Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Αναδημοσιεύω εδώ το εναρκτήριο κείμενό μου(με μία διόρθωση) για τη σελίδα @highlight Iridis την οποία και σας καλούμε να ακολουθήσετε.

Ξεκινήσαμε και περιμένουμε με χαρά και τις δικές σας συνεργασίες. To Chroma του Derek Jarman και η επιστροφή στο Ιριδίζον (Iridescent) Derek Jarman, Chroma.

With an Introduction by Ali Smith. London: Vintage, 2019.

Το εναρκτήριο κείμενό μου για τη σελίδα Iridis δεν θα μπορούσε να είναι παρά για ένα βιβλίο που το έχω κυριολεκτικά λατρέψει, το έχω δε, χρησιμοποιήσει στη μελέτη μου «O mia anima nera: πρώτες σημειώσεις για την άρνηση του χρώματος στην ποίηση του Αντώνη Φωστιέρη», η οποία δημοσιεύτηκε το 2023 στο εξαιρετικό περιοδικό Κοράλλι (αφιέρωμα στον Αντώνη Φωστιέρη σε επιμέλεια Θεοδόση Πυλαρινού.

Έμπνευσή μου το ένα μου Μ (των καλών τεχνών) ,η οποία διαβάζει μανιωδώς χρωματολογία και στην οποία παρέδωσα με απίστευτη χαρά λίαν προσφάτως το βιβλίο του Jarman και πολλά άλλα βιβλία μου για το χρώμα (για τα οποία ίσως μιλήσουμε άλλη φορά ή μαζί με άλλους συνοδοιπόρους). Έμπνευσή μου και η Τίνα Χρηστίδη με την ιριδίζουσα διδακτορική της διατριβή για τη μικρομυθοπλασία.

I love you guys… Το Chroma (1994) του Derek Jarman τοποθετεί το ιριδίζον στην εύθραυστη τομή μεταξύ τέχνης, λογοτεχνίας , θνητότητας και λυτρωτικής επιστροφής στην παιδική ηλικία. Ο Βρετανός Derek Jarman (1942–1994) υπήρξε ένας πολυμαθής της εικόνας — πρωτοπόρος κινηματογραφιστής, σκηνογράφος, ζωγράφος, ακτιβιστής, αλλά και ο επίμονος κηπουρός του Prospect Cottage στο Dungeness, στην κομητεία του Kent στην Αγγλία.

Το έργο του συνιστούσε ανέκαθεν έναν χώρο επιστημολογικής ρήξης και σφοδρής αισθητικής ομορφιάς, γεφυρώνοντας τις καλλιτεχνικές επιρροές από την κλασική αρχαιότητα και την τέχνη της Αναγέννησης με τις ωμές επιταγές της queer ριζοσπαστικότητας.

Ωστόσο, το να κατανοήσουμε τον Jarman αποκλειστικά μέσα από το πρίσμα του κινηματογράφου του σημαίνει να παραβλέψουμε τις βαθιές λογοτεχνικές και ποιητικές διαστάσεις των τελευταίων χρόνων της ζωής του.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, υποφέροντας από επιπλοκές που σχετίζονταν με το AIDS, ο Jarman προσβλήθηκε από κυτταρομεγαλοϊό (CMV). Έχανε, κυριολεκτικά, την όρασή του — μια προσωπική τραγωδία που απαθανάτισε ο δημιουργός στο κινηματογραφικό κύκνειο άσμα του , το Blue (1993). Το Chroma (1994) γεννήθηκε ακριβώς ως πράξη βαθιάς αντίστασης στο θάνατο και ταυτόχρονα ως ελεγεία που σβήνει χλωμά μέσα στις τελευταίες αναλαμπές των ιριδισμών.

Τι ακριβώς όμως περιλαμβάνει αυτό το υπέροχο κείμενο; Το Chroma δεν είναι ασφαλώς μια συμβατική πραγματεία πάνω στο χρώμα (όπως στην περίπτωση του Γκαίτε) ούτε μια θεωρία της οπτικής (όπως στην περίπτωση του Νεύτωνα). Πρόκειται για μια αποσπασματική, συνειρμική και βαθιά διεπιστημονική αυτοπροσωπογραφία χαρτογραφημένη πάνω στο χρωματικό φάσμα. Ο Jarman αφιερώνει κεφάλαια σε μεμονωμένες αποχρώσεις — από την καθαρότητα του λευκού ( «White lies») και τη θλίψη του μπλέ («Into the blue»)έως τη νοσταλγία του καφέ χρώματος (ο τίτλος του αντίστοιχου κεφαλαίου παραπέμπει στον γνωστό γλωσσοδέτη «How Now Brown Cow»). Συνυφαίνει έτσι έναν χρωματικό ιστό σε ανοιχτό διάλογο με έντονα προσωπικές μνήμες και ιδιόμορφους συνειρμούς.

Το κείμενο είναι διαποτισμένο από την ανθισμένη χλωρίδα του κήπου του στο Dungeness, την απτική μνήμη του γούνινου παλτού της μητέρας του, την αποστειρωμένη πραγματικότητα των θαλάμων του νοσοκομείου και τα χαμένα πρόσωπα των φίλων του.

Αποτελεί ένα αριστούργημα μετουσίωσης των χρωμάτων σε πεζό λόγο· ο Jarman αποδεικνύει ότι το χρώμα δεν είναι ένα επιστημονικό φαινόμενο, αλλά μια πολιτισμικά κωδικοποιημένη, συναισθηματικά φορτισμένη δεξαμενή της ανθρώπινης εμπειρίας.

Αφού εξαντλεί τα αμιγή πρωτεύοντα και δευτερεύοντα χρώματα, ο Jarman οδηγεί την εννοιολογική καμπύλη του βιβλίου προς το φιλοσοφικό της καταστάλαγμα, στη σφαίρα του ιριδίζοντος (Iridescent). Πού ακριβώς αναφέρεται όμως το ιριδίζον χρώμα του καλλιτέχνη και γιατί το Chroma κορυφώνεται σε αυτή τη συγκεκριμένη χρωματική συνθήκη; Σε αυτό το κεφάλαιο, ο Jarman αναφέρεται στο φωτεινό, διαρκώς μεταβαλλόμενο παιχνίδι των χρωμάτων, το οποίο εξαρτάται από τη γωνία φωτισμού και το βλέμμα του παρατηρητή.

Ανακαλεί το «φιδίσιο τρεμόπαιγμα των σχηματισμών του πετρελαίου σε μια λακκούβα», τη λάμψη από το φτερό ενός παγωνιού, την ευθραυστότητα των φτερών μιας πεταλούδας και το χρωματικό φάσμα του ουράνιου τόξου.

Σε αντίθεση με το απόλυτο, κεκορεσμένο κόκκινο ή το παραδοσιακά μελαγχολικό μπλε, το ιριδίζον δεν μπορεί να σταθεροποιηθεί.

Είναι εγγενώς ασταθές και υφίσταται μόνο μέσα στη φευγαλέα αλληλεπίδραση μεταξύ φωτός, ύλης και αντίληψης. Ο Jarman ολοκληρώνει το χρωματικό του ταξίδι εδώ για αρκετούς, βαθιά ουσιαστικούς λόγους.

Σε πολιτικό και προσωπικό επίπεδο, ο ιριδισμός αποτελεί την απόλυτη μεταφορά για τη ρευστότητα.

Αντιστέκεται στα άκαμπτα όρια της κατηγοριοποίησης, αντανακλώντας την ίδια την queer ταυτότητα του Jarman και τη δια βίου εξέγερσή του απέναντι σε παγιωμένες, μονοχρωματικές, ετεροκανονικές κοινωνικές νόρμες.

Φαινομενολογικά, το ιριδίζον ίσως αντιπροσωπεύει και την εφήμερη φύση της ίδιας της ύπαρξης, αλλά και τη φαντασμαγορία της ανέμελης παιδικότητας.

Καθώς η όρασή του εξασθενεί και το σώμα του φθίνει, ο Jarman δεν υποκύπτει στη στατική οριστικότητα του μαύρου ή στην κενότητα του λευκού.

Αντιθέτως, εναγκαλίζεται μια κατάσταση διαρκούς, λαμπυρίζουσας μεταβλητότητας που ανακαλεί το παιχνίδι της παιδικής ηλικίας . Το ιριδίζον είναι ένα χρώμα κατεξοχήν μεταβατικό.

Αποτελεί τον μεταιχμιακό χώρο ανάμεσα στο είναι και το μη-είναι, ανάμεσα στην εκθαμβωτική πολλαπλότητα του φάσματος που διαλύεται στο καθαρό φως.

Καταλήγοντας στο ιριδίζον, ο Jarman επιβεβαιώνει ότι, ακόμη και όταν η όραση φθίνει, η μνήμη του κόσμου παραμένει μια ασυγκράτητη, παλλόμενη λαμπρότητα.

Δεν μας αφήνει στο σκοτάδι, αλλά μας προσκαλεί στον αιώνιο, φωτεινό χώρο του πρίσματος. Τζίνα Καλογήρου για τη σελίδα Iridis (copyright material) Και ιδού, τι βρήκα, κάποιες φωτογραφίες μου που σώθηκαν, μετά την κλοπή του κινητού μου το 2022.

Ζαντάρ, 2019.

Με πολύ αγαπημένα πρόσωπα, τη R., τον A., τον X. , τη Jane.

The ultimate iridescent site; what I call the disco of the sea! Αυτό που ξέρω είναι ότι θέλω να επιστρέψω εκεί. Και έχω να αγοράσω και μια κιθάρα από εκεί, είναι υπόσχεση! Το Iridis μας καλεί!

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους