίμησης στις σχέσεις για να καλλιεργηθούν και να διατηρηθούν δεμένες και δυνατές! Κι αντίστροφα, ο παράγοντας "Περιφρόνηση" ναρκισσιστικό φαρμάκι που τις σκοτώνει. "Το βιτριολικο οξύ της Αγάπης" αποκάλεσε την περιφρόνηση ο J. Gottman.

Διαλύει κάθε τι καλό. 👁️ Συμβουλευτικά: αφενός, γνωρίστε και καλλιεργήστε τον αυθεντικό εαυτό σας, τις δεξιότητές σας και την αξία σας.

Γίνεστε και πιο αυτόνομοι και αυτοϊκανοποιημένοι και πιο ελκυστικοί στον κάθε άξιο άλλο.

Αφετέρου, βρείτε αυτές τις ίδιες ποιότητες κι αξίες σε κάποιον άλλο και αμοιβαία εκτιμήστε τις και καλλιεργήστε τις ως Φίλοι... SOS: παλέψτε πολύ συνειδητά ενάντια σε κάθε υπεροπτική ναρκισσιστική θέση Ανωτερότητας ή Κατωτερότητάς σας... (Θα μ' ευχαριστείτε αργότερα...) Δρ. Μάνος Ζαχαριουδάκης Κλινικός ψυχολόγος / ψυχοθεραπευτής 4.νοε.26

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους