Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Πότε αρχίσαμε να συνηθίζουμε ξανά την ιδέα του πολέμου; Μερικές προσωπικές σκέψεις για την ιστορία, την Ευρώπη και τον κόσμο που αλλάζει.

Τον τελευταίο καιρό, διαβάζοντας τις ειδήσεις, πιάνω τον εαυτό μου να επιστρέφει στην ίδια σκέψη: πώς φτάσαμε να ακούμε τόσο συχνά τη λέξη «πόλεμος» και να συνεχίζουμε την ημέρα μας σχεδόν σαν να μην ακούσαμε τίποτα; Ίσως να φταίει η συνεχής ροή πληροφοριών.

Ίσως να έχουμε κουραστεί από τις αλλεπάλληλες κρίσεις.

Όπως και να ’χει, αυτή η εξοικείωση με ανησυχεί.

Δεν γράφω ως ειδικός.

Είμαι ένας άνθρωπος που παρακολουθεί όσα συμβαίνουν, διαβάζει ιστορία και προσπαθεί να καταλάβει τι σημαίνουν όλα αυτά για το αύριο.

Δεν πιστεύω ότι ένας μεγάλος πόλεμος είναι προδιαγεγραμμένος.

Αλλά δυσκολεύομαι και να προσπεράσω όσα βλέπουμε γύρω μας σαν να πρόκειται απλώς για άλλη μία περίοδο έντασης. Η Ευρώπη αυξάνει τις αμυντικές δαπάνες της, μιλά για ετοιμότητα και προετοιμάζει τους πολίτες για έκτακτες ανάγκες.

Οι οδηγίες αυτές αφορούν βέβαια και φυσικές καταστροφές ή διακοπές βασικών υποδομών, όχι μόνο πολεμικές απειλές.

Παρ’ όλα αυτά, η αλλαγή στο κλίμα είναι αισθητή.

Μια ήπειρος που είχε μάθει να θεωρεί την ειρήνη σχεδόν δεδομένη, συζητά ξανά σοβαρά για το πώς θα προστατευθεί από μια μεγάλη κρίση.

Με προβλημάτισε και η επίσκεψη του διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ, στη Μόσχα τον Αύγουστο.

Δημοσιογραφικές πηγές ανέφεραν ότι στις συνομιλίες του υπήρξε προειδοποίηση προς τη Ρωσία να μη στραφεί κατά χώρας του ΝΑΤΟ.

Η αμερικανική προεδρία έδωσε διαφορετική έμφαση, χαρακτηρίζοντας την επαφή συνηθισμένη και αρνούμενη ότι είχε σταλεί ειδικό μήνυμα.

Δεν ξέρουμε τι ακριβώς ειπώθηκε.

Η επίσκεψη, ωστόσο, μου θύμισε εκείνη του προηγούμενου διευθυντή της CIA, Ουίλιαμ Μπερνς, τον Νοέμβριο του 2021, όταν μετέφερε προειδοποιήσεις για την Ουκρανία.

Τρεις μήνες αργότερα άρχισε η ρωσική εισβολή.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το ίδιο θα συμβεί ξανά.

Ίσα ίσα, τέτοιες συναντήσεις μπορεί να γίνονται για να μην επαναληφθεί κάτι ανάλογο.

Αλλά όταν παρακολουθώ αυτές τις επαφές, τις στρατιωτικές προετοιμασίες και τις δημόσιες προειδοποιήσεις, δεν μπορώ να μη γυρίζω με τη σκέψη μου σε παλιότερες στιγμές της ιστορίας.

Το 1914, στο Σαράγεβο, ο Γαβρίλο Πρίντσιπ, ένας νεαρός Βόσνιος Σέρβος εθνικιστής, δολοφόνησε τον αρχιδούκα Φραγκίσκο Φερδινάνδο, διάδοχο του αυστροουγγρικού θρόνου, και τη σύζυγό του.

Ακολούθησε αυστροουγγρικό τελεσίγραφο προς τη Σερβία, κήρυξη πολέμου και μια αλυσίδα κινητοποιήσεων και αποφάσεων που παρέσυρε τις μεγάλες δυνάμεις στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Δεν προκάλεσαν οι δύο πυροβολισμοί από μόνοι τους την καταστροφή.

Είχαν προηγηθεί χρόνια ανταγωνισμού, εξοπλισμών και καχυποψίας.

Η αφορμή βρήκε ένα ήδη εύφλεκτο περιβάλλον.

Και λίγο πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το 1938, η Συμφωνία του Μονάχου επέτρεψε στη ναζιστική Γερμανία να προσαρτήσει τη Σουδητία, περιοχή της Τσεχοσλοβακίας, με την ελπίδα ότι θα αποφεύγονταν τα χειρότερα.

Όμως η επέκταση δεν σταμάτησε εκεί. Τον Σεπτέμβριο του 1939 η Γερμανία εισέβαλε στην Πολωνία.

Δεν θεωρώ ότι κάθε σημερινή διαφωνία μοιάζει με το 1938 ούτε ότι κάθε συμβιβασμός είναι λάθος.

Το δίδαγμα είναι άλλο: η επιθυμία μας για ειρήνη δεν πρέπει να μας κάνει να αγνοούμε τις πραγματικές προθέσεις και τους κινδύνους.

Ευτυχώς, η ιστορία δεν περιλαμβάνει μόνο αποτυχίες.

Το 1962, με τους σοβιετικούς πυραύλους στην Κούβα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Σοβιετική Ένωση πλησίασαν επικίνδυνα σε μια πυρηνική σύγκρουση.

Υπήρξαν όμως διαπραγματεύσεις, μυστικά κανάλια και δύσκολοι συμβιβασμοί.

Ο πόλεμος αποφεύχθηκε.

Το 1983, στην άσκηση Able Archer του ΝΑΤΟ, σοβιετικοί αξιωματούχοι φοβήθηκαν ότι μια άσκηση ίσως έκρυβε πραγματική επίθεση.

Και τότε η κρίση πέρασε χωρίς να εξελιχθεί σε πόλεμο.

Αυτά τα περιστατικά δεν μας λένε τι θα γίνει αύριο.

Μας δείχνουν, όμως, πόσο εύκολα μπορεί μια πλευρά να παρερμηνεύσει τις κινήσεις της άλλης και πόσο σημαντικό είναι να υπάρχουν ανοιχτές γραμμές επικοινωνίας.

Η ισχύς έχει αξία όταν αποτρέπει τον πόλεμο, όχι μόνο όταν μπορεί να τον διεξαγάγει.

Σήμερα το ίδιο το ΝΑΤΟ δηλώνει ότι δεν βλέπει επικείμενη ρωσική επίθεση σε συμμαχικό έδαφος.

Αυτό πρέπει να το ακούσουμε εξίσου προσεκτικά με τις προειδοποιήσεις.

Υπάρχει ήδη ένας πραγματικός πόλεμος στην Ουκρανία και μια σοβαρή αντιπαράθεση ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση.

Δεν υπάρχει, όμως, λόγος να μετατρέπουμε κάθε ανησυχητική είδηση σε βεβαιότητα για έναν νέο παγκόσμιο πόλεμο.

Για την Ελλάδα, πάλι, χρειάζεται μια ξεχωριστή ματιά.

Οι σχέσεις μας με την Τουρκία έχουν τη δική τους ιστορία, διαφωνίες και ισορροπίες.

Δεν είναι σωστό να τις παρουσιάζουμε ως προέκταση της αντιπαράθεσης Ρωσίας και ΝΑΤΟ.

Η επίσκεψη του επικεφαλής της τουρκικής ΜΙΤ, Ιμπραήμ Καλίν, στην Αθήνα και η επαφή του με τον διοικητή της ΕΥΠ μου τράβηξαν επίσης την προσοχή.

Αλλά μια συνάντηση υπηρεσιών πληροφοριών μπορεί να είναι και προσπάθεια να μείνουν ανοιχτοί οι δίαυλοι, όχι ένδειξη ότι ετοιμάζεται κάποια κρίση.

Εκείνο που ίσως ξεχνάμε είναι πως οι μεγάλες διεθνείς εντάσεις φτάνουν στην καθημερινότητά μας πριν φτάσουν, αν ποτέ φτάσουν, στα σύνορά μας.

Στο κόστος της ενέργειας, στις μεταφορές, στις επιχειρήσεις, στον τουρισμό, στις αποφάσεις μιας οικογένειας που προσπαθεί να σχεδιάσει το μέλλον της.

Δεν χρειάζεται να ακούσεις σειρήνες για να νιώσεις τις συνέπειες της ανασφάλειας.

Σκέφτομαι συχνά και τις γενιές που έζησαν πολέμους, Κατοχή, απώλειες και ξεριζωμό.

Για εκείνους η ειρήνη δεν ήταν μια λέξη σε μια πολιτική ομιλία.

Ήταν το δικαίωμα να ξυπνούν χωρίς φόβο, να εργάζονται, να μεγαλώνουν παιδιά, να σχεδιάζουν κάτι για την επόμενη ημέρα.

Εμείς είχαμε την τύχη να συνηθίσουμε αυτή την κανονικότητα.

Ίσως τόσο πολύ, ώστε να ξεχάσουμε πόση προσπάθεια χρειάζεται για να τη διατηρήσουμε.

Δεν ξέρω αν η σημερινή εποχή θα μείνει στην ιστορία ως ένα ακόμη επικίνδυνο πέρασμα που ξεπεράστηκε.

Εύχομαι να συμβεί αυτό.

Εκείνο που ξέρω είναι ότι δεν μας ωφελεί ούτε ο πανικός ούτε η αδιαφορία.

Χρειαζόμαστε καθαρή ματιά, σωστή ενημέρωση, μνήμη και μέτρο.

Και επιστρέφω στο ερώτημα με το οποίο ξεκίνησα: μήπως το πιο ανησυχητικό δεν είναι μόνο ότι ξαναμιλάμε για πόλεμο, αλλά ότι έχουμε αρχίσει να ακούμε αυτή τη λέξη χωρίς να μας ξαφνιάζει; Γιατί η μεγαλύτερη επιτυχία μιας γενιάς δεν είναι να κερδίσει έναν πόλεμο. Είναι να καταφέρει να μη χρειαστεί να τον ζήσει.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους