ΑΠΟ ΤΟΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΣΤΟΝ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟ Κυκλοφόρησε σε μετάφρασή μου ως αυτοτελής μπροσούρα νε τίτλο "Από τον Βιομηχανικό στον Χρηματοπιστωτικό Καπιταλισμό" το Δεύτερο Κεφάλαιο του...

Πλήρες Κείμενο:

ΑΠΟ ΤΟΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΣΤΟΝ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟ Κυκλοφόρησε σε μετάφρασή μου ως αυτοτελής μπροσούρα νε τίτλο "Από τον Βιομηχανικό στον Χρηματοπιστωτικό Καπιταλισμό" το Δεύτερο Κεφάλαιο του βιβλίου του Michael Hudson «Η Μοίρα του Πολιτισμού: Χρηματοπιστωτικός Καπιταλισμός, Βιομηχανικός Καπιταλισμός ή Σοσιαλισμός» (2022). . Στο δεύτερο κεφάλαιο του παραπάνω βιβλίου ο καθηγητής Michael Hudson περιγράφει την μετάλλαξη του «βιομηχανικού καπιταλισμού» της εποχής του Μαρξ σε «χρηματοπιστωτικό καπιταλισμό» σήμερα και ανακεφαλαιώνει τα βασικά οικονομικά χαρακτηριστικά του.

Η μεταβολή χαρακτηρίζει το σύγχρονο ιμπεριαλιστικό σύστημα που έχει εγκαθιδρυθεί στη λεγόμενη “Δύση” με επικεφαλής τις ΗΠΑ.

Ο χρηματοπιστωτικός καπιταλισμός επιδιώκει την απόσπαση όλο και μεγαλύτερου μεριδίου προσόδων από την παραγόμενη υπεραξία στην βιομηχανία, τις οποίες χρησιμοποιεί σε μια αυτοτελή λειτουργία συγκέντρωσης έξω από την παραγωγική διαδικασία.

Αυτή και είναι η κεντρική αφετηρία των συλλογισμών του Michael Hudson.

Ως αποτέλεσμα, οι δυνατότητες διευρυμένων επενδύσεων στην παραγωγή προϊόντων από την βιομηχανία των ιμπεριαλιστικών χωρών (η λεγόμενη διευρυμένη αναπαραγωγή) συρρικνώνονται δραματικά, καθιστώντας τον χρηματοπιστωτικό καπιταλισμό μη ανταγωνιστικό οικονομικά.

Η διαδικασία αυτή οδηγεί στην χειροτέρευση της εξάρτησης των εργαζομένων από το κεφάλαιο, καθώς πλέον η απομύζηση των μισθών για την απόσπαση προσόδων (τόκων και χρηματοπιστωτικών χρεώσεων κάθε μορφής—π.χ. ενυπόθηκων και φοιτητικών δανείων, χρεώσεων για αγορά ιατροφαρμακευτικής ασφάλειας, ποινών για πιστωτικές κάρτες, χρεώσεων για συνταξιοδοτική ιδιωτική ασφάλιση, κ.λπ.) όχι μόνο μειώνει τα περιθώρια για αγορά καταναλωτικών προϊόντων, αλλά και καθιστά τους υπερχρεωμένους εργαζόμενους όμηρους της εργοδοσίας καθώς ενδεχόμενη απόλυσή τους μπορεί να έχει ως άμεση συνέπεια την πτώχευσή τους.

Ως αποτέλεσμα έχουμε δραστικές περικοπές του δημοκρατικού ελέγχου στις μητροπόλεις και μεταφορά των κέντρων λήψης αποφάσεων έξω από τα εκλεγμένα με καθολική ψηφοφορία σώματα ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι δυνατότητες αντιδράσεων ακόμη και με τα κλασικά μέσα της αστικής δημοκρατίας (π.χ. ψήφιση αντιπροσώπων). Από την άλλη, η αδυναμία του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού να ανταγωνιστεί στο οικονομικό πεδίο καθώς και η ανάγκη μεταφοράς των παραγωγικών διαδικασιών σε τρίτες χώρες προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα διευρυνόμενα κόστη—λόγω της απομύζησης προσόδων και μεταφοράς των κεφαλαίων εκτός της παραγωγικής σφαίρας—οδηγούν τον χρηματοπιστωτικό καπιταλισμό όχι μόνο στον περιορισμό του δημοκρατικού ελέγχου στις μητροπόλεις, αλλά και σε απεγνωσμένο αγώνα να συγκρατήσει τον ‘μονοπολικό κόσμο’ που έχει δημιουργήσει μέσω των διεθνών οικονομικών οργανισμών που ελέγχει (ΔΝΤ, Διεθνής Τράπεζα, σύστημα SWIFT, κ.λπ.), των ‘κυρώσεων’ εναντίον των οικονομιών που δεν μπορεί να ανταγωνιστεί με αμιγή οικονομικά μέσα, της εκμετάλλευσης της λειτουργίας του δολαρίου ως του βασικού διεθνούς συναλλαγματικού μέσου, ακόμη και της ‘κατάσχεσης’ περιουσιακών στοιχείων εκείνων που αντιτάσσονται στην επιβεβλημένη μονοκρατορία.

Δυστυχώς, ο χρηματοπιστωτικός καπιταλισμός δεν περιορίζεται στην ετσιθελική χρήση των διεθνών οικονομικών εξουσιών που ιστορικά βρίσκονται στη διάθεσή του, αλλά προχωρά και σε ιμπεριαλιστικές περιπέτειες και πολέμους στην αγωνιώδη προσπάθειά του να σταματήσει την ροή των εξελίξεων που είναι ανήμπορος να ελέγξει με οικονομικά μέσα.

Η επιθετική συμπεριφορά του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού συνιστά το σύγχρονο φαινόμενο του ιμπεριαλισμού, του οποίου η οικονομική βάση είναι ακριβώς ο μεταλλαγμένος κλασικός βιομηχανικός καπιταλισμός.

Τις αλλαγές αυτές και την πολιτική τους σημασία είχε επισημάνει και ο Βλ. Λένιν στο κλασικό έργο του για τον Ιμπεριαλισμό.

Ενδιαφέρον εδώ θα ήταν ίσως να παρατηρήσουμε ότι οι ενδο-ιμπεριαλιστικές αντιθέσεις περνάνε σε δεύτερο πλάνο πλέον (χωρίς φυσικά να έχουν εξαλειφθεί) και στο πρώτο πλάνο βρίσκεται η αδυναμία του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού, στο σύνολό του, να επιτύχει τη διευρυμένη αναπαραγωγή λόγω της απόσπασης των (διευρυνόμενων) προσόδων από τη σύγχρονη χρηματοπιστωτική αστική τάξη.

Το παρόν κεφάλαιο επιχειρεί να σταθεί στην αφετηρία των σύγχρονων διαδικασιών που συνθέτουν τον χρηματοπιστωτικό καπιταλισμό και από την άποψη αυτή είναι εξαιρετικά χρήσιμο.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους