Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ιουλιανός __ Ιουλιανός ο Παραβάτης (Φλάβιος Κλαύδιος Ιουλιανός, Flavius Claudius Iulianus, 6 Νοεμβρίου 331 ή 332 — 26 Ιουνίου 363), γνωστός ως Ιουλιανός ο Παραβάτης ή Αποστάτης, ήταν Ρωμαίος Αυτοκράτορας κατά την πρωτοβυζαντινή περίοδο και αξιοσημείωτος φιλόσοφος και συγγραφέας στην ελληνική γλώσσα.

Συμβασίλευσε, ως Καίσαρας, με τον Κωνστάντιο Β´ από το 355 ως το 360, και μόνος του, ως Αύγουστος, από το 361 ως το 363.

Νυμφεύτηκε την εξαδέλφη του Ελένη, κόρη του Κωνσταντίνου Α΄ του Μεγάλου Αυτοκράτορα των Ρωμαίων. Ο Ιουλιανός ήταν ο τελευταίος Αυτοκράτορας της Δυναστείας του Κωνσταντίνου και ο μοναδικός παγανιστής μετά τον Κωνσταντίνο Α΄ τον Μεγάλο, ενώ καθιέρωσε τη χρήση του όρου Έλληνας ως παγανιστής, καθώς κατά την προσπάθεια επιβολής της παλαιάς θρησκείας αυτοπροσδιοριζόταν ως Έλληνας εννοώντας πως ακολουθούσε τη θρησκεία των παγανιστών, οι οποίοι έως τότε ήταν γνωστοί ως Εθνικοί και προσδίδοντας θρησκευτικό νόημα στη λέξη. Ο Ιουλιανός ήταν μέλος της αυτοκρατορικής οικογένειας, εξάδελφος του Κωνστάντιου Β΄ και γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 331 ή, κατά άλλη εκδοχή, τον Μάιο ή Ιούνιο του 332.

Η παιδική ηλικία του σημαδεύτηκε από εξαιρετικά βίαια γεγονότα, που πιθανά σημάδεψαν ανεξίτηλα τον χαρακτήρα του.

Αμέσως μετά τον θάνατο του Κωνσταντίνου Α΄ το 337, ο στρατός λιντσάρισε τους ετεροθαλείς αδελφούς του Ιούλιο Κωνστάντιο (πατέρα του Ιουλιανού και του Κωνστάντιου Γάλλου) και Φλάβιο Δαλμάτιο, τον μεγαλύτερο αδελφό του Ιουλιανού και άλλους συγγενείς και υποστηρικτές τους.

Κατά την επίσημη εκδοχή, ο στρατός έδρασε αυθόρμητα, δίνοντας βάση στη φήμη ότι τα αδέλφια τού Κωνσταντίνου Α΄ δηλητηρίασαν τον Αυτοκράτορα.

Φαίνεται όμως πιθανότερο ότι ο ίδιος ο Κωνστάντιος Β' ενορχήστρωσε τη μαζική δολοφονία των συγγενών του και σ' αυτή την εκδοχή συνηγορεί η μετέπειτα, εκδικητική καθώς φαίνεται, εκτέλεση πολλών αυλικών του Κωνστάντιου από τον Ιουλιανό, με την ίδια πρόφαση ότι το είχε ζητήσει ο στρατός.

Μετά τη σφαγή του πατέρα τους, ο Κωνστάντιος Β΄ παρέδωσε τα αδέλφια Ιουλιανό και Κωνστάντιο Γάλλο στον Ευσέβιο επίσκοπο Νικομηδείας, ο οποίος εμπιστεύτηκε τη μόρφωση του Ιουλιανού στον Μαρδόνιο, έναν μορφωμένο Γότθο ευνούχο, για 4 χρόνια.

Η ανάγνωση του Ομήρου υπό τη διδαχή του Μαρδονίου ήταν, σύμφωνα με τα ίδια τα γραπτά του Ιουλιανού, η χρυσή εποχή τής παιδικής του ηλικίας.

Σε ηλικία 11 ετών, ανέθεσαν τη μόρφωση του Ιουλιανού και του Κωνστάντιου Γάλλου στον Γεώργιο επίσκοπο Καππαδοκίας, στο υποστατικό τού τελευταίου στην Καισάρεια.

Αργότερα ο Ιουλιανός θυμόταν με φρίκη τα χρόνια αυτά κοντά στον ραδιούργο επίσκοπο.

Ωστόσο είναι βέβαιο ότι υπερέβαλλε κάπως στην κρίση του αυτή, καθώς μαζί με τις δυσάρεστες χριστιανικές σπουδές, μπορούσε να διαβάσει ποικιλία μη χριστιανικών κειμένων από την πλούσια βιβλιοθήκη του Γεωργίου, τα οποία και θυμόταν αργότερα. Ο Ιουλιανός είχε κλίση προς τη μόρφωση, και έλαβε ευρύτατη κλασική παιδεία.

Έτσι, το 348 που του επιτράπηκε να επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη, μαθήτευσε στον εθνικό διδάσκαλο Νικοκλή και τον χριστιανό Εκηβόλιο, με τους οποίους διατήρησε επαφή και στη συνέχεια.

Επίσης παρακολούθησε μαθήματα του εθνικού Θεμιστίου.

Το 350-51 πήγε στην Πέργαμο, όπου μαθήτευσε κοντά στον φιλόσοφο Αιδέσιο, ο οποίος ήταν κάποτε μαθητής του νεοπλατωνικού φιλοσόφου Ιάμβλιχου και ανήκε στον κύκλο των νεοπλατωνικών, που πίστευαν στην άμεση επαφή με το θείο (θεουργία). Εκεί γνωρίστηκε με τον επίσης νεοπλατωνικό φιλόσοφο Μάξιμο, με τον οποίο θα διατηρήσει στενή φιλία στην υπόλοιπη ζωή του.

Μέσω του Μάξιμου, ο Ιουλιανός μεταστράφηκε οριστικά από τον Χριστιανισμό στις νεοπλατωνικές παγανιστικές αντιλήψεις, αν και κράτησε για καιρό κρυφή αυτή τη μεταστροφή.

Εν τω μεταξύ, ο αδελφός του Κωνστάντιος Γάλλος, ο οποίος δεν του έμοιαζε καθόλου στο χαρακτήρα, καθώς ήταν βάναυσος και στενών αντιλήψεων, είχε αναγορευτεί, από τον Κωνστάντιο Β΄, Καίσαρας, και είχε σταλεί στην Αντιόχεια, ως επικεφαλής των ανατολικών επαρχιών.

Η κακοδιοίκησή του όμως ανάγκασε τον Κωνστάντιο Β΄ να τον καθαιρέσει, και να τον εκτελέσει το 354.

Ο ίδιος ο Ιουλιανός τέθηκε σε απομόνωση στα Μεδιόλανα (Μιλάνο) για έξι μήνες, καθώς φοβόταν συνεχώς ότι θα τον εκτελέσουν.

Τελικά, χάρη στη γυναίκα του Κωνστάντιου Β΄, αυτοκράτειρα Ευσεβία, σώθηκε από τα χειρότερα, και στάλθηκε στην Αθήνα, όπου παρακολούθησε τις διαλέξεις του χριστιανού ρήτορα Προαιρεσίου και του νεοπλατωνικού Πρίσκου.

Επίσης μυήθηκε στα Ελευσίνια Μυστήρια.

Στη συνέχεια ξαναέπεσε σε δυσμένεια, αλλά και πάλι χάρη στην Ευσεβία, απελευθερώθηκε, και αναγορεύτηκε Καίσαρας από τον Κωνστάντιο Β΄ σε ηλικία 24 ετών (6 Νοεμβρίου 355). Χαρακτηριστικό σημείο τού νομοθετικού του έργου είναι η απαγόρευση στους χριστιανούς ρητοροδιδασκάλους και γραμματικούς να διδάσκουν τα έργα τής κλασικής Παιδείας, καθώς γι' αυτόν αυτή η ίδια η έννοια «Παιδεία» ταυτίζεται με την Ελληνορωμαϊκή Παράδοση σε όλες της τις εκφάνσεις, και η τελευταία αποτελεί ένα θεόθεν δώρο, που ποτέ δεν έπαψε να εποπτεύεται στην ιστορική του εξέλιξη από τον «Ελλάδος κοινόν ηγεμόνα και νομοθέτη και βασιλέα» Θεό Απόλλωνα – Ήλιο. . Έτσι, στις 13 Μαρτίου του 362 μ.Χ. εξέδωσε, μεταξύ άλλων, διάταγμα, με το οποίο απαγόρευε στους χριστιανούς ρητοροδιδασκάλους και γραμματικούς να διδάσκουν και να ερμηνεύουν τα έργα των Ελλήνων κλασικών.

Το μέτρο αυτό, η ερμηνεία του και οι σκοπιμότητες που το υπαγόρευσαν αποτέλεσαν αντικείμενο διαμάχης ήδη από την εποχή του Ιουλιανού.

Σώζεται πάντως (στο μεγαλύτερο μέρος της) επιστολή τού τελευταίου (επιστολή #42), με την οποία προσπαθεί να δικαιολογήσει το μέτρο που πήρε.

Στην επιστολή αυτή, ο Ιουλιανός εξηγεί ότι θεωρεί ασύμβατη τη διδασκαλία και ερμηνεία των κλασικών, με τις χριστιανικές αντιλήψεις περί της Εθνικής Ελληνικής Θρησκείας: «Παιδείαν ὀρθὴν εἶναι νομίζομεν οὐ τὴν ἐν τοῖς ῥήμασιν καὶ τῇ γλώττῃ πολυτελῆ εὐρυθμίαν, ἀλλὰ διάθεσιν ὑγιῆ νοῦν ἐχούσης διανοίας, καὶ ἀληθεῖς δόξας ὑπέρ τε ἀγαθῶν καὶ κακῶν, καλῶν τε καὶ αἰσχρῶν· ὅστις οὖν ἕτερα μὲν φρονεῖ, διδάσκει δὲ ἕτερα τοὺς πλησιάζοντας, αὐτὸς ἀπολελεῖφθαι δοκεῖ τοσούτῳ παιδείας, ὅσῳ καὶ τοῦ χρηστὸς ἀνὴρ εἶναι.» (Σωστή παιδεία, νομίζω, δεν σημαίνει το να χειρίζεσαι τις λέξεις με ευρυθμία, αλλά το να σε διακρίνει η υγιής νοητική διάθεση να σκέφτεσαι λογικά, να 'χεις σωστές απόψεις για το καλό και το κακό, το ωραίο και το αισχρό.

Αυτός, λοιπόν, που άλλα πιστεύει και άλλα διδάσκει σε όσους μαθητεύουν πλάι του, νομίζω έχει απομακρυνθεί τόσο από την παιδεία, όσο και από την τιμιότητα.) Ο Ιουλιανός θεωρεί πως η άρνηση των εθνικών θεών από τους Χριστιανούς αποτελεί ασέβεια προς τους κλασικούς, που τους τίμησαν: «Τὶ οὖν; Ὁμήρῳ μέντοι καὶ Ἡσιόδῳ καὶ Δημοσθένει καὶ Ἠροδότῳ καὶ Θουκυδίδῃ καὶ Ἰσοκράτει καὶ Λυσίᾳ θεοὶ πάσης ἡγοῦνται παιδείας· οὐχ οἱ μὲν Ἑρμοῦ σφᾶς ἱερούς, οἱ δὲ Μουσῶν ἐνόμιζον; Ἄτοπον μὲν οἶμαι τοὺς ἐξηγουμένους τὰ τούτων ἀτιμάζειν τοὺς ὑπ' αὐτῶν τιμηθέντας θεούς· οὐ μὴν ἐπειδὴ τοῦτο ἄτοπον οἶμαι, φημὶ δεῖν αὐτοὺς μεταθεμένους τοῖς νέοις συνεῖναι· δίδωμι δὲ αἵρεσιν μὴ διδάσκειν ἃ μὴ νομίζουσι σπουδαῖα, βουλομένους δέ, διδάσκειν ἔργῳ πρῶτον, καὶ πείθειν τοὺς μαθητὰς ὡς οὔτε Ὅμηρος οὔτε Ἡσίοδος οὔτε τούτων οὓς ἐξήγηνται καὶ κατεγνωκότες ἀσέβειαν ἄνοιάν τε καὶ πλάνην εἰς τοὺς θεούς.» (Τι λέτε, λοιπόν; Για τον Όμηρο, τον Ησίοδο, το Δημοσθένη, τον Ηρόδοτο, το Θουκυδίδη, τον Ισοκράτη και το Λυσία, δεν ήσαν κεφαλές της παιδείας οι θεοί; Μήπως δεν θεωρούσαν προστάτες τους άλλοι τον Ερμή, και άλλοι τις Μούσες; Είναι λοιπόν παράλογο, έτσι νομίζω, κάποιοι που δουλειά τους είναι να ερμηνεύουν τα έργα όλων αυτών, συγχρόνως να καταφρονούν τους θεούς, που εκείνοι τίμησαν.

Και παρ' όλο που το θεωρώ παράδοξο αυτό, δεν ισχυρίζομαι ότι πρέπει να αλλάξουν ιδέες οι διδάσκαλοι της νεολαίας.

Τους αφήνω να επιλέξουν ανάμεσα στο να μη διδάσκουν αυτά που δεν θεωρούν αξιόλογα και σημαντικά, ή, αν επιθυμούν να συνεχίσουν τη διδασκαλία, πρώτα απ' όλα να κηρύξουν στους μαθητές ότι ούτε ο Όμηρος ούτε ο Ησίοδος ούτε κανείς από όσους ερμηνεύουν , αφού μέχρι και για ασέβεια τους έχουν κατηγορήσει και για ανοησία και θεολογικές πλάνες.) Με δεδομένες τις απόψεις τού Ιουλιανού, πολλοί Χριστιανοί θεώρησαν ότι το μέτρο τούς απαγόρευε και να σπουδάζουν τα κλασικά γράμματα, ότι αποτελούσε δηλαδή αποκλεισμό των νεαρών χριστιανών σπουδαστών από την Παιδεία . Ωστόσο, στο τέλος της επιστολής ο Ιουλιανός διευκρινίζει: «Τους μὲν καθηγεμόσι καὶ διδασκάλοις οὐτωσὶ κοινὸς κεῖται νόμος· ὁ βουλόμενος δὲ τῶν νέων φοιτᾶν οὐκ ἀποκέκλεισται.

Οὐδὲ γὰρ εἰκὸς οὐδὲ εὔλογον ἀγνοοῦντας ἔτι τοὺς παῖδας ἐφ' ὅ,τι τρέπωνται, τῆς βελτίστης ἀποκλείειν ὁδοῦ, φόβῳ τοῦ καὶ ἄκοντας ἄξειν ἐπὶ τὰ πάτρια» (Ιδού λοιπόν ο νέος νόμος που ισχύει για τους καθηγητές και διδασκάλους.

Κανένας νέος που θέλει να φοιτήσει δεν αποκλείεται.

Δεν θα ήταν ούτε λογικό ούτε δίκαιο, να κλείσω το δρόμο σε παιδιά, που ακόμη δεν ξέρουν τι κατεύθυνση να ακολουθήσουν, από φόβο μήπως τα σπρώξω προς τα πατροπαράδοτα χωρίς να το θέλουν) Παρά την όποια ερμηνεία του διατάγματος, γεγονός είναι πως το μέτρο αυτό, μαζί με μία σειρά άλλων μέτρων που εξέδωσε ο Ιουλιανός προς το τέλος της βασιλείας του, σηματοδοτούν μία υποχώρηση της ανεκτικότητας και μία σκλήρυνση της στάσης του προς τους χριστιανούς υπηκόους του.

Μολονότι ο Ιουλιανός πιθανότατα θεωρούσε ειλικρινά ως υποκριτική στάση την ερμηνεία των Ελλήνων κλασικών από τους Χριστιανούς, εντούτοις στο μέτρο αυτό διαφαίνεται η πρόθεσή του να ελαττώσει την επιρροή των χριστιανών διδασκάλων στους νέους, και να αφαιρέσει από τους πρώτους το κύρος και την αίγλη που τους προσέδιδε το επάγγελμα του ρητοροδιδασκάλου, και κατ' επέκταση τα μέσα βιοπορισμού τους.

Δεν ήταν μόνο οι Χριστιανοί που αποδοκίμαζαν τη στάση αυτή του Ιουλιανού.

Ο εθνικός ιστορικός συγγραφέας Αμμιανός Μαρκελλίνος, μολονότι γενικά ευνοϊκός απέναντί του, τον κατακρίνει για το μέτρο αυτό στην Ιστορία του, σχολιάζοντας ότι "ήταν σκληρός ο νόμος που απαγόρευε στους Χριστιανούς ρητοροδιδασκάλους και γραμματικούς να διδάσκουν, εκτός αν συναινούσαν στη λατρεία των θεών" Για μια τόσο σημαντική μορφή όπως ο Ιουλιανός, αναπόφευκτα υπάρχει ποικιλία απόψεων στους ιστορικούς της Βυζαντινής εποχής, αλλά και στη νεότερη ιστοριογραφία. Ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος δίνει μεγάλη σημασία στα δύσκολα παιδικά χρόνια του Ιουλιανού.

Με σπουδή και διάθεση κατανόησης, αποδίδει την εχθρική στάση του Ιουλιανού απέναντι στη νέα θρησκεία όχι μόνο σε ψυχολογικούς και προσωπικούς λόγους, αλλά και στην επίδραση που άσκησε σε αυτόν το λαμπρό κάλλος των -έστω παρηκμασμένων- Αθηνών, η δεινότητα των εθνικών ρητόρων τής εποχής του και στη μεγάλη επίδραση από τις νεοπλατωνικές ιδέες των ανθρώπων, οι οποίοι τον είχαν περιστοιχίσει.

Αναφερόμενος ο ιστορικός στον χαρακτήρα και τις ικανότητες του Ιουλιανού, γράφει εγκωμιαστικά λόγια, αν και χαρακτηρίζει ως αδικαιολόγητες κάποιες ενέργειές του κατά των Χριστιανών.

Βλέπει επίσης ως άδικο να αποδίδεται στον Ιουλιανό μόνο η κατάργηση των προνομίων του Χριστιανικού κλήρου, αφού και οι μετέπειτα χριστιανοί Αυτοκράτορες τα επανέφεραν εξ ολοκλήρου.

Αναφέρει επίσης την καθοριστική στιγμή, που ο Ιουλιανός απέβαλε επίσημα την πίστη του, και, εξ αιτίας αυτής του της πράξης, Ιστορία και Εκκλησία δεν έπαψαν να τον χαρακτηρίζουν αποστάτη και παραβάτη, παρά το ότι η πολιτική του θα μπορούσε να παρομοιαστεί σχεδόν με την πολιτική ανεξιθρησκίας του Κωνσταντίνου Α΄ του Μεγάλου.

Πλέκει το εγκώμιο του ανθρώπου, που θα μπορούσε να αναδειχθεί "ενάμιλλος ενός Ξενοφώντος ή Αγησιλάου", και ο οποίος, επειδή γεννήθηκε σε λάθος εποχή, έπραξε έτσι που σαφώς η ιστορία δεν θα τον χαρακτηρίσει μέγα, αφού δεν ωφέλησε το έθνος του ή την ανθρωπότητα, ο οποίος όμως "μοχθηρός άνθρωπος, όπως παρεστάθη υπό των Χριστιανών, βεβαίως δεν ήτο". Η καθηγήτρια Αικατερίνη Χριστοφιλοπούλου, στη Βυζαντινή Ιστορία της, αναφέρεται πολλές φορές στον Αυτοκράτορα Ιουλιανό. Η Χριστοφιλοπούλου δεν παραλείπει να αναφερθεί και στα γεγονότα των παιδικών χρόνων του Αυτοκράτορα, στην αγάπη του για τα βιβλία, στη ευγνωμοσύνη του προς την Ευσεβία, στις σχέσεις του με τον Κωνστάντιο Β΄, καθώς και στα γεγονότα που οδήγησαν τον Ιουλιανό στον θρόνο.

Μεγάλη σημασία αποδίδει η ιστορικός στην ψυχολογική επίδραση των τόσων δολοφονιών σε ένα μικρό παιδί, καθώς και στην επίδραση των παιδαγωγών του.

Η αντιφατική εσωτερική του πολιτική, και κυρίως αυτή γύρω από τα θρησκευτικά θέματα, κατανοείται πρώτα και κύρια ως προϊόν σκοπιμοτήτων, και αυτού που η ιστορικός ονομάζει "ιδιόμορφον θεολογίαν". Το στρατιωτικό και πολιτικό έργο του, παρά τα όποια λαμπρά κατορθώματα, εκτιμάται ως έργο που του λείπει πολιτικό ένστικτο και διπλωματική προπαρασκευή, και το οποίο "δεν σχεδίασε πεπειραμένος και νουνεχής στρατηγός". Ομολογεί ωστόσο, ότι ο Ιουλιανός δεν υστερεί σε ανδρεία και τόλμη, και ότι συμμεριζόταν τις κακουχίες των στρατιωτών.

Ο ιστορικός Ιωάννης Καραγιαννόπουλος, στον πρώτο τόμο της Ιστορίας του Βυζαντινού κράτους, παρουσιάζει τον Ιουλιανό στο στρατιωτικό τομέα ως ταχύ, θαρραλέο και συνετό με μεγάλες επιτυχίες, ειδικά στα σύνορα του Ρήνου, οι οποίες τον κατέστησαν αγαπητό στα στρατεύματά του.

Στον πολιτικό τομέα και ειδικά στη διαμάχη του με τον Κωνστάντιο Β΄, ο Ιουλιανός παρουσιάζεται κατεχόμενος από ανησυχία και φόβο, έναν σχεδόν προληπτικό φόβο, προϊόντα όμως των συνθηκών.

Ως άνθρωπος παρουσιάζεται ψυχικά υπερευαίσθητος και ασταθής, ευγενικός και προσηνής, αγαπητός στο περιβάλλον του και τον απλό κόσμο, φιλομαθής και με λαμπρή παιδεία.

Η θρησκευτική του πολιτική χαρακτηρίζεται "ανεδαφική", και ο ίδιος "ρομαντικός" Αυτοκράτωρ.

Αναλύονται διεξοδικά και με έντονη διάθεση κατανόησης τα υποκειμενικά και αντικειμενικά αίτια της πολιτικής του υπέρ τού παγανισμού, και το περιεχόμενο της θρησκευτικής του πίστης. Ο Καραγιαννόπουλος αποδίδει τις περισσότερες από τις πράξεις βίας εναντίον των Χριστιανών στους φανατισμένους Εθνικούς αρχικά, και αργότερα στο προσωπικό ολίσθημα του Ιουλιανού εξ αιτίας της αποτυχίας των προσπαθειών του να οργανώσει επί τη βάσει του Χριστιανισμού την αρχαία θρησκεία.

Οι προσπάθειές του στην οικονομική πολιτική και τη βελτίωση της διοίκησης του κράτους, χαρακτηρίζονται "ειλικρινείς και σοβαρές". Στο συλλογικό έργο της Εκδοτικής Αθηνών Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τα αφορώντα στον Ιουλιανό γράφει η Πολύμνια Αθανασιάδου, Διδάκτωρ ιστορικός.

Η ιστορικός τον χαρακτηρίζει ως "ασυνήθιστα προικισμένο" παιδί, και κάνει εκτενή αναφορά στις επιδράσεις -θετικές και αρνητικές- που άσκησαν επάνω του οι διδάσκαλοί του, καθώς και στον φόβο που επιβάρυνε τον ψυχισμό του και καθόρισε τη συμπεριφορά του.

Πλάι στη θετική μορφή του Μαρδόνιου αναφέρεται αυτή του Γεωργίου Καππαδοκίας, στον οποίον οφείλει την εκπληκτική γνώση των Γραφών, και του οποίου η ποταπή φύση είχε αποφασιστική επίδραση στη θρησκευτική εκλογή του Ιουλιανού.

Η δεκαεξάμηνη βασιλεία του Ιουλιανού, του οποίου το όνομα συνοδεύεται από το, εντός εισαγωγικών, επίθετο «Ο Μέγας», παρουσιάζεται θετική ως προς την πολιτική υπέρ της ανάπτυξης των πόλεων, ως προς το μεταρρυθμιστικό του έργο, και τις αλλαγές που αφορούσαν στο στράτευμα και τη δικαιοσύνη. Ο Αυτοκράτωρ Ιουλιανός χαρακτηρίζεται ως μία από τις πιο προικισμένες, ευγενείς και αξιολάτρευτες μορφές της παγκόσμιας ιστορίας. Ο Αλεξάντρ Βασίλιεφ (Alexander Vasiliev) αναφέρει τον Ιουλιανό με τον γνωστό χαρακτηρισμό "Παραβάτης", και τον παρουσιάζει ως μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα προσωπικότητα.

Και ο Βασίλιεφ επικεντρώνει στα γεγονότα της παιδικής ηλικίας τού Ιουλιανού και μάλιστα στις ψυχολογικές τους επιπτώσεις, στο φόβο του θανάτου που τον κατέτρεχε ως νέο, και στην ανάγκη που τον έκανε να κρατά κρυφή την πίστη του στην αρχαία θρησκεία.

Ο ιστορικός δεν συνηθίζει τους προσωπικούς χαρακτηρισμούς και απόψεις για την πολιτική του Ιουλιανού, αλλά, μέσω των διαφορετικών απόψεων των πρωταγωνιστών τής τότε εποχής, προσπαθεί να μας βοηθήσει να συνάγουμε συμπεράσματα για την αλήθεια.

Ωστόσο δεν αποφεύγει -στο ξεχωριστό τμήμα του έργου του που αναφέρεται στη Φιλολογία, την Επιστήμη, την Αγωγή και την Τέχνη- να ονομάσει τον Ιουλιανό "εξαιρετικά λαμπρή φυσιογνωμία του κόσμου των γραμμάτων του 4ου αι." Εργογραφία του Ιουλιανού Εγκώμιον εις τον αυτοκράτορα Κωνστάντιον Ευσεβίας της βασιλίδος το εγκώμιον Περί του αυτοκράτορος πράξεων ή περί βασιλεἰας Παραμυθητικός εις εαυτόν, επί τη εξόδω του αγαθωτάτου Σαλλουστίου Περί των τριών σχημάτων Τα Μηχανικά Λόγος εις τους απαιδεύτους κύνας Προς Ηράκλειον κυνικόν (Περί του πως κυνιστέον και ει πρέπει τω κυνί μύθους πλάττειν) Συμπόσιον ή Κρόνια Αντιοχικός ή Μισοπώγων (αυτοσάτιρα) Εις τον βασιλέα Ήλιον Εις την μητέρα των Θεών Κατά Γαλιλαίων, σε τρία βιβλία που γράφτηκαν κατά την διάρκεια της περσικής εκστρατείας.

Καταστράφηκε με διαταγή του Θεοδοσίου Β΄ (Όσα γνωρίζουμε προέρχονται από τις απαντήσεις του Κυρίλλου επισκόπου Αλεξανδρείας). Επιστολαί δύο επιγράμματα του Ιουλιανού σώζονται στην Παλατινή Ανθολογία (ΙΧ 365 & 368). #Ιουλιανός #ΙουλιανόςοΠαραβάτης

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους