Σήμερα θα κάνω ευθανασία στον αντιδραστικό σκύλο μου. Αυτός ήταν ο τίτλος μιας ανάρτησης που έγραψα πριν από τρεις μήνες, στη 1 το πρωί, με τον σκύλο μου να λαχανιάζει και να πηγαινοέρχεται στον...
Σήμερα θα κάνω ευθανασία στον αντιδραστικό σκύλο μου. Αυτός ήταν ο τίτλος μιας ανάρτησης που έγραψα πριν από τρεις μήνες, στη 1 το πρωί, με τον σκύλο μου να λαχανιάζει και να πηγαινοέρχεται στον διάδρομο έξω από το υπνοδωμάτιό μου.
Το ραντεβού ήταν στις 4 το απόγευμα.
Του είχα ήδη αγοράσει ένα τσίζμπεργκερ για το τελευταίο του γεύμα.
Γράφω αυτή τη συνέχεια γιατί, αν βρίσκεσαι εκεί που βρισκόμουν εγώ εκείνο το βράδυ, θέλω να τη διαβάσεις πριν πάρεις την απόφασή σου.
Με λένε Μαγδαλένα.
Είμαι 38 χρονών.
Η οικογένειά μας έχει ένα μικρό φυτώριο δέντρων.
Και ο Ρόκο, ο δίχρονος ημίαιμος ποιμενικός μας, υποτίθεται πως θα ήταν ο επόμενος σκύλος του κτήματος.
Πριν από εκείνον είχαμε την Μπέλα.
Σκύλος αγελάδων.
Δεκατέσσερα χρόνια μαζί.
Καλωσόριζε με γαβγίσματα κάθε πελάτη, έδιωχνε τα ελάφια από τα δενδρύλλια και κοιμόταν στα πόδια του κρεβατιού μου κάθε βράδυ της ζωής της.
Όταν πέθανε, θέλαμε μια δεύτερη Μπέλα.
Πήραμε τον Ρόκο από μια γέννα στη γειτονιά.
Ποιμενικός με «ποιος ξέρει τι άλλο». 10 εβδομάδων.
Καστανός με μαύρη μουσούδα, πεσμένα αυτιά και μια λευκή κηλίδα στο στήθος.
Κι από την πρώτη εβδομάδα, κάτι δεν μου φαινόταν σωστό.
Κρυβόταν στο κλουβί του.
Δεν έτρωγε αν το μπολ του δεν ήταν σε ένα συγκεκριμένο σημείο.
Δεν ήθελε αγκαλιές.
Του δώσαμε χρόνο. Λιχουδιές. Υπομονή.
Ύστερα από δέκα περίπου μέρες ξεθάρρεψε κι άρχισε να φέρεται σαν κουτάβι.
Έκλαψα από ανακούφιση.
Μετά έκανα ό,τι έλεγαν όλα τα βιβλία.
Τον κοινωνικοποίησα. Άνθρωποι. Σκύλοι. Γάτες. Τρακτέρ. Κίνηση. Λαϊκές. Πυροτεχνήματα. Βροχή. Λάσπη.
Πάρκινγκ γεμάτα κόσμο.
Ερχόταν παντού μαζί μου.
Τα είδε όλα.
Γιατί πίστευα απόλυτα ένα πράγμα: Ένας κοινωνικοποιημένος σκύλος είναι ένας ασφαλής σκύλος.
Έκανα λάθος.
Και χρειάστηκαν δύο χρόνια και παραλίγο να τον χάσω για να καταλάβω γιατί.
Μέχρι να γίνει έξι μηνών, κλαψούριζε ασταμάτητα. Λαχάνιαζε. Πηγαινοερχόταν.
Όλη νύχτα.
Και μετά ξαφνικά, από το πουθενά, απόλυτη ηρεμία.
Και μετά πάλι πάνω κάτω.
Αν αγνοούσαμε το κλαψούρισμα, μασούσε την κάσα της πόρτας. Μαξιλάρια.
Τον καναπέ.
Τις καλές μου μπότες.
Μετά ήρθαν οι φόβοι.
Μια μέρα αρνήθηκε να μπει στο αυτοκίνητό μας.
Είχε μπει εκατοντάδες φορές.
Δεν είχε συμβεί τίποτα.
Απλώς ούρλιαζε και τραβιόταν από το λουρί μέχρι που τα παρατήσαμε.
Μετά, το μπολ του.
Το μεταλλικό, από το οποίο έτρωγε από κουτάβι.
Ένα πρωί το ακούμπησα κάτω κι εκείνος έφυγε τρέχοντας από το δωμάτιο.
Μετά, οι άγνωστοι.
Κάρφωνε το βλέμμα στους πελάτες. Ακίνητος. Αμίλητος.
Έλεγα στον εαυτό μου πως ήταν απλώς «σκύλος μόνο για τους δικούς του». Και μετά άρπαξε το χέρι μιας πελάτισσας.
Στεκόταν στο ταμείο με τον άντρα της. Ο Ρόκο ήταν ξαπλωμένος δίπλα μου.
Και χωρίς να βγάλει ήχο, όρμησε, άρπαξε το μανίκι της και άρχισε να το τινάζει.
Ευτυχώς φορούσε χοντρό χειμωνιάτικο παλτό.
Δεν τραυματίστηκε. Έτρεμε.
Κι εγώ το ίδιο.
Έτσι δοκίμασα τα πάντα.
Η κτηνίατρός μας έδωσε ηρεμιστικά.
Τον έκαναν νωθρό.
Το άγχος παρέμενε από κάτω, απλώς σε πιο αργούς ρυθμούς.
Απευθυνθήκαμε σε ειδικό συμπεριφοράς.
Αφού συμπληρώσαμε δύο σελίδες ερωτηματολόγια, μας είπε πως δεν μπορούσε να βοηθήσει χωρίς να τον δει από κοντά.
Και η αναμονή ήταν πέντε μήνες.
Ένας εκπαιδευτής μάς είπε πως χρειαζόταν «περισσότερη πειθαρχία και πρόγραμμα». Κι έτσι κάναμε περισσότερα.
Περισσότερες βόλτες.
Περισσότερη υπακοή.
Περισσότερη έκθεση σε ερεθίσματα. Χειροτέρεψε.
Δοκιμάσαμε φίμωτρο.
Το γρατζουνούσε μέχρι που μάτωσε η μύτη του.
Τα παρατήσαμε.
Δοκιμάσαμε κολάρα ηρεμίας.
Λιχουδιές ηρεμίας.
Χαλαρωτική μουσική.
Ακόμη κι ένα κάλυμμα για το κλουβί του, για να νιώθει «ασφάλεια». Όλα έπιαναν για λίγες μέρες.
Μετά, ένα φορτηγάκι διανομής.
Ένας επισκέπτης.
Ένα μπολ σε λάθος θέση.
Και πάλι πάνω κάτω, λαχάνιασμα, κλαψούρισμα όλη νύχτα.
Στο τέλος, ο Ρόκο ζούσε στο σπίτι πίσω από το γραφείο.
Τον βλέπαμε από κάμερες στα κινητά μας.
Έβγαινε μόνο αφού κλείναμε, όταν δεν υπήρχε κανείς τριγύρω.
Όλη μου η οικογένεια είχε εξαντληθεί.
Κανείς δεν το έλεγε δυνατά, αλλά όλοι το σκέφτονταν.
Μετά δάγκωσε τον γαμπρό μου. Ο Τόμο ξέρει τον Ρόκο από την πρώτη μέρα.
Τον βλέπει κάθε μέρα.
Μπήκε στην κουζίνα μου να ζεστάνει το φαγητό του, όπως είχε κάνει χίλιες φορές. Ο Ρόκο τον ακολούθησε κουνώντας την ουρά. Ο Τόμο έβαλε το πιάτο του στον φούρνο μικροκυμάτων.
Και ο Ρόκο τον δάγκωσε στο χέρι.
Δύο τρύπες από δόντια.
Αίμα στο πάτωμα της κουζίνας μου. Ο Τόμο έμεινε ψύχραιμος.
Δουλεύει με ζώα όλη του τη ζωή.
Αργότερα όμως είπε κάτι που δεν μπορούσα να βγάλω από το μυαλό μου: «Μαγδαλένα, κι αν ήταν ένα από τα παιδιά;» Τα παιδιά της αδερφής μου είναι 5 και 7 χρονών.
Έρχονται στο φυτώριο κάθε Σαββατοκύριακο.
Εκείνο το βράδυ πήρα την κτηνίατρο.
Της είπα πως ήθελα πια να συζητήσουμε την ευθανασία για λόγους συμπεριφοράς.
Δεν έφερε αντίρρηση.
Μας έκλεισε ραντεβού για την Παρασκευή, στις 4 το απόγευμα.
Εκείνη την εβδομάδα έδωσα στον Ρόκο κάθε καλό που μπορούσα να σκεφτώ.
Και κάθε βράδυ έμενα ξάγρυπνη, ακούγοντάς τον να λαχανιάζει και να πηγαινοέρχεται στον διάδρομο.
Στη 1 τα ξημερώματα της Παρασκευής δεν άντεξα άλλο.
Άνοιξα το λάπτοπ και έγραψα σε ένα φόρουμ για κηδεμόνες αντιδραστικών σκύλων.
Ο τίτλος ήταν η πρώτη γραμμή αυτής της ανάρτησης.
Οι περισσότερες απαντήσεις ήταν καλοπροαίρετες. «Έκανες τα πάντα.» «Προστατεύεις τους ανθρώπους γύρω σου.» «Τρέξε ελεύθερος, Ρόκο.» Μία δεν ήταν έτσι.
Μια γυναίκα που την έλεγαν Ιβάνα έγραψε: «Πριν πάει 4, μπορώ να σε ρωτήσω κάτι; Είπες πως πηγαινοέρχεται και λαχανιάζει κάθε βράδυ.
Πότε ήταν η τελευταία φορά που το νευρικό του σύστημα χαλάρωσε πραγματικά;» Δεν κατάλαβα την ερώτηση.
Κι έτσι μου εξήγησε.
Και για πρώτη φορά μέσα σε δύο χρόνια, κάτι σχετικά με τον Ρόκο έβγαζε νόημα.
Μου είπε πως πολλοί σκύλοι σαν τον Ρόκο δεν είναι «προβληματικοί από τη φύση τους». Έχουν εγκλωβιστεί σε κατάσταση συναγερμού.
Το νευρικό τους σύστημα δεν ηρεμεί ποτέ εντελώς.
Σκέψου ένα ποτήρι.
Κάθε νέος ήχος, νέος άνθρωπος, νέο μέρος προσθέτει λίγο νερό.
Ένας υγιής, ήρεμος σκύλος αδειάζει αυτό το ποτήρι ανάμεσα στις εμπειρίες.
Ένας σκύλος σε διαρκή συναγερμό δεν το αδειάζει.
Κι έτσι γεμίζει.
Και γεμίζει.
Και γεμίζει.
Το νυχτερινό λαχάνιασμα; Ένα γεμάτο ποτήρι.
Ο φόβος για το μπολ και το αυτοκίνητο; Ένα γεμάτο ποτήρι που βρίσκει κάπου να ξεσπάσει.
Το δάγκωμα; Το ποτήρι που ξεχειλίζει.
Μετά είπε αυτό που σκέφτομαι ακόμη κάθε μέρα: «Τον κοινωνικοποιούσες παντού, κάθε μέρα, γιατί αυτό σου λένε όλοι να κάνεις.
Αλλά για έναν τέτοιο σκύλο, αυτό δεν ήταν κοινωνικοποίηση.
Ήταν κι άλλο νερό στο ποτήρι.
Δεν προλάβαινε ποτέ να αδειάσει.» Κάθισα στο σκοτάδι κι έκλαψα.
Γιατί εγώ το είχα κάνει αυτό.
Με τις καλύτερες προθέσεις του κόσμου, εγώ το είχα κάνει.
Και μετά είπε: «Δεν φταις εσύ.
Κανείς δεν σου το λέει.
Σχεδόν κάθε συμβουλή για αντιδραστικούς σκύλους είναι να κάνεις ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ.
Περισσότερη εκπαίδευση.
Περισσότερη έκθεση σε ερεθίσματα.
Περισσότερες βόλτες.
Κανείς δεν σου μαθαίνει πώς να τους βοηθήσεις να ΗΡΕΜΗΣΟΥΝ.» Ξαφνικά, κάθε αποτυχία έβγαζε νόημα.
Η έκθεση σε ερεθίσματα: κι άλλο νερό στο ποτήρι.
Η «περισσότερη πειθαρχία»: κι άλλο νερό στο ποτήρι.
Τα ηρεμιστικά: τον επιβράδυναν, αλλά δεν μάθαιναν στο σώμα του πώς να χαλαρώνει.
Το φίμωτρο: άλλο ένα τρομακτικό πράγμα σε ένα ποτήρι που ήδη ξεχείλιζε.
Τη ρώτησα τι βοήθησε τον δικό της σκύλο.
Μου είπε: λίγη, ήρεμη δουλειά στο σπίτι, κάθε μέρα.
Όχι περισσότερη άσκηση.
Όχι περισσότερες έξοδοι.
Παιχνίδια όσφρησης που βοηθούν τον εγκέφαλο να εστιάσει σε κάτι πέρα από τον κίνδυνο.
Απλές ασκήσεις αυτοελέγχου.
Και ρουτίνες χαλάρωσης, με χαλαρωτικό μασάζ και ασκήσεις με αναπνοές για το πνευμονογαστρικό νεύρο, τον «διακόπτη ηρεμίας» του σώματος.
Εκείνη είχε ακολουθήσει την πρόκληση 28 ημερών του Kennen. 15 λεπτά την ημέρα.
Η ειλικρινής μου αντίδραση; «Ο σκύλος μου δάγκωσε τον γαμπρό μου κι εσύ θέλεις να δοκιμάσω μια εφαρμογή;» Ακριβώς αυτό της είπα.
Μου απάντησε: «Δεν σου λέω να ακυρώσεις τίποτα.
Μίλα με την κτηνίατρό σου.
Φρόντισε να είναι όλοι ασφαλείς.
Αλλά ίσως να ζητούσες πρώτα λίγες εβδομάδες ακόμη.» Κι αυτό έκανα.
Στις 8 το πρωί πήρα την κτηνίατρο.
Ρώτησα αν μπορούσαμε να το αναβάλουμε.
Είπε ναι, με έναν όρο: απόλυτα μέτρα ασφάλειας.
Κανείς μόνος με τον Ρόκο.
Κανένας επισκέπτης στο σπίτι.
Επανεξέταση σε έξι εβδομάδες.
Εκείνο το πρωί έκανα το κουίζ του Kennen.
Με ρώτησε για τα ερεθίσματα που τον αναστατώνουν, τις νύχτες του, όσα είχαμε δοκιμάσει.
Είχαν εγγύηση επιστροφής χρημάτων και κόστιζε λιγότερο από τα ηρεμιστικά που αγοράζαμε.
Σκέφτηκα λοιπόν πως, αν είναι το τελευταίο που θα δοκιμάσω, τουλάχιστον θα ξέρω.
Ημέρα 1: ένιωθα γελοία που έκρυβα λιχουδιές σε μια τυλιγμένη πετσέτα στο πάτωμα της κουζίνας.
Ημέρα 3: μετά από ένα παιχνίδι όσφρησης, ξάπλωσε και αναστέναξε.
Ένας βαθύς, αργός αναστεναγμός.
Δεν τον είχα ακούσει ποτέ να το κάνει.
Ημέρα 6: η πρώτη νύχτα που δεν πηγαινοερχόταν.
Ξύπνησα στις 3 το πρωί από συνήθεια κι εκείνος κοιμόταν.
Ξαπλωμένος στο πλάι.
Κάθισα στα σκαλιά κι έκλαψα.
Εβδομάδα 2: πέρασε δίπλα από το μεταλλικό μπολ χωρίς να φύγει τρέχοντας.
Το κοίταξε.
Το μύρισε. Συνέχισε.
Εβδομάδα 3: μια δύσκολη μέρα.
Ένας διανομέας ήρθε στην πίσω πόρτα κι ο Ρόκο ξέσπασε σαν συναγερμός πυρκαγιάς.
Σκέφτηκα, πάλι τα ίδια.
Αλλά κάθισα μαζί του στο πάτωμα και κάναμε τη ρουτίνα χαλάρωσης.
Δέκα λεπτά μετά κοιμόταν.
Παλιά, αυτό θα σήμαινε μια ολόκληρη νύχτα πάνω κάτω.
Εβδομάδα 4: αρχίσαμε ξανά την εκπαίδευση με το φίμωτρο.
Με πολύ μικρά βήματα αυτή τη φορά, όπως έδειχνε η πρόκληση.
Φίμωτρο στο πάτωμα. Λιχουδιά.
Φίμωτρο στο χέρι μου. Λιχουδιά.
Του πήρα ένα έντονο τιρκουάζ, με τη λέξη ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΙΚΟΣ στον ιμάντα, για να ξέρει ο κόσμος να του αφήνει χώρο.
Τώρα βάζει μόνος του τη μουσούδα μέσα.
Εβδομάδα 6: πίσω στην κτηνίατρο.
Τον είδε να ηρεμεί πάνω στο χαλάκι στην αίθουσα αναμονής.
Ρώτησε τι είχαμε αλλάξει.
Της είπα.
Είπε: «Ας συνεχίσουμε έτσι.» Θέλω να είμαι απόλυτα ειλικρινής, γιατί δεν αντέχω τις ιστορίες που τα παρουσιάζουν όλα τέλεια. Ο Ρόκο δεν έγινε άλλος σκύλος.
Παραμένει ένας σκύλος που έχει δαγκώσει ανθρώπους.
Εξακολουθεί να φοράει φίμωτρο κοντά σε οποιονδήποτε εκτός της οικογένειάς μας.
Ακόμη δεν έρχεται σε επαφή με πελάτες.
Ούτε θα έρθει ποτέ, κι αυτό είναι εντάξει.
Κι αν δεν είχε βελτιωθεί, θα κρατούσα εκείνο το ραντεβού.
Κάποιοι σκύλοι πραγματικά δεν μπορούν να βοηθηθούν και δεν κρίνω κανέναν που παίρνει αυτή την απόφαση.
Παραλίγο να την πάρω κι εγώ.
Αλλά ο Ρόκο δεν είχε ποτέ την ευκαιρία να ηρεμήσει.
Τώρα την έχει.
Κάθε μέρα.
Την περασμένη Κυριακή ο Τόμο ήρθε για φαγητό. Ο Ρόκο φορούσε το τιρκουάζ φίμωτρό του και ήταν ξαπλωμένος στο χαλάκι του. Ο Τόμο έβαλε το πιάτο του στον φούρνο μικροκυμάτων. Ο Ρόκο σήκωσε το βλέμμα, αναστέναξε κι ακούμπησε πάλι κάτω το κεφάλι. Ο Τόμο με κοίταξε και είπε: «Για δες.
Κοίτα να δεις.» Πριν από τρεις μήνες έγραφα «Σήμερα θα κάνω ευθανασία στον αντιδραστικό σκύλο μου». Σήμερα το πρωί, αντί γι’ αυτό, τον έβγαλα φωτογραφία στα σκαλιά της εισόδου μας.
Αυτός είναι στη φωτογραφία επάνω.
Είναι ακόμη εδώ.
Αν ο σκύλος σου λαχανιάζει και πηγαινοέρχεται όλη νύχτα… Αν τα έκανες όλα σωστά, τον κοινωνικοποίησες παντού κι όμως χειροτέρεψε… Αν η μόνη συμβουλή που έχεις ακούσει είναι «περισσότερη εκπαίδευση, περισσότερη έκθεση, περισσότερη άσκηση»… Αν κάποιος σου έχει ήδη πει εκείνες τις λέξεις… Σε παρακαλώ, κάνε πρώτα την ερώτηση της Ιβάνα: Πότε ήταν η τελευταία φορά που το νευρικό σύστημα του σκύλου σου χαλάρωσε πραγματικά; Μίλα με τον κτηνίατρό σου.
Φρόντισε να είναι όλοι ασφαλείς.
Και μετά ρίξε μια ματιά εδώ. Το κουίζ παίρνει λίγα λεπτά και σου δίνει ένα πρόγραμμα προσαρμοσμένο στον σκύλο σου:
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους