Όταν ο προπονητής είναι και γονιός: Δύο ρόλοι, μια δύσκολη ισορροπία... Μπορεί ένας προπονητής να αντιμετωπίζει το παιδί του όπως όλους τους υπόλοιπους αθλητές; Και μπορεί ένα παιδί να βλέπει τον...

Πλήρες Κείμενο:

Όταν ο προπονητής είναι και γονιός: Δύο ρόλοι, μια δύσκολη ισορροπία... Μπορεί ένας προπονητής να αντιμετωπίζει το παιδί του όπως όλους τους υπόλοιπους αθλητές; Και μπορεί ένα παιδί να βλέπει τον γονιό του ως προπονητή, χωρίς αυτό να επηρεάζει τη μεταξύ τους σχέση; Στον αθλητισμό, η σχέση προπονητή και αθλητή αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες ανάπτυξης και εξέλιξης.

Είναι μια σχέση που βασίζεται στην εμπιστοσύνη, στον σεβασμό, στην επικοινωνία και στην κοινή προσπάθεια για την επίτευξη στόχων.

Τι συμβαίνει, όμως, όταν ο προπονητής είναι ταυτόχρονα και γονιός του αθλητή; Πρόκειται για μια ιδιαίτερη συνθήκη, η οποία συχνά αντιμετωπίζεται τουλάχιστον επιφανειακά από όσους την παρακολουθούν απ' έξω.

Κάποιοι μάλιστα θεωρούν ότι το παιδί του προπονητή βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση διότι μπορεί να απολαμβάνει μεγαλύτερη προσοχή, περισσότερες ευκαιρίες ή ευνοϊκότερη μεταχείριση ή ακόμα και καλύτερη προπόνηση σε σχέση με τους υπόλοιπους αθλητές.

Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πολύ πιο σύνθετη.

Η δυσκολία της αντικειμενικότητας Ο προπονητής οφείλει να αξιολογεί τους αθλητές του με συγκεκριμένα κριτήρια: προσπάθεια-συνέπεια-αγωνιστική συμπεριφορά-πρόοδο-απόδοση.

Όταν ανάμεσα στους αθλητές βρίσκεται και το παιδί του, η υποχρέωση αυτή αποκτά μια επιπλέον διάσταση.

Πρέπει όχι μόνο να είναι δίκαιος, αλλά και να αποδεικνύει διαρκώς ότι είναι δίκαιος.

Κάθε απόφασή του μπορεί να ερμηνευθεί διαφορετικά.

Μια επιλογή σε έναν αγώνα μπορεί να θεωρηθεί εύνοια.

Μια αυστηρή παρατήρηση μπορεί να εκληφθεί ως υπερβολική πίεση.

Ακόμη και μια επιτυχία του παιδιού μπορεί να αμφισβητηθεί, όχι για την πραγματική της αξία, αλλά εξαιτίας της συγγενικής σχέσης.

Υπάρχει, μάλιστα, μια παγίδα στην οποία μπορεί να πέσει ο ίδιος ο προπονητής: στην προσπάθειά του να αποφύγει την υποψία της ευνοιοκρατίας, να γίνει περισσότερο αυστηρός με το δικό του παιδί απ' ό,τι με τους υπόλοιπους αθλητές.

Όμως η δικαιοσύνη δεν σημαίνει ούτε ευνοϊκή ούτε δυσμενή μεταχείριση.

Σημαίνει κοινά κριτήρια, διαφάνεια και συνέπεια.

Το παιδί που δεν μπορεί εύκολα να ξεχωρίσει τους δύο ρόλους Για το παιδί, η κατάσταση ενδέχεται να είναι ακόμη δυσκολότερη.

Ο άνθρωπος που στο σπίτι του προσφέρει ασφάλεια, αποδοχή και συναισθηματική υποστήριξη είναι ο ίδιος που στην προπόνηση διορθώνει, απαιτεί, αξιολογεί και πολλές φορές επιπλήττει και φωνάζει.

Ένα σχόλιο που ένας άλλος αθλητής θα δεχόταν ως απλή προπονητική παρατήρηση, το παιδί του προπονητή μπορεί να το βιώσει ως προσωπική αποδοκιμασία από τον γονιό του.

Μια κακή εμφάνιση δεν είναι πάντα μόνο μια αθλητική αποτυχία.

Μπορεί να συνοδεύεται από την ανησυχία ότι απογοήτευσε τον πατέρα ή τη μητέρα του.

Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση στην σχέση αυτή: το παιδί πρέπει να γνωρίζει ότι η αγάπη και η αποδοχή του γονιού του δεν εξαρτώνται από το αγωνιστικό αποτέλεσμα.

Ο προπονητής μπορεί να είναι δυσαρεστημένος με μια αθλητική απόδοση του αθλητή του.

Ο γονιός όμως πρέπει να είναι περήφανος για την προσπάθεια που καταβάλει το παιδί του.

Όταν η προπόνηση ακολουθεί το παιδί στο σπίτι Για τους περισσότερους αθλητές, η προπόνηση τελειώνει όταν αποχωρούν από τον αθλητικό χώρο.

Για το παιδί του προπονητή, αυτό δεν είναι πάντοτε αυτονόητο.

Η συζήτηση για έναν χαμένο αγώνα μπορεί να συνεχιστεί στο αυτοκίνητο ή μπορεί να γίνει αντικείμενο συζήτησης στο οικογενειακό τραπέζι.

Χωρίς να υπάρχει απαραίτητα κακή πρόθεση, ο αθλητισμός μπορεί σταδιακά να καταλαμβάνει χώρο που ανήκει στην οικογένεια και σε αυτόν.

Γι' αυτό είναι απαραίτητο να υπάρχουν όρια.

Ο προπονητής χρειάζεται να γνωρίζει πότε πρέπει να σταματά να αναλύει και να διορθώνει.

Και ο γονιός χρειάζεται να καταλαβαίνει πότε το παιδί του δεν θέλει άλλη προπονητική συμβουλή, αλλά απλώς την παρουσία του.

Η ευθύνη απέναντι στους υπόλοιπους αθλητές Η δυσκολία όμως δεν περιορίζεται στη σχέση γονιού και παιδιού.

Ο προπονητής έχει ταυτόχρονα την ευθύνη μιας ολόκληρης ομάδας.

Κάθε αθλητής δικαιούται ίσες ευκαιρίες ανάπτυξης, αντικειμενική αξιολόγηση και την αίσθηση ότι η προσπάθειά του αναγνωρίζεται.

Η ύπαρξη του παιδιού του προπονητή μέσα στην ομάδα δεν πρέπει να διαταράσσει αυτή την ισορροπία.

Χρειάζονται ξεκάθαροι κανόνες, κοινά αγωνιστικά κριτήρια και προθυμία να εξηγούνται οι αποφάσεις.

Όπου είναι εφικτό, η συμμετοχή και δεύτερου προπονητή στην αξιολόγηση μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά για όλους.

Αλλά υπάρχει και μια αντίστροφη αδικία που συχνά παραβλέπεται.

Το παιδί του προπονητή δεν πρέπει να χρειάζεται να αποδεικνύει συνεχώς ότι αξίζει περισσότερο από τους άλλους, μόνο και μόνο για να δικαιολογήσει τη θέση του στην ομάδα.

Δεν πρέπει να στερείται την αναγνώριση μιας επιτυχίας επειδή κάποιος μπορεί να την αμφισβητήσει.

Το παιδί του προπονητή έχει ακριβώς τα ίδια δικαιώματα με κάθε άλλο παιδί: να προσπαθήσει, να κάνει λάθη, να εξελιχθεί, να επιτύχει και να αποτύχει.

Ο προπονητής έχει και αυτός συναισθήματα Υπάρχει, όμως, και μια πλευρά που σπάνια συζητείται.

Ο προπονητής που παρακολουθεί το παιδί του να αγωνίζεται δεν παύει να είναι γονιός.

Ανησυχεί όταν το βλέπει να δυσκολεύεται.

Στενοχωριέται όταν απογοητεύεται.

Χαίρεται με τις επιτυχίες του.

Ίσως μάλιστα να βιώνει τις αγωνιστικές στιγμές του παιδιού του εντονότερα από εκείνες των υπόλοιπων αθλητών.

Αυτά τα συναισθήματα είναι φυσιολογικά.

Το ζητούμενο δεν είναι να εξαφανιστούν, αλλά να μη καθοδηγούν τις προπονητικές αποφάσεις.

Ίσως η δυσκολότερη στιγμή για έναν γονιό-προπονητή να μην είναι όταν πρέπει να πάρει μια δύσκολη αγωνιστική απόφαση, αλλά όταν χρειάζεται να αναρωτηθεί αν ο ίδιος αποτελεί μέρος του προβλήματος.

Αν οι απαιτήσεις του έχουν ξεπεράσει τις ανάγκες του παιδιού.

Αν η επιθυμία του να το δει να προοδεύει έχει μετατραπεί, χωρίς να το αντιληφθεί, σε πίεση και κυρίως, αν είναι διατεθειμένος να αποδεχθεί ότι κάποια στιγμή το παιδί του μπορεί να χρειάζεται έναν άλλον προπονητή, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τον απορρίπτει ως γονιό.

Ποιος είναι τελικά ο σημαντικότερος ρόλος; Η επιτυχία αυτής της διπλής ιδιότητας δεν μετριέται μόνο σε νίκες, μετάλλια ή αγωνιστική εξέλιξη.

Μετριέται και από το αν το παιδί εξακολουθεί να αγαπά τον αθλητισμό.

Μετριέται με το αν αισθάνεται ελεύθερο να εκφράσει τις δυσκολίες του και αν μπορεί να διαφωνήσει με τον προπονητή του χωρίς να φοβάται ότι θα απογοητεύσει τον γονιό του.

Και κυρίως μετριέται, από το αν η σχέση γονιού και παιδιού παραμένει υγιής, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα.

Το να είσαι προπονητής του ίδιου σου του παιδιού δεν αποτελεί από μόνο του ούτε πλεονέκτημα ούτε μειονέκτημα.

Μπορεί να προσφέρει μοναδικές στιγμές συνεργασίας, εμπιστοσύνης, κοινών εμπειριών και κοινής πορείας.

Μπορεί, όμως, να δημιουργήσει και σημαντικές συναισθηματικές συγκρούσεις, εάν δεν υπάρχουν σαφή όρια.

Χρειάζεται αυτογνωσία, υπομονή, συνέπεια και, πάνω απ' όλα, η ικανότητα να διακρίνεις πότε πρέπει να μιλήσεις ως προπονητής και πότε απλώς να σταθείς δίπλα στο παιδί σου ως γονιός.

Γιατί ο προπονητής έχει την ευθύνη να βοηθήσει τον αθλητή να γίνει καλύτερος.

Ο γονιός, όμως, έχει μια ακόμη σημαντικότερη ευθύνη: να βρίσκεται δίπλα στο παιδί του, όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα.

Και όταν οι δύο αυτοί ρόλοι συναντιούνται στο ίδιο πρόσωπο, η πραγματική επιτυχία είναι να μη θυσιαστεί ποτέ ο δεύτερος για χάρη του πρώτου.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους