Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ένα ζευγάρι χειροποίητα παιδικά παπούτσια. Στη Μάκρη της Μ. Ασίας το μοναδικό οργανωμένο επαγγελματικό σωματείο ήταν η συντεχνία των υποδηματοποιών.

Δεν συμβαίνει συχνά αλλά υπάρχουν παραδείγματα χωριών ή κωμοπόλεων όπου οι περισσότεροι κάτοικοι ασχολούνται επαγγελματικά με την επεξεργασία ενός συγκεκριμένου προϊόντος όπως ήταν τα Αμπελάκια Θεσσαλίας που έβαφαν υφάσματα με ριζάρι.

Η συντεχνία λειτουργούσε προστατευτικά για τους επαγγελματίες, γιατί μπορούσαν να αγοράζουν δέρματα μαζικά σε καλές τιμές και να καθορίζουν τις τιμές πώλησης, να προστατεύουν τα μέλη της συντεχνίας από οικονομικές δυσκολίες κλπ.

Οι πρόεδροι της συντεχνίας ήταν πρόσωπα ευυπόληπτα, από τα οποία συχνά εκλέγονταν οι Δημογέροντες, εκπροσωπούσαν την Κοινότητα και είχαν επίσημες συναλλαγές με την οθωμανική διοίκηση. Στη Μάκρη για κάποιους λόγους που δεν ξέρουμε ακόμη οι κάτοικοι ασχολήθηκαν νωρίς με την υποδηματοποιία.

Προμηθεύονταν δέρματα και έφτιαχναν παπούτσια διαφόρων ειδών από απλές παντόφλες όπως τις έλεγαν, εξώφτερνα δηλαδή καθημερινά παπούτσια, μέχρι σκαρπίνια και γυναικεία παπούτσια με λουράκι, που αποτελούσαν στις αρχές του 20ου αιώνα την τελευταία λέξη της μόδας.

Πιθανώς η επάρκεια δερμάτων από την κτηνοτροφία που ασκούσαν οι Τούρκοι, η ανάγκη τους για προμήθεια παπουτσιών και η τεχνογνωσία των Μακρηνο-Λιβισιανών να ευνόησε την άσκηση της υποδηματοποιίας.

Αρχικά οι υποδηματοποιοί ξεκινούσαν από τη Μάκρη και πήγαιναν στα τούρκικα χωριά όπου παρέμεναν ένα διάστημα από μήνες έως και χρόνο κάνοντας επιδιορθώσεις ή ετοιμάζοντας πρόχειρα υποδήματα που δεν ήθελαν πολύ δουλειά.

Από εκεί επίσης έπαιρναν παραγγελίες για πιο καλά παπούτσια.

Φυσικά εξυπηρετούσαν και την τοπική πελατεία της Μάκρης και του ΛΙβισιού.

Οι ίδιοι οι υποδηματοποιοί έκαναν και την επεξεργασία του δέρματος, διαδικασία αρκετά δύσκολη, ώστε να γίνουν κατάλληλα για τη ραφή.

Μετά από κάποιο χρόνο, αφού αποκτούσαν ένα κεφάλαιο, άνοιγαν ένα εργαστήριο - μαγαζί στη Μάκρη περιορίζοντας τις μετακινήσεις τους.

Μετά την Καταστροφή του 1922 η επαγγελματική αυτή οργάνωση διαλύθηκε.

Τι έγιναν άραγε όλοι αυτοί οι τεχνίτες και επαγγελματίες υποδηματοποιοί; Συνέχισαν τη δουλειά τους ή άλλαξαν επάγγελμα λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών που ζούσαν; Ξέρουμε ότι αρκετοί από αυτούς πριν το 1922 για να αποφύγουν τη στράτευση στον τουρκικό στρατό αλλά και μετά ως πρόσφυγες κατέφυγαν στη Γαλλία.

Κάποιοι έμειναν στη Μασσαλία, όπου αποβιβάστηκαν.

Πολλοί προωθήθηκαν κυρίως στο Παρίσι.

Εκεί κατέφυγαν σε πατριώτες τους που είχαν προηγηθεί για να βρουν στέγη και δουλειά.

Ξέρουμε ότι μεγάλος αριθμός υποδηματοποιών Μικρασιατών και Αρμενίων το διάστημα του Μεσοπολέμου αλλά και αργότερα διέμενε σε ορισμένη συνοικία του Παρισιού σε μικρά και οικονομικά δωμάτια –εργαστήρια με περιορισμένες ανέσεις όπου έκαναν ένα μέρος της δουλειάς και την παρέδιδαν σε γαλλικές βιοτεχνίες παπουτσιών για να συνθέσουν και να ολοκληρώσουν την κατασκευή των παπουτσιών.

Όσοι έφτασαν στην Ελλάδα με την Καταστροφή εγκαταστάθηκαν σε διάφορες περιοχές.

Λίγοι συνέχισαν το επάγγελμα.

Οι λόγοι προφανείς.

Ένα ολόκληρο επαγγελματικό δίκτυο είχε καταρρεύσει και οι πρόσφυγες διασκορπισμένοι δεν είχαν το κεφάλαιο και τους πελάτες για να τους υποστηρίξουν.

Από εκείνους που συνέχισαν το επάγγελμα ήταν οι αδελφοί Κυριακού που εγκαταστάθηκαν στην Καλλίπολη του Πειραιά.

Τα αδέλφια έχασαν τον πατέρα τους που ήταν υποδηματοποιός στη Μάκρη αλλά εδώ επειδή βρέθηκαν σε κατάλληλες συνθήκες, έμαθαν την τέχνη του υποδηματοποιού σε εργοστάσιο κατασκευής υποδημάτων του Στρατού στον Πειραιά (ΚΟΠΗ). Άνοιξαν μαγαζί στην Καλλίπολη και βιοπορίστηκαν από αυτό τελειοποιώντας τη δουλειά τους.

Όταν έκλεισαν το μαγαζί ο ένας από τους απογόνους τους, ο πατριώτης μας και μέλος του ΔΣ του Συλλόγου Μακρηνών για χρόνια, Βασίλης Κυριακού, αδελφός του Αντώνη Κυριακού, κράτησε μόνο ένα ζευγάρι παιδικά παπούτσια για να θυμάται τον πατέρα του και την πατροπαράδοτη τέχνη.

Το ζευγάρι αυτό παιδικά αγορίστικα παπούτσια, δώρισε στον Σύλλογο, προκειμένου να περιληφθεί στην Έκθεση που ετοίμαζε το προηγούμενο ΔΣ και εγκαινιάστηκε τον Νοέμβριο του 2025.

Η τέχνη και η ποιότητα της κατασκευής, νομίζω αποτελεί ένα μικρό δείγμα της χειροποίητης εργασίας που σχεδόν δεν υπάρχει πια. Φωτογραφίες 2 Βυρσοδέψες επεξεργάζονται δέρματα 3Κατάστημα πώλησης παπουτσιών στο Παρίσι γύρω στο 1930.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους