Η ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΤΕΥΧΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2026 ΕΚΔΟΣΕΙΣ: ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΛΕΝΗΣ ΛΑΖΑΡΗ Γράφει η Δικηγόρος Αθηνών και Συγγραφέας Ελένη Λάζαρη ΑΤΙΜΩΡΗΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΦΘΟΡΑ Όταν η δικαιοσύνη καθυστερεί, η...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η σιωπή απέναντι στην αδικία δεν μπορεί να αποτελεί επιλογή μιας δημοκρατικής κοινωνίας.

Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία μιας κοινωνίας κατά τις οποίες η μεγαλύτερη απειλή για τη δημοκρατία δεν είναι η απουσία νόμων, αλλά η αμφισβήτηση της εφαρμογής τους.

Γιατί νόμοι υπάρχουν.

Θεσμοί υπάρχουν.

Δικαστήρια υπάρχουν.

Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, είναι εάν η δικαιοσύνη επιτελεί ταχύτατα το θεσμικό επιτελικό της έργο ή κωλυσιεργεί.

Η διαφθορά και η ατιμωρησία αποτελούν δύο από τις βαθύτερες πληγές κάθε ευνομούμενης πολιτείας.

Δεν τραυματίζουν μόνο τη λειτουργία του κράτους.

Διαβρώνουν την εμπιστοσύνη των πολιτών, υπονομεύουν την ισότητα, απαξιώνουν τους θεσμούς και δημιουργούν ένα επικίνδυνο αίσθημα αδικίας.

Όταν ο πολίτης διαπιστώνει ότι η ισχύς, το χρήμα, οι γνωριμίες ή η πολιτική επιρροή ενδέχεται να προσφέρουν προστασία από τις συνέπειες του νόμου, τότε αρχίζει να κλονίζεται η ίδια η έννοια του κράτους δικαίου.

Η δικαιοσύνη δεν μπορεί να είναι επιλεκτική.

Δεν μπορεί να είναι αυστηρή για τον αδύναμο και επιεικής για τον ισχυρό. Η ΑΤΙΜΩΡΗΣΙΑ ΩΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΔΙΚΙΑ Η ατιμωρησία δεν είναι απλώς ένα νομικό ή δικαστικό πρόβλημα.

Είναι ένα βαθιά κοινωνικό και ηθικό ζήτημα.

Κάθε φορά που μια υπόθεση διαφθοράς δεν διερευνάται αποτελεσματικά, κάθε φορά που μια σοβαρή καταγγελία δεν εξετάζεται με την απαιτούμενη ταχύτητα και πληρότητα, κάθε φορά που οι ευθύνες παραμένουν αδιευκρίνιστες, η κοινωνία λαμβάνει ένα επικίνδυνο μήνυμα: ότι ορισμένοι ενδέχεται να βρίσκονται υπεράνω των κανόνων.

Αυτό το μήνυμα είναι καταστροφικό.

Ο απλός πολίτης καλείται να σέβεται τον νόμο, να εκπληρώνει τις υποχρεώσεις του, να πληρώνει τους φόρους του και να αποδέχεται τις συνέπειες κάθε παράβασης.

Εύλογα, λοιπόν, απαιτεί από εκείνους που ασκούν δημόσια εξουσία να λογοδοτούν με την ίδια ακριβώς θεσμική αυστηρότητα.

Η λογοδοσία δεν είναι πράξη εκδίκησης.

Είναι θεμελιώδης προϋπόθεση της δημοκρατίας. Η ΔΙΑΦΘΟΡΑ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΜΟΝΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ Συχνά αντιμετωπίζουμε τη διαφθορά αποκλειστικά ως οικονομικό έγκλημα.

Ωστόσο, οι συνέπειές της είναι πολύ ευρύτερες.

Όταν δημόσιοι πόροι δεν αξιοποιούνται προς όφελος της κοινωνίας, όταν η αξιοκρατία υποχωρεί μπροστά στις προσωπικές εξυπηρετήσεις, όταν η διαφάνεια αντικαθίσταται από αδιαφανείς πρακτικές, δεν ζημιώνεται μόνο το δημόσιο ταμείο.

Ζημιώνεται ο νέος που αναζητά μια αξιοκρατική ευκαιρία.

Ζημιώνεται ο επαγγελματίας που προσπαθεί να λειτουργήσει νόμιμα.

Ζημιώνεται ο εργαζόμενος που αγωνίζεται καθημερινά.

Ζημιώνεται ο επιχειρηματίας που επιλέγει την εντιμότητα και τον υγιή ανταγωνισμό.

Και πάνω απ' όλα, ζημιώνεται η ίδια η κοινωνική συνοχή.

Η διαφθορά γεννά κυνισμό.

Ο κυνισμός γεννά αδιαφορία.

Και η αδιαφορία δημιουργεί το κατάλληλο περιβάλλον για να διαιωνίζονται οι παθογένειες.

Μια κοινωνία στην οποία ο πολίτης αισθάνεται ότι η εντιμότητα αποτελεί μειονέκτημα και οι διασυνδέσεις πλεονέκτημα έχει ήδη υποστεί σοβαρό πλήγμα στην ηθική και θεσμική της συγκρότηση. Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΔΙΚΑΙΟΥ Το ζήτημα δεν αποτελεί μια αφηρημένη θεωρητική συζήτηση.

Αφορά άμεσα τη χώρα μας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην Έκθεση για το Κράτος Δικαίου του 2026, η οποία δημοσιεύθηκε στις 17 Ιουλίου 2026, καταγράφει περιορισμένη πρόοδο στην Ελλάδα ως προς τη δημιουργία ενός σταθερού ιστορικού διώξεων και τελεσίδικων δικαστικών αποφάσεων για υποθέσεις διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένης της διαφθοράς υψηλού επιπέδου.

Επισημαίνει, επίσης, την ανάγκη συνέχισης των προσπαθειών για αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των σχετικών υποθέσεων.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το θεσμικό πλαίσιο για το ψηφιακό μητρώο υποθέσεων διαφθοράς έχει διαμορφωθεί, με προβλεπόμενη έναρξη λειτουργίας την 1η Ιανουαρίου 2027.

Τα στοιχεία αυτά αποτελούν σοβαρή υπενθύμιση ότι η θεσμική πρόοδος δεν εξαντλείται στην ψήφιση νόμων.

Απαιτεί αποτελεσματική εφαρμογή, ελέγχους, έρευνες και απτά αποτελέσματα.

Ακόμη πιο πρόσφατα, στις 2 Νοεμβρίου 2026, δημοσιοποιήθηκαν στοιχεία του World Justice Project για τον Δείκτη Κράτους Δικαίου 2026.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει το Govwatch, η Ελλάδα κατατάσσεται στην 47η θέση μεταξύ 143 χωρών παγκοσμίως και στην 29η θέση μεταξύ 31 χωρών της περιφερειακής ομάδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών και της Βόρειας Αμερικής.

Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλούν οι επιδόσεις της χώρας στους τομείς της διαφθοράς και της απονομής της δικαιοσύνης.

Η κατάταξη αυτή δεν αποτελεί από μόνη της πλήρη αποτύπωση της λειτουργίας των ελληνικών θεσμών.

Αποτελεί, όμως, έναν σοβαρό δείκτη που οφείλει να προβληματίσει τόσο την Πολιτεία όσο και την κοινωνία.

Δεν αρκεί να επικαλούμαστε την ύπαρξη δημοκρατικών θεσμών.

Οφείλουμε να διασφαλίζουμε ότι αυτοί λειτουργούν αποτελεσματικά, ανεξάρτητα και προς όφελος όλων των πολιτών. Η ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΑΥΤΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ Δεν αρκεί να υπάρχει δικαστική προστασία στα χαρτιά.

Πρέπει να είναι πραγματική, αποτελεσματική και προσβάσιμη.

Η υπερβολική καθυστέρηση στην απονομή της δικαιοσύνης μπορεί να εξαντλήσει οικονομικά και ψυχικά τον πολίτη, να αποδυναμώσει την αποδεικτική διαδικασία και να δημιουργήσει την αίσθηση ότι η αδικία παραμένει χωρίς ουσιαστική απάντηση.

Ο πολίτης που περιμένει επί χρόνια να δικαιωθεί δεν αντιμετωπίζει απλώς μια διαδικαστική δυσκολία.

Βιώνει μια καθημερινή ανασφάλεια, η οποία μπορεί να επηρεάσει την οικογένεια, την εργασία, την περιουσία και την ίδια την αξιοπρέπειά του.

Η αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης δεν είναι πολυτέλεια.

Είναι συνταγματική και θεσμική υποχρέωση της Πολιτείας.

Η δικαιοσύνη οφείλει να είναι ανεξάρτητη, αμερόληπτη και αποτελεσματική.

Οφείλει να λειτουργεί χωρίς παράνομες πολιτικές παρεμβάσεις, χωρίς πιέσεις και χωρίς φόβο απέναντι σε οποιοδήποτε πρόσωπο ή συμφέρον.

Παράλληλα, η αυστηρή τήρηση των εγγυήσεων της δίκαιης δίκης, το τεκμήριο αθωότητας και ο σεβασμός των δικαιωμάτων κάθε κατηγορουμένου δεν αποτελούν εμπόδια στην καταπολέμηση της διαφθοράς.

Αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία της ίδιας της δικαιοσύνης.

Δεν επιδιώκουμε μια δικαιοσύνη που καταδικάζει χωρίς αποδείξεις.

Διεκδικούμε μια δικαιοσύνη που ερευνά χωρίς διακρίσεις, κρίνει χωρίς εξαρτήσεις και αποφασίζει με βάση τον νόμο και τα αποδεικτικά στοιχεία. Η ΣΙΩΠΗ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗ ΔΙΑΦΘΟΡΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΥΔΕΤΕΡΟΤΗΤΑ Η κοινωνία δεν μπορεί να παραμένει θεατής.

Η ελευθερία του Τύπου, η προστασία όσων καταγγέλλουν παρανομίες, η διαφάνεια στη δημόσια διοίκηση, ο ουσιαστικός κοινοβουλευτικός έλεγχος και η ανεξαρτησία των ελεγκτικών μηχανισμών αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την αντιμετώπιση της διαφθοράς.

Η κριτική προς την εξουσία δεν είναι επίθεση στη δημοκρατία.

Είναι έκφραση της δημοκρατίας.

Η απαίτηση για διαφάνεια δεν είναι πολιτική αντιπαράθεση.

Είναι απαίτηση σεβασμού προς τον πολίτη.

Και η αναζήτηση ευθυνών δεν πρέπει να μετατρέπεται σε κυνήγι ενόχων, αλλά να στηρίζεται σε αποδείξεις, νόμιμες διαδικασίες και θεσμικές εγγυήσεις.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η προστασία των προσώπων που αποκαλύπτουν παρανομίες και φαινόμενα διαφθοράς.

Κανείς δεν πρέπει να φοβάται ότι η αποκάλυψη μιας παράνομης πράξης θα οδηγήσει σε επαγγελματική, οικονομική ή προσωπική εξόντωσή του.

Η διαφάνεια χρειάζεται θάρρος, θεσμική προστασία και ανεξάρτητους μηχανισμούς ελέγχου.

Χρειάζεται, όμως, και υπευθυνότητα από τα μέσα ενημέρωσης, ώστε η δημοσιογραφική έρευνα να υπηρετεί την αλήθεια και να μην υποκαθιστά τη δικαστική κρίση. Η ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ ΣΤΟΥΣ ΘΕΣΜΟΥΣ ΔΕΝ ΕΠΙΒΑΛΛΕΤΑΙ. ΚΕΡΔΙΖΕΤΑΙ.

Η εμπιστοσύνη στους θεσμούς δεν αποκαθίσταται με διακηρύξεις και υποσχέσεις.

Κερδίζεται με πράξεις.

Χρειάζεται διαφάνεια σε κάθε επίπεδο δημόσιας λειτουργίας.

Χρειάζεται αποτελεσματικός έλεγχος της διαχείρισης του δημόσιου χρήματος.

Χρειάζεται προστασία της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης.

Χρειάζεται επιτάχυνση των δικαστικών διαδικασιών, επαρκής στελέχωση των δικαστηρίων και πραγματική δυνατότητα κάθε πολίτη να υπερασπιστεί τα δικαιώματά του.

Χρειάζεται ενίσχυση των ανεξάρτητων ελεγκτικών αρχών, ουσιαστική διερεύνηση των καταγγελιών και διαρκής αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων κατά της διαφθοράς.

Χρειάζεται, κυρίως, μια σταθερή αρχή: κανείς να μη θεωρεί ότι η θέση του, η οικονομική του δύναμη ή οι διασυνδέσεις του μπορούν να τον θέσουν εκτός του νόμου.

Γιατί η ισότητα απέναντι στον νόμο δεν είναι θεωρητική διακήρυξη.

Είναι η ουσία του πολιτισμού μας και το θεμέλιο της δημοκρατικής πολιτείας. Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΩΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ Πίσω από κάθε δικαστική υπόθεση υπάρχει ένας άνθρωπος.

Ένας άνθρωπος που μπορεί να έχει αδικηθεί, να έχει χάσει την περιουσία του, να έχει υποστεί προσβολή της προσωπικότητάς του, να έχει στερηθεί την εργασία του ή να αγωνίζεται να προστατεύσει την οικογένειά του.

Η δικαιοσύνη δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τον άνθρωπο ως έναν ακόμη αριθμό σε έναν φάκελο.

Οφείλει να αναγνωρίζει την ανθρώπινη διάσταση κάθε υπόθεσης, να προστατεύει τα θεμελιώδη δικαιώματα και να διασφαλίζει ότι κανείς δεν θα στερείται τη δυνατότητα να ακουστεί και να διεκδικήσει το δίκιο του.

Η πρόσβαση στη δικαιοσύνη πρέπει να είναι ουσιαστική και όχι προνόμιο εκείνων που διαθέτουν μεγαλύτερη οικονομική δυνατότητα.

Μια δημοκρατία κρίνεται όχι μόνο από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τους ισχυρούς, αλλά κυρίως από τον τρόπο με τον οποίο προστατεύει τους αδύναμους. ΕΠΙΛΟΓΟΣ Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΣΙΩΠΗΛΗ Η κοινωνία δεν ζητά εκδίκηση.

Ζητά αλήθεια.

Δεν ζητά καταδίκες χωρίς αποδείξεις.

Ζητά έρευνα, διαφάνεια και λογοδοσία.

Δεν ζητά προνόμια.

Ζητά ισότητα.

Η διαφθορά πρέπει να αντιμετωπίζεται με αποφασιστικότητα, η ατιμωρησία να μην βρίσκει θεσμικό καταφύγιο και η δικαιοσύνη να παραμένει ανεξάρτητη από κάθε μορφή εξουσίας. Η Πολιτεία οφείλει να αποδεικνύει καθημερινά ότι οι νόμοι δεν είναι απλώς κείμενα σε επίσημα ΦΕΚ, αλλά κανόνες που εφαρμόζονται στην πράξη, προστατεύοντας όλους τους πολίτες χωρίς διακρίσεις.

Η δημοκρατία δεν κινδυνεύει μόνο όταν παραβιάζονται οι νόμοι.

Κινδυνεύει και όταν η κοινωνία συνηθίζει την παραβίασή τους, όταν η αδικία θεωρείται αναπόφευκτη και όταν η λογοδοσία αντιμετωπίζεται ως κάτι ανέφικτο.

Γι' αυτό και η ευθύνη είναι μεγάλη.

Γιατί όταν ο πολίτης χάνει την πίστη του στη δικαιοσύνη, δεν χάνει απλώς την εμπιστοσύνη του σε έναν θεσμό.

Αρχίζει να αμφισβητεί την ίδια τη δυνατότητα της δημοκρατίας να προστατεύει τον άνθρωπο.

Και τότε το τίμημα δεν το πληρώνουν μόνο όσοι αδικούνται.

Το πληρώνει ολόκληρη η κοινωνία. Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΝΟΜΙΟ. ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΙΜΗ ΑΞΙΑ. ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΩΝ ΙΣΧΥΡΩΝ. ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΟΛΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ.

Γιατί μια κοινωνία χωρίς λογοδοσία κινδυνεύει να συνηθίσει την αδικία.

Και μια δημοκρατία που συνηθίζει την αδικία κινδυνεύει να χάσει την ψυχή της. ΕΛΕΝΗ ΛΑΖΑΡΗ Δικηγόρος Αθηνών – Συγγραφέας Η ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΠΗΓΕΣ – ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ Οι ακόλουθες πηγές χρησιμοποιήθηκαν για την τεκμηρίωση των πραγματολογικών και θεσμικών αναφορών του άρθρου. 1. Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Έκθεση για το Κράτος Δικαίου 2026 2026 Rule of Law Report – Country Chapter on the rule of law situation in Greece.

Δημοσίευση: 17 Ιουλίου 2026.

Ειδικότερα: οι συστάσεις για την καταπολέμηση της διαφθοράς, τη δημιουργία ιστορικού διώξεων και τελεσίδικων αποφάσεων, καθώς και τη λειτουργία του ψηφιακού μητρώου υποθέσεων διαφθοράς.

Επίσημη πηγή: https://commission.europa.eu/publications/2026-rule-law-report-communication-and-country-chapters_en 2. World Justice Project – Rule of Law Index 2026 Δείκτης Κράτους Δικαίου 2026.

Στοιχεία κατάταξης της Ελλάδας και αξιολόγηση επιμέρους τομέων, μεταξύ των οποίων η διαφθορά, η ποινική δικαιοσύνη και η πολιτική δικαιοσύνη.

Σχετική δημοσίευση και παρουσίαση στοιχείων από το Govwatch, 2 Νοεμβρίου 2026: https://govwatch.gr/reports/world-justice-project-deiktis-toy-kratoys-dikaioy-2026/ 3. Transparency International – Anti-corruption gaps are leaving democracy in Europe exposed Δημοσίευση: 15 Σεπτεμβρίου 2026.

Αναφορά στις αδυναμίες εφαρμογής της αντιδιαφθορικής νομοθεσίας στην Ευρώπη, στην ανάγκη ενίσχυσης των ανεξάρτητων ελεγκτικών μηχανισμών και στη σημασία της διαφάνειας στη δημόσια διοίκηση. https://www.transparency.org/en/news/anti-corruption-gaps-leaving-democracy-europe-exposed 4. Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου Άρθρο 6 – Δικαίωμα σε δίκαιη δίκη.

Άρθρο 13 – Δικαίωμα πραγματικής προσφυγής.

Επίσημη πηγή: https://www.echr.coe.int/ 5. Σύνταγμα της Ελλάδας Άρθρο 4 – Ισότητα των Ελλήνων ενώπιον του νόμου.

Άρθρο 20 – Δικαίωμα παροχής έννομης προστασίας και προηγούμενης ακρόασης.

Άρθρο 26 – Διάκριση των λειτουργιών.

Επίσημη πηγή: https://www.hellenicparliament.gr/ Το παρόν άρθρο αποτελεί δημοσιογραφική και νομικοκοινωνική παρέμβαση με αντικείμενο την προστασία του κράτους δικαίου, την καταπολέμηση της διαφθοράς και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών στη Δικαιοσύνη.@highligh

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους