Ο Τεύκρος από το δυτικό αέτωμα του ναού της Αφαίας στην Αίγινα. 490-480 πκχ Γλυπτοθήκη Μονάχου Της Helena Koumpenaki Ο Τεύκρος είναι ένας απο τους πιο υποτιμημένους ήρωες του Τρωικού Πολέμου...

Πλήρες Κείμενο:

Ο Τεύκρος από το δυτικό αέτωμα του ναού της Αφαίας στην Αίγινα. 490-480 πκχ Γλυπτοθήκη Μονάχου Της Helena Koumpenaki Ο Τεύκρος είναι ένας απο τους πιο υποτιμημένους ήρωες του Τρωικού Πολέμου, λιγότερο γνωστός αλλά εξίσου σημαντικός ήρωας της Ιλιάδας, που ξεχωρίζει για την αριστοτεχνική του τοξοβολία και την αφοσίωσή του.

Μαζί με τον ετεροθαλή αδερφό του Αίαντα, αποτελούσαν μια αχτύπητη ομάδα πολεμιστών στο πεδίο της μάχης.

Ο ναός της Αφαίας ήταν ιδιαίτερα γνωστός από την αρχαιότητα για τα αετώματα, τα οποία κοσμούσαν και τις δύο στενές πλευρές του ναού.

Τα γλυπτά των αετωμάτων ήταν πολύχρωμα και ήταν φτιαγμένα από παριανό μάρμαρο, με θεματολογία παρμένη από τον Τρωικό Πόλεμο, στον οποίο συμμετείχαν ντόπιοι πολεμιστές και απόγονοι του βασιλιά του νησιού Αιακού (Αίας ο Τελαμώνιος, Τεύκρος, Αχιλλέας), αλλά και από την πρώτη εκστρατεία εναντίον του Λαομέδοντα της Τροίας με αρχηγό τον Ηρακλή, όπου συμμετείχε ο γιος του Αιακού, Τελαμών.

Το θέμα του δυτικού αετώματος είναι μάχη στην ομηρική Τροία.

Αν στο ανατολικό αέτωμα τιμάται ο Τελαμώνας, στο δυτικό τα τιμώμενα πρόσωπα είναι δύο από τους πρωταγωνιστές του Τρωικού πολέμου, ο γιος του Τελαμώνα και της Περίβοιας, ο Αίαντας (ίσως η πρώτη μορφή αριστερά της Αθηνάς κατά τον θεατή) και ο αδερφός του ο Τεύκρος, ο γιος του Τελαμώνα και της Ησιόνης (ίσως ο τοξότης δεξιά της Αθηνάς κατά τον θεατή). Ισορροπώντας στα δάκτυλα του δεξιού του ποδιού, στο δεξί γόνατο και στην αριστερή πατούσα, ο τοξότης πιθανολογείται πως είναι ο Τεύκρος.

Σημαδεύει με το τόξο του τη μορφή στο δεξιό άκρο του αετώματος.

Φοράει κοντό χιτώνα και θώρακα.

Πολλές λεπτομέρειες ήταν πρόσθετες, κυρίως στο θώρακα. Ο Αιακός ήταν γενάρχης του γένους των Αιακιδών, πρώτος βασιλιάς της Αίγινας και σύζυγος της Ενδηίδας (κόρης του Χείρωνα ή του Σκίρωνα). Με την Ενδηίδα έκαναν τον Πηλέα (πατέρας Αχιλλέα) και τον Τελαμώνα, ενώ από τη δεύτερη γυναίκα του, τη Νηρηίδα Ψαμάθη απέκτησε τον Φώκο.

Σύμφωνα με την παράδοση, ο Φώκος ήταν καλύτερος από τα αδέρφια του σε όλα τα αθλήματα και όταν ο Φώκος σκοτώθηκε κατά λάθος στην εξάσκησή του στη δισκοβολία, οι κάτοικοι της Αίγινας νόμιζαν ότι το έκαναν τα αδέρφια του απο φθόνο. Ο Τελαμώνας είπε με ειλικρίνεια τι πραγματικά έγινε αλλά οι συμπολίτες του δεν τον πίστεψαν.

Ο πατέρας του, που τον αγαπούσε πάρα πολύ, εξόρισε και τους δύο γιους του από την Αίγινα προς κατευνασμό των δύσπιστων πολιτών της.

Έτσι ο Πηλέας κατέφυγε στη Φθία και βασίλεψε στο κράτος των Μυρμιδόνων, ενώ ο Τελαμώνας πήγε στη Σαλαμίνα, όπου νυμφεύθηκε τη Γλαύκη, την κόρη του βασιλέα της περιοχής Κυχρέα και έγινε βασιλέας, χωρίς όμως να αποκτήσει παιδιά.

Όταν πέθανε ο Κυχρέας, ο Τελαμών ανέλαβε βασιλιάς της Σαλαμίνας.

Μετά τον θάνατο της Γλαύκης, έλαβε ως σύζυγο την Περίβοια, την κόρη του Αλκάθου, με την οποία και απέκτησε τον Αίαντα και τον Τράμβηλο.

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Τελαμώνας έλαβε μέρος στην Αργοναυτική εκστρατεία, αλλά και βοήθησε τον ήρωα Ηρακλή στην εκστρατεία κατά του Λαομέδοντα, του οποίου την κόρη Ησιόνη έλαβε ως αριστείο της βοήθειας που παρέσχε.

Με την Ησιόνη ο Τελαμών απέκτησε ένα ακόμη γιο, τον Τεύκρο.

Είναι πιθανό ο μύθος για τη γέννηση του Τεύκρου από την Ησιόνη να προήλθε από την ομοιότητα του ονόματός του με το άλλο όνομα των Τρώων που ήταν «Τευκροί» και δεν αποκλείεται να ήταν πράγματι γιος του Τελαμώνα και της Περίβοιας, γνήσιος αδελφός του Αίαντα.

Κατά μία άλλη εκδοχή ο Τελαμών έλαβε και άλλη μία αιχμάλωτη, τη Θεάνειρα (μερικοί την ταυτίζουν με την Ησιόνη), με την οποία και απέκτησε τον Τράμβηλο ή Στράμβηλο, που αργότερα πολέμησε στο πλευρό των Τρώων κατά των Ελλήνων. Τον Τράμβηλο τελικά σκότωσε ο Αχιλλέας (ξάδερφος του Τεύκρου). Επίσης ο Τελαμώνας έλαβε μέρος και σε διάφορες άλλες μάχες του Ηρακλή, όπως κατά των Αμαζόνων, κατά των Μερόπων στη Κω, καθώς και στη μάχη κατά του γίγαντα Αλκυονέως στην Κόρινθο. Ο Τεύκρος μεγάλωσε στη Σαλαμίνα («η πατρίδα που μ' ανάθρεψε είναι η Σαλαμίνα», λέει ο ίδιος στην Ἑλένη του Ευριπίδη), έγινε ικανότατος τοξότης και, αργότερα, έλαβε μέρος στην τρωική εκστρατεία με δώδεκα πλοία.

Ισάριθμα πλοία οδήγησε εκεί και ο αδελφός του Αίας.

Ήταν άριστος πολεμιστής και θεωρείτο ως ο καλύτερος τοξότης των Ελλήνων.

Πληγώθηκε από τον Έκτορα, αλλά σώθηκε από τον Αίαντα.

Έλαβε μέρος στους ταφικούς αγώνες προς τιμή του Πατροκλου, όπου νίκησε στην τοξοβολία και ήταν ένας από τους Αχαιούς που μπήκε μέσα στον Δούρειο Ίππο. Ο Τεύκρος ήταν απών όταν ο αδερφός του Αίαντας αυτοκτόνησε.

Οι παρόντες του μετέφεραν την επιθυμία του αδερφού του να φροντίσει το παιδί του και να το οδηγήσει στην πατρίδα τους Σαλαμίνα όπου ο πατέρας τους θα αναλάμβανε την προστασία του. Ο Τεύκρος αναζήτησε αμέσως το παιδί και αντιτάχτηκε στη βούληση του Αγαμέμνονα και του Μενέλαου να μη ταφεί ο αδερφός του.

Αναπάντεχα σύμμαχός του ήρθε ο Οδυσσέας ο οποίος έπεισε τους Ατρειδες να επιτρέψουν την ταφή.

Μετά τον πόλεμο, όμως, ο πατέρας του δεν τον δέχτηκε πίσω, και τον έδιωξε, διότι δεν εκδικήθηκε για τον θάνατο του αδελφού του. Το Φονικό δικαστήριο της Φρεαττύδας στον Πειραιά, αναφέρεται στην ιστορία από τα επικά ακόμα χρόνια, αφού η πρώτη υπόθεση που εκδικάζει, ανάγεται αμέσως μετά τον Πόλεμο της Τροίας και είναι του Τεύκρου.

Στο δικαστήριο της Φρεαττύδας εκδικάζονταν κατά αρχάς όλες οι υποθέσεις ακούσιων φόνων που διεπράχθησαν έξω από την χώρα (δηλαδή που έγιναν από αμέλεια και μακριά). Ο δράστης μπορεί να μην είχε την βούληση να διαπράξει φόνο, όμως έστω και άθελά του, αφαίρεσε ζωή και κατά συνέπεια ήταν μιαρός.

Αυτή η μιαρότητά του δεν του επέτρεπε να επιστρέψει στην χώρα.

Για να απαλλαγεί από αυτήν θα έπρεπε να πείσει για την αθωότητά του, τους συγγενείς του θύματος και να λάβει δημόσια την συγχώρεσή τους.

Η συγγνώμη πρέπει να δοθεί δημόσια, έστω και αν αυτός που την αποδίδει είναι ο ίδιος το πατέρας (περίπτωση Τεύκρου). Για να γίνει αυτό εφικτό ο κατηγορούμενος, πλησίαζε την ακτή ευρισκόμενος πάνω σε πλοίο και απολογείτο χωρίς να πατήσει το πόδι του στην στεριά, ενώ οι δικαστές από την στεριά άκουγαν την απολογία και λάμβαναν τις αποφάσεις.

Με αυτό τον τρόπο εκδικάστηκε και ο Σαλαμίνιος πολεμιστής της Τροίας και άριστος τοξότης Τεύκρος, όταν απολογήθηκε από πλοίο προς τον ίδιο του τον πατέρα Τελαμώνα Βασιλιά της Σαλαμίνας, που βρίσκονταν στην Φρεαττύδα, καθώς ο δεύτερος δεν ανέχονταν τον θάνατο του ετεροθαλή αδελφού του Τεύκρου του Αίαντα ο οποίος είχε αυτοκτονήσει. (Παυσανίου, Ελλάδος Περιήγησις, Αττικά). Πριν δώσει τέλος στην ζωή του ο Αίαντας όμως είχε χάσει τα λογικά του και αφού είχε αποπειραθεί πρώτα να σκοτώσει συμπολεμιστές του, κατάσφαξε εν συνεχεία ένα κοπάδι πρόβατα.

Την άλλη μέρα που διαπίστωσε την πνευματική του κατάσταση αυτοκτόνησε πέφτοντας πάνω στο ξίφος του.

Ο πατέρας του θεώρησε ότι ο Τεύκρος δεν έκανε κάτι αφενός ώστε να τον αποτρέψει, αφετέρου δεν μερίμνησε για το σώμα του μετά.

Όταν το αποτέλεσμα του εν Φρεαττοί δικαστηρίου ήταν να μην επιστρέψει ποτέ ξανά στην Σαλαμίνα εκείνος απάντησε «απελπισία σε καμιά περίπτωση, το αύριο θα καθορισθεί από τον απέραντο ωκεανό». Έτσι ο Τεύκρος, εξόριστος, πλέον, πήγε στην Κύπρο, όπου και ίδρυσε σε ανάμνηση της πατρίδας του την πόλη Σαλαμίνα (κοντά στη σημερινή Αμμόχωστο) με τη βοήθεια του Απόλλωνα και με τη συγκατάθεση του βασιλιά Βήλου της Σιδώνας.

Όπως γράφει ο Στράβων, ο Τεύκρος, φθάνοντας στην Κύπρο, προσορμίστηκε πρώτα στην Αχαιών Ακτή (στην Καρπασία) κι από εκεί προχώρησε στο μέρος όπου τελικά έκτισε τη Σαλαμίνα Σύμφωνα με τον Ισοκράτη, μετά την ίδρυση της Σαλαμίνος, μοίρασε τη γη της στους συντρόφους του που είχε φέρει μαζί του.

Κατά τον Αθήναιο, εκτός από τους Σαλαμινίους συντρόφους του, ο Τεύκρος έφερε στην Κύπρο και εγκατέστησε στη νέα πόλη, και αιχμαλώτους από την Τροία, των οποίων απόγονοι ήταν οι Γεργίνοι.

Ιστορικά, επιβεβαιώνεται η ίδρυση της Σαλαμίνας γύρω στα 1100 πκχ χρονολογία που δεν απέχει, χρονικώς, από τον χρόνο επιστροφής των ηρώων της Τροίας.

Μια παράδοση αναφέρει, ότι μαζί του στην Κύπρο πήγε και ο Ευρυσάκης, υιός του Αίαντα από την Τέκμησσα, του οποίου την φροντίδα είχε αναλάβει ο Τεύκρος.

Ωστόσο, σύμφωνα με άλλες εκδοχές η ίδρυση της πόλης από τον Τεύκρο ανάγεται στο 1202/1201 πκχ, δέκα περίπου χρόνια πριν από την έναρξη του Τρωικού πολέμου (Πάριον μάρμαρον 26.42a) ή κατά τον δέκατο χρόνο των Τρωικών, όταν μαζί με τον Ιδομενέα ο Τελαμώνιος κατέλαβε, λεηλάτησε και κατέστρεψε την Κύπρο στα πλαίσια των επιδρομών τους στα μέρη της Μικράς Ασίας και της Ανατολής (Μαλάλας 5.102, 122, 132). Αντίθετα προς τις άλλες φιλολογικές πηγές, ο Βυζαντινός Ιωάννης Μαλάλας γράφει ότι στο τέλος του Τρωικού πολέμου και κατά την αυτοκτονία του Αίαντος ο Τεύκρος βρισκόταν ήδη στην Κύπρο, την οποία, όπως και την Ισαυρία και τη Λυκία, είχε καταλάβει μαζί με τον Ιδομενέα κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους του Τρωικού πολέμου. Ο Μαλάλας, ο οποίος αντλεί, όπως λέει, από σύγγραμμα του Σίσυφου του Κώου, που βρισκόταν στην τρωική εκστρατεία με τον Τεύκρο, παρουσιάζει τα πράγματα με τον ακόλουθο τρόπο: Ο Τεύκρος, ευρισκόμενος στην Κύπρο, πληροφορήθηκε τη διένεξη μεταξύ Αίαντος και Οδυσσέως και έσπευσε από την κυπριακή Σαλαμίνα να βοηθήσει τον αδελφό του.

Όταν έφθασε στην Τροία και έμαθε τον θάνατό του, πήρε μαζί του τους δυο γιους του Αίαντος, τον ένα από την Γλαύκη και τον άλλο από την Τέκμησσα, και τους μετέφερε στην Κύπρο.

Μετά τη εκδίωξη του από τον πατέρα του ο Τεύκρος ζήτησε μαντεία από τον Απόλλωνα, ο οποίος, όπως αναφέρει ο Ευριπίδης, του παράγγειλε να πάει να κατοικήσει στην Κύπρο και να κτίσει μια πόλη ομώνυμη της πατρίδας του.

Κατά τον Ρωμαίο ποιητή Οράτιο, ο Τεύκρος, φεύγοντας, ενεθάρρυνε τους συντρόφους του βεβαιώνοντάς τους ότι θα βρουν καλύτερη τύχη, γιατί ο «αλάθητος Απόλλων» του υποσχέθηκε μια νέα Σαλαμίνα που δεν θα υστερεί σε φήμη από την πρώτη πατρίδα του.

Στο ταξίδι του προς την Κύπρο βρέθηκε στην Αίγυπτο, όπου ζήτησε μαντεία από την μάντιδα Θεονόη για την πορεία που θα έπρεπε ν' ακολουθήσει για να φθάσει ευκολότερα στο νησί. Στην Αίγυπτο συνάντησε και την Ελένη, από την οποία έμαθε ότι ποτέ δεν έφθασε στην Τροία και ότι η Ελένη που μετέφερε εκεί ο Πάρις ήταν ένα «είδωλό» της. Ο Βιργίλιος (Αἰνειάς, Ι, 619-622) γράφει ότι ο Τεύκρος, κατευθυνόμενος προς την Κύπρο, έφθασε στη Σιδώνα της Φοινίκης, όπου βασίλευε ο Βήλος, ο οποίος είχε κατακτήσει και ερημώσει την Κύπρο.

Απ' αυτόν ζήτησε βοήθεια για ν' αποκτήσει νέο βασίλειο. Ο Σέρβιος, σχολιάζοντας την αναφορά αυτή του Βιργιλίου, σημειώνει ότι ο Βήλος παραχώρησε στον Τεύκρο την ήδη κατακτημένη από τον ίδιο Κύπρο.

Άλλες πηγές όμως αναφέρουν ότι ο Βήλος απλώς βοήθησε τον Τεύκρο να κατακτήσει την Κύπρο. Στην Κύπρο ο Τεύκρος ίδρυσε ναό προς τιμή του Σαλαμινίου Διός, γενάρχη του οίκου των Αιακιδών, εισάγοντας έτσι τη λατρεία του θεού στην Κύπρο, όπου μέχρι τότε λατρευόταν η Παφία και η Αμαθουσία Αφροδίτη (Τάκιτος, Ann. 3.62). Παντρεύτηκε την κόρη του Κύπρου, Έννη, από την οποία απέκτησε την Αστερία και ένα γιο, τον Αίαντα, και όταν πέθανε, τάφηκε στην πόλη που ίδρυσε (Αριστοτ. 8.50.640.27). Οι απόγονοί τους κυβέρνησαν μέχρι τα τέλη του 4ου αιώνα πκχ.

Τα χνάρια των απογόνων του Τεύκρου χάνονται στην ιστορία, ανάμεσά τους ο Ευέλθων, ο Ονήσιλος, ο Γόργος και πολλοί άλλοι Κύπριοι.

Η δυναστεία των Τευκριδών κράτησε την εξουσία στην Κύπρο μέχρι τον 5ο αι. πκχ και πρέπει να την έχασε από επέμβαση φοινικική μετά την Καλλίειο ειρήνη (449/8 πκχ) (Ισοκρ., Ευαγ. 19). Ο γιος του Τεύκρου, ο Αίαντας, ίδρυσε στην Κιλικία την πόλη Όλβη, όπου οι ιερείς αποκαλούνταν «Τευκροί» ή «Αίαντες» (Στράβ. 14.5.10.10). Η Σαλαμίνα υπήρξε πρωτεύουσα της Κύπρου για 1000 και πλέον έτη, εξαιτίας της προνομιακής της θέσης και του λαμπρού της πολιτισμού.

Ειδικά κατά τον 8ο - 6ο αιώνα πκχ, η πόλη άκμασε πολιτισμικά, ενώ κατά το Β’ ελληνικό αποικισμό υπήρξε διαμετακομιστικός τόπος.

Ανάμεσα στα περίφημα αρχαιολογικά ευρήματα της Σαλαμίνας είναι και η νεκρόπολή της, κτισμένη ανάμεσα στον 9ο - 7ο αιώνα πκχ, αλλά και οι κτιστοί βασιλικοί τάφοι. Ο Ευαγόρας, ο Νικοκλής και ο τελευταίος Κύπριος βασιλιάς Νικοκρέοντας καυχιούνταν ότι ήταν απόγονοι του Τεύκρου.

Σύμφωνα όμως με μία άλλη εκδοχή ο Τεύκρος σε γεροντική ηλικία αναγκάστηκε να φύγει από την Κύπρο μετά από κάποια εξέγερση των κατοίκων και επέστρεψε στην αρχική πατρίδα του.

Εκεί βασίλευε ο ανιψιός του Ευρυσάκης, αφού πια ο Τελαμώνας είχε πεθάνει. Ο Ευρυσάκης του απαγόρευσε να εγκατασταθεί στη Σαλαμίνα, γιατί φοβήθηκε πως είχε έρθει, για να καταλάβει το θρόνο.

Έτσι, ο Τεύκρος αναγκάστηκε για δεύτερη φορά να εγκαταλείψει το νησί της Σαλαμίνας και να πάει στην Ισπανία, ενώ μια άλλη ότι ακόμα νέος και παρά την άνετη ζωή και την εξουσία που απολάμβανε στην Κύπρο, ένιωθε μια ακατανίκητη έλξη για την περιπέτεια, και έτσι ο μύθος τον θέλει να ταξιδεύει χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, φτάνοντας μέχρι την Ισπανία.

Εκεί, σύμφωνα με την παράδοση, ίδρυσε την πόλη Ποντεβέδρα στη Γαλικία, αφήνοντας το στίγμα του σε μια μακρινή γη. Γεγονός πάντως είναι πως οι κάτοικοι στην πόλη Ποντεβέδρα θεωρούν ότι ιδρύθηκε από τον Τεύκρο, με το άγαλμά του να κοσμεί την Πλατεία San Jose, ενώ αποκαλούνται Teucrinos (Τευκρίνιοι) και πλήθος συλλόγων φέρει αυτό το όνομα.

Επίσης η ισπανική αυτή πόλη έχει αδελφοποιηθεί με την Ναύπακτο, και όχι με την Σαλαμίνα ή τον Πειραιά. www.himara. gr greek-language. gr users.sch. gr pireorama.blogspot. com Wikipedia

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους