Το νέο μου στη LIFO. ΠΑΡΑΚΜΑΖΕΙ Η ΑΜΕΡΙΚΗ ή ΑΠΛΩΣ ΔΕΝ ΠΑΙΖΕΙ ΠΙΑ ΧΩΡΙΣ ΑΝΤΙΠΑΛΟ; «ΟΙ ΠΕΡΙΟΔΟΙ “ΠΑΡΑΚΜΗΣ” μάς λένε περισσότερα για τη λαϊκή ψυχολογία παρά για τη γεωπολιτική», είχε γράψει ο καθηγητής...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Μια τεράστια χορωδία θρηνεί πανομοιότυπα, λέγοντας ότι η Αμερική βρίσκεται σε παρακμή, πασπαλισμένη με μπόλικη νοσταλγική χρυσόσκονη για έναν απολεσθέντα παράδεισο.

Η δραματουργία εμπλουτίζεται μάλιστα με ιστορίες από τη φθίνουσα πορεία και εν τέλει την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Κατά κανόνα, αυτή η ρητορεία κρύβει ανομολόγητες σκοπιμότητες, δεδομένου ότι εκπορεύεται από κάποιους που υπόσχονται να αντιστρέψουν τη ροή των πραγμάτων ώστε να λάμψει ξανά το ένδοξο παρελθόν της ανυπέρβλητης ισχύος.

Όπως και άλλες θεμελιώδεις έννοιες στην πολιτική επιστήμη, η ισχύς ανήκει στις «ουσιωδώς αμφισβητούμενες έννοιες» (W.B. Gallie, 1956), κάθε απόπειρα διασαφήνισης των οποίων προκαλεί νέες αμφισβητήσεις.

Μπορούμε να αρκεστούμε στον διαισθητικό ορισμό ότι ισχύς είναι η ικανότητα του Α να επιβάλει στον Β να κάνει κάτι που δεν θα έκανε: αν κάποιος ζητήσει το πορτοφόλι μου κραδαίνοντας μια κουμπούρα, θα του το δώσω.

Όχι ότι λύσαμε τον γρίφο.

Ακόμη και η στρατιωτική υπεροχή έχει τα όριά της. Οι ΗΠΑ ήταν ασυζητητί στρατιωτικά ισχυρότερες τόσο από το Βιετνάμ όσο και από το Ιράν, αλλά δεν νίκησαν.

Κατά μείζονα λόγο, ο ρόλος της στρατιωτικής ικανότητας υποβαθμίζεται σε ειρηνικές περιόδους.

Απεναντίας, η οικονομική ισχύς, αυτονόητη βάση της στρατιωτικής και άλλων μορφών ισχύος στον στρατηγικό ανταγωνισμό, εγείρει ελάχιστες διαφωνίες.

Η παγκόσμια οικονομική πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ θα διατηρηθεί μέχρι τουλάχιστον το 2050.

Η μοναδική σύγκριση που έχει νόημα είναι με την Κίνα, η οποία αποτελεί «την καθοριστική απειλή για τα συμφέροντα των ΗΠΑ στον 21ο αιώνα» (Project 2025) και «το πιο ισχυρό κράτος σε σχέση με εμάς από τον 19ο αιώνα» («2026 National Defense Strategy», 23.01.2026). Με βάση τα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, και θεωρώντας χονδρικά ότι ο μέσος ετήσιος ρυθμός μεγέθυνσης του αμερικανικού ΑΕΠ θα είναι 2%, της Κίνας 3,5% και του παγκόσμιου 2,5%, το 2050 το κινεζικό ΑΕΠ θα υπολείπεται κατά 10% του αμερικανικού.

Καθώς ο παγκόσμιος παραγόμενος πλούτος θα αυξάνεται, το μεν μερίδιο των ΗΠΑ στο παγκόσμιο ΑΕΠ θα μειώνεται και της Κίνας θα αυξάνεται, με αποτέλεσμα πρακτικά να εξισωθούν στα μισά του αιώνα μας.

Αυτά φυσικά είναι ασκήσεις επί χάρτου με μοναδικό σκοπό να δώσουν μια αίσθηση των μεγεθών.

Μπορεί, και είναι λογικό, να απαιτούνται αναδιαρθρώσεις στην οικονομία της, αλλά η οικονομική και τεχνολογική δύναμη της Αμερικής δεν απισχνάνθηκε, όπως δείχνουν ενδεικτικά κάποια στοιχεία (Peter Harrell, «Carnegie endowment for international peace», 29.06.2026). Τρεις εταιρείες με έδρα τις ΗΠΑ ελέγχουν περίπου το 75% της παγκόσμιας αγοράς λογισμικού σχεδιασμού ημιαγωγών· οι τεχνολογικές πλατφόρμες των ΗΠΑ κυριαρχούν παγκοσμίως· και στις παγκόσμιες υπηρεσίες cloud, οι αμερικανικές εταιρείες κατέχουν περίπου το 70% του μεριδίου αγοράς.

Η ισχύς της ως αγοράς παραμένει ακμάζουσα (και έχει «οπλοποιηθεί» από τον Τραμπ), αφού το σύνολο των εισαγωγών ξεπέρασε τα 4 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2025, σημειώνοντας αύξηση περίπου 50% την τελευταία δεκαετία.

Ακόμη και στη μεταποίηση, όπου παρατηρείται μακροπρόθεσμη πτώση και την έχει υπερκεράσει η Κίνα, η συνολική αξία έχει αυξηθεί την τελευταία εικοσαετία από 1,7 σε 2,9 τρισεκατομμύρια δολάρια, ποσό τριπλάσιο από την τρίτη Ιαπωνία. Ο Τραμπ έχει εξαπολύσει μια επιθετική πολιτική για να αυξήσει και να εδραιώσει την αμερικανική οικονομική ισχύ παγκοσμίως.

Είναι άγνωστο αν και τι θα καταφέρει τελικά.

Η αλλοπρόσαλλη πολιτική του και οι ανοίκειες επιθέσεις σε παραδοσιακούς συμμάχους του συχνά υπονομεύουν τους στόχους του και ενδέχεται να γυρίσουν εναντίον του με την πρώτη ευκαιρία.

Επιπλέον, έχει καταρρακώσει την ήδη πληγωμένη «ήπια ισχύ» της χώρας του.

Η «ήπια ισχύς», που απορρέει από άυλα πράγματα (πολιτισμός, αξίες, ηθικό κύρος μιας χώρας), δεν είναι καταναγκαστική αλλά ελκτική: ωθεί τις χώρες να αποζητούν τη συνεργασία μαζί της, να συμμετέχουν σε συνασπισμούς, να ψηφίζουν παρόμοια σε διεθνείς οργανισμούς.

Ούτε μετρήσιμη είναι, αλλά ελάχιστοι θα διαφωνούσαν με τον ισχυρισμό ότι ο στρατιωτικός και οικονομικός (π.χ. κυρώσεις) καταναγκασμός μπορεί μεν να είναι αναγκαίος, αλλά δεν επαρκεί για τη διασφάλιση της παγκόσμιας ηγεμονίας. Η Αμερική θα παραμείνει η ισχυρότερη χώρα στον κόσμο για το προσεχές μέλλον.

Είναι παραπλανητική κάθε ανάλυση που τείνει να υποβαθμίσει αυτή την προοπτική αναμασώντας την «παρακμή» της.

Εξίσου παραπλανητικές είναι, όμως, οι φαντασιώσεις ότι μπορεί να ανακτήσει μια μονοπολική ισχύ ικανή ώστε να επιβάλλει τις απόψεις της σε άλλες μεγάλες χώρες, διότι αυτό που αλλάζει είναι η σχετική ισχύς της ως προς αυτές. Ο κόσμος μας πιθανόν δεν είναι ακόμη πλήρως πολυπολικός, σίγουρα όμως έπαψε να είναι μονοπολικός.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους