«Σαν δεν ντρέπεσαι! Είσαι και θεραπεύτρια!» Αυτή ήταν η απάντηση που δέχτηκα πρόσφατα, όταν χρειάστηκε να θέσω όρια σε μια συμπεριφορά που ενοχλούσε τους ενοίκους της πολυκατοικίας. Η αντίδραση είχε...
«Σαν δεν ντρέπεσαι! Είσαι και θεραπεύτρια!» Αυτή ήταν η απάντηση που δέχτηκα πρόσφατα, όταν χρειάστηκε να θέσω όρια σε μια συμπεριφορά που ενοχλούσε τους ενοίκους της πολυκατοικίας.
Η αντίδραση είχε ενδιαφέρον.
Φαίνεται πως η επαγγελματική μου ιδιότητα δημιουργούσε την προσδοκία ότι θα έπρεπε να είμαι υποχωρητική, ήρεμη, τρυφερή και, κυρίως, πρόθυμη να ανεχτώ κάτι που με ενοχλούσε.
Επειδή ακριβώς είμαι θεραπεύτρια, γνωρίζω την αξία των ορίων, τη σημασία της σαφούς επικοινωνίας και τη διαφορά ανάμεσα στην ενσυναίσθηση και στην υποχώρηση απέναντι σε μια συμπεριφορά που παραβιάζει τις ανάγκες ή τα δικαιώματά μας.
Το περιστατικό αυτό μου θύμισε πόσα στερεότυπα εξακολουθούν να συνοδεύουν το επάγγελμά μας.
Υπάρχει η προσδοκία ότι ένας θεραπευτής οφείλει να παραμένει διαρκώς γαλήνιος, να μη θυμώνει, να αποφεύγει τις συγκρούσεις, να διαχειρίζεται κάθε ανθρώπινη δυσκολία με αξιοθαύμαστη ψυχραιμία και να επιδεικνύει μια σχεδόν ανεξάντλητη κατανόηση προς όλους.
Αυτές οι προσδοκίες συχνά επεκτείνονται και στην επαγγελματική μας σχέση με τους θεραπευόμενους.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η αναπροσαρμογή της θεραπευτικής αμοιβής.
Όταν μία επαγγελματίας της ψυχικής υγείας ανακοινώνει μια αλλαγή στην αμοιβή της, μπορεί να συναντήσει δυσαρέσκεια, απογοήτευση ή ακόμη και την κατηγορία ότι ενδιαφέρεται περισσότερο για τις δικές του ανάγκες παρά για τις οικονομικές δυσκολίες του ανθρώπου που έχει απέναντί του.
Η οικονομική επιβάρυνση ενός θεραπευόμενου είναι πραγματική και αξίζει να αντιμετωπίζεται με ευαισθησία.
Εξίσου πραγματικές είναι οι οικονομικές υποχρεώσεις, οι προσωπικές ανάγκες και το δικαίωμα του θεραπευτή να αμείβεται με τρόπο που επιτρέπει τη βιωσιμότητα της εργασίας του.
Η θεραπευτική σχέση περιλαμβάνει φροντίδα, επαγγελματική ευθύνη, σαφή όρια και αμοιβαίο σεβασμό.
Η αναγνώριση των αναγκών του ενός ανθρώπου μπορεί να συνυπάρχει με την αναγνώριση των αναγκών του άλλου.
Πίσω από αυτές τις αντιδράσεις διακρίνω μια βαθύτερη κοινωνική προσδοκία: ότι όποιος έχει επιλέξει ένα επάγγελμα φροντίδας οφείλει να διαθέτει απεριόριστα τον χρόνο, την κατανόηση και τις συναισθηματικές του δυνάμεις.
Σαν η επαγγελματική του ταυτότητα να συνεπάγεται μια διαρκή παραίτηση από τις προσωπικές του ανάγκες.
Υπάρχει, επίσης, η παρανόηση ότι η ψυχική υγεία ταυτίζεται με τη μόνιμη ηρεμία.
Ένα υγιές και ευέλικτο νευρικό σύστημα έχει την ικανότητα να ανταποκρίνεται στις διαφορετικές απαιτήσεις της ζωής, να κινητοποιείται όταν χρειάζεται και να επανέρχεται σταδιακά σε κατάσταση ισορροπίας.
Η συναισθηματική ρύθμιση περιλαμβάνει την αναγνώριση των συναισθημάτων, την κατανόηση της πληροφορίας που μεταφέρουν και την επιλογή του τρόπου με τον οποίο θα εκφραστούν.
Όταν κάποιος παραβιάζει τα όριά μας, ο θυμός μπορεί να μας κινητοποιήσει να προστατεύσουμε τον εαυτό μας.
Όταν κάποιος μας προσεγγίζει με σεβασμό και τρυφερότητα, μπορούμε να ανταποκριθούμε με ζεστασιά και εμπιστοσύνη.
Όταν βιώνουμε μια αδικία, μπορούμε να τη διεκδικήσουμε, ακόμη κι αν αυτό δυσαρεστήσει τον άλλον.
Οι επαγγελματίες στο χώρο της ψυχικής υγείας έχουμε τις δικές μας δύσκολες σχέσεις, τις προσωπικές μας απώλειες, τις οικονομικές μας αγωνίες, τις ημέρες που κουραζόμαστε και τις στιγμές που θυμώνουμε.
Η εκπαίδευση, η προσωπική θεραπεία και η εποπτεία μάς βοηθούν να αποκτούμε μεγαλύτερη επίγνωση των αντιδράσεών μας και να αναλαμβάνουμε την ευθύνη της συμπεριφοράς μας.
Δεν μας τοποθετούν έξω από το εύρος της ανθρώπινης εμπειρίας.
Η επαγγελματική μας ιδιότητα συνεπάγεται αυξημένη ευθύνη μέσα στη θεραπευτική σχέση.
Έξω από αυτήν, εξακολουθούμε να είμαστε άνθρωποι με δικαιώματα, ανάγκες και προσωπικά όρια.
Και όταν κάποιος επικαλείται την ιδιότητά μας προκειμένου να μας στερήσει το δικαίωμα να υπερασπιστούμε τον εαυτό μας, έχουμε κάθε λόγο να του υπενθυμίσουμε κάτι που γνωρίζουμε πολύ καλά από τη θεραπευτική μας εργασία: Η φροντίδα για να είναι ολοκληρωμένη χρειάζεται να περιλαμβάνει και εμάς! Nancy Psimenatou
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους