Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Αναμνήσεις και ιστορία στο μυθιστόρημα "Σαν τη μουριά της Πόλης" Η Ευαγγελία Πάσσαρη γράφει για το βιβλίο «Σαν τη μουριά της Πόλης» της Σοφίας Κωνσταντίνου που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Συρτάρι - Syrtari Publications Έπειτα από μια σειρά συμμετοχών σε συλλογικούς τόμους και μία δίκη της συλλογή διηγημάτων, η Σοφία Κωνσταντίνου δοκιμάζεται στη μεγάλη φόρμα, με το μυθιστόρημα Σαν τη μουριά της Πόλης, το οποίο κυκλοφόρησε τη φετινή άνοιξη από τις εκδόσεις Συρτάρι.

Συνδυάζοντας τις αναμνήσεις και την προφορικότητα με την ιστορία, η συγγραφέας ξετυλίγει την προσωπική ιστορία της Αθανασίας Χρυσοπούλου μέσα από την αφήγηση της κόρης της.

Η ιστορία της Αθανασίας ξεκινά από τα στενά της Κωνσταντινούπολης στις αρχές του εικοστού αιώνα, με την αρχοντιά, τα αρώματα και τα έντονα χρώμα να εμποτίζουν τις περιγραφές από τα παιδικά της χρόνια.

Παράλληλα με αυτά, το μέσο οικογενειακό περιβάλλον της εποχής και η ψυχολογία του παιδιού που στερείται της μητρικής φιγούρας δίνονται μέσα από ποικίλα περιστατικά, παρουσιάζοντας τα στοιχεία που διαμόρφωσαν τον χαρακτήρα της ηρωίδας.

Η προσωπική ιστορία αναπτύσσεται παράλληλα με όσα συμβαίνουν σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο την ίδια εποχή, με την ιστορία να λειτουργεί ως παράγοντας διαμόρφωσης των σχέσεων των ανθρώπων μέσα στην οικογένεια, στις φιλίες και στις σχέσεις τους.

Ως έφηβη, στη συνέχεια, η Αθανασία βιώνει τον αντίκτυπο και τις αναταραχές των εξελίξεων της δεύτερης δεκαετίας του 20ού αιώνα, με αποτέλεσμα να παρθεί η απόφαση να εγκαταλείψει τη ζωή που ήξερε και να μετακινηθεί στον ελλαδικό χώρο.

Φεύγοντας από την εντυπωσιακή Πόλη, η νεαρή βρίσκεται στη φτωχή Αθήνα, όπου κυριαρχεί ο εθνικός διχασμός και ο πολιτικός φανατισμός από τη μία, ο αγώνας για επιβίωση και η ελπίδα για την αλλαγή από την άλλη. Η Αθανασία μεγαλώνει και ερωτεύεται μέσα στο κλίμα αυτό, χωρίς όμως και πάλι η ζωή της να μπορεί να χαράζει έναν ξεχωριστό δρόμο από όσα συμβαίνουν σε μια πολιτεία που βράζει.

Και έτσι, πάντοτε θύμα των εξωτερικών συγκυριών, ακόμα κι αν όχι άμεσα, η Αθανασία ωριμάζει, προσπαθεί για το βιός της, γίνεται μητέρα, ζώντας όλες τις μελανές εξελίξεις του παρόντος της, όπως τη δικτατορία του Μεταξά αλλά και το πραξικόπημα του 1967, ούσα ευγνώμων για όσα έχει κατακτήσει ως άνθρωπος, και πάντοτε με την ανάμνηση της αγαπημένης της Πόλης.

Η αφήγηση που δίνει η Σοφία Κωνσταντίνου επικεντρώνεται, επομένως, στο πώς η ιστορία επηρεάζει και διαμορφώνει την κοινή, την συνηθισμένη ζωή των ανθρώπων.

Δεν μας περιγράφει μάχες και κόντρες, αλλά ασχολείται με τη σκιά αυτών, η οποία πέφτει και πάνω σε όσους μένουν πίσω και που τελικά προσπαθούν να χτίσουν τη ζωή τους.

Η συγγραφέας δεν εστιάζει, δηλαδή, στη μεγάλη εικόνα της ιστορίας αλλά μεγεθύνει την καθημερινότητα των καιρών που η ιστορία έχει γραφτεί, δίνοντας μια διαφορετική οπτική, πιο οικεία και πιο ανθρώπινη.

Επιπλέον, αξίζει να σημειώσουμε πως όσα διαβάζουμε είναι το αποτέλεσμα των αναμνήσεων που έχει η κόρη της Αθανασίας από όσα έχει ακούσει από εκείνη και σε επόμενο επίπεδο όσα έχει κρατήσει και επικεντρωθεί σε αυτά η συγγραφέας.

Έχουμε δηλαδή την πρώτη αφήγηση της Αθανασίας αποδομένη μέσα από δύο διαμεσολαβητές, και άρα δύο οπτικές γωνίες, όταν φτάνει σε εμάς.

Έτσι, αν και η αφηγήτρια προσπαθεί να είναι αντικειμενική και να κρατήσει απόσταση από τη μητέρα-ηρωίδα, δεν μπορεί να απαρνηθεί την προσωπική σχέση που τις δένει.

Κάνει τρυφερά σχόλια και νιώθει νοσταλγία για τη μητέρα της, αφού πια δεν είναι μαζί, με πιο χαρακτηριστική την εμφάνιση της προσφώνησης «μάνα» αντί του ονόματος, όταν το κείμενο γίνεται πιο συγκινητικό.

Επίσης, σε ορισμένα σημεία την κρίνει διακριτικά και θυμώνει για πράγματα που χαρακτήρισαν τη μητέρα της κι όμως εκείνη δεν μπορεί να δεχτεί εντελώς, όπως ο πρώτος και αληθινός της έρωτας.

Ταυτόχρονα, η προφορικότητα που χαρακτηρίζει την αφήγηση είναι εξαιρετικά έντονη στο έργο, δημιουργώντας μια ημερολογιακή αίσθηση εξαιτίας του προσωπικού τόνου ή την εντύπωση πως βρισκόμαστε σε μια αυλή και ακούμε ιστορίες από τα παλιά. Η Αθανασία, λοιπόν, δίνεται μέσω των αναμνήσεων των άλλων, τελικά, ως μια αληθινή ηρωίδα με πάθη, αδυναμίες και αντικρουόμενα συναισθήματα, φωτίζοντας την ιστορία από τη μεριά των καθημερινών ανθρώπων.

Και τελικά αυτό που μπορούμε να κρατήσουμε από το έργο της Σοφίας Κωνσταντίνου είναι πως η ιστορία διαμορφώνεται ταυτόχρονα μέσω των ηρώων και των μεγάλων γεγονότων, αλλά και μέσω των μικρών καθημερινών ανθρώπων και γεγονότων.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους