Rene Karabash: «Γράμματα του Ομάρ στη μελλοντική του σύζυγο» Με το βιβλίο της Γράμματα του Ομάρ στη μελλοντική του σύζυγο , που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο σε μετάφραση Σπύρου Παππά, η Ρενέ...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Κεντρικός ήρωας είναι ο Ομάρ, ο οποίος απευθύνεται σε μια γυναίκα που δεν έχει ακόμη συναντήσει· σε μια μελλοντική σύζυγο, η οποία υπάρχει περισσότερο ως επιθυμία και προσδοκία παρά ως πραγματικότητα.

Η αναζήτηση, ωστόσο, της άγνωστης συζύγου μετατρέπεται σταδιακά σε αναζήτηση του ίδιου του εαυτού.

Γεννημένη στη Βουλγαρία το 1989, η Ρενέ Καραμπάς (πραγματικό όνομα: Ιρένα Ιβανόβα) δραστηριοποιείται ως ποιήτρια, πεζογράφος, θεατρική συγγραφέας, σεναριογράφος και ηθοποιός.

Για την ερμηνεία της στην ταινία Godless τιμήθηκε με βραβείο στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Λοκάρνο.

Το μυθιστόρημά της Ορκισμένη , το οποίο επίσης κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο, απέσπασε το βραβείο Elias Canetti και συμπεριλήφθηκε στη βραχεία λίστα του International Booker Prize 2026.

Διδάσκει δημιουργική γραφή στην ακαδημία Rabbit Hole, την οποία η ίδια έχει ιδρύσει στη Βουλγαρία.

Στο βιβλίο Γράμματα του Ομάρ στη μελλοντική του σύζυγο , η προσδοκία της συνάντησης με την άγνωστη και επιθυμητή γυναίκα γίνεται αφορμή για τη διερεύνηση της ανθρώπινης ύπαρξης. Ο Ομάρ δεν περιορίζεται στην περιγραφή μιας φανταστικής κοινής ζωής, αλλά μέσα από τις επιστολές του προς εκείνη ψηλαφεί τα τραύματα, τις βεβαιότητες και τις δικές του αμφιβολίες.

Η συντροφικότητα αναδύεται έτσι ως βαθιά ανάγκη· ο άνθρωπος αναζητά στον Άλλον, αυτόν που θα φέρει στην επιφάνεια όσα παραμένουν κρυμμένα και αθέατα μέσα του.

Κεντρικός άξονας της αφήγησης είναι ο χωροχρόνος της αναμονής.

Η συγγραφέας δεν εστιάζει τόσο στην εκπλήρωση του έρωτα, όσο στον χωροχρόνο που προηγείται της συνάντησης, εντός του οποίου η επιθυμία διαμορφώνεται και αποκτά έκφραση. Ο Ομάρ κατασκευάζει μια πιθανή εκδοχή του μέλλοντος, ενώ ταυτόχρονα επαναπροσδιορίζει το παρόν του.

Η αναμονή από παθητική κατάσταση μετατρέπεται σε δημιουργική πράξη.

Γράφοντας ο ήρωας προς μια γυναίκα που δεν γνωρίζει και καθώς προετοιμάζεται για την παρουσία της, έρχεται αντιμέτωπος με τον ίδιο του τον εαυτό.

Το είδος της επιστολικής αφήγησης προϋποθέτει την απόσταση και εμπεριέχει την απουσία του αποδέκτη, τον οποίο ωστόσο καθιστά παρόντα μέσα από τη γλώσσα.

Στην αφήγηση της Καραμπάς, η φόρμα αυτή γίνεται όχι μόνο ο τόπος και χρόνος μιας συνάντησης που δεν έχει ακόμη πραγματοποιηθεί, αλλά και μιας αυτογνωσίας που συντελείται μέσα από τη γραφή προς τον Άλλον. «Σε δημιουργώ από τα οστά μου», γράφει ο Ομάρ, πλάθοντας τη μελλοντική σύζυγο από τα υλικά της δικής του ύπαρξης, από τις ανάγκες, τους φόβους και τις προσδοκίες του. Ο Άλλος γίνεται με τον τρόπο αυτό αντικείμενο φαντασίας, αλλά και καθρέφτης του υποκειμένου που τον επινοεί.

Εδώ βεβαίως αναδύεται η ουσιαστική δισημία, εάν ο Ομάρ αγαπά πράγματι μια γυναίκα που δεν γνωρίζει ή εάν τελικά αγαπά την εικόνα που ο ίδιος έχει δημιουργήσει γι’ αυτήν.

Η προσδοκία δεν ταυτίζεται αναγκαστικά με την πραγματική συνάντηση, καθώς ο Άλλος διατηρεί μια αυτονομία που υπερβαίνει τις φαντασιώσεις του.

Η γραφή εμφανίζεται επομένως τόσο ως δυνατότητα προσέγγισης, όσο και ως πιθανός εγκλωβισμός στην ίδια την επιθυμία.

Χαρακτηριστικό της ποιητικής ατμόσφαιρας του βιβλίου είναι το ακόλουθο απόσπασμα: Σε δημιουργώ απ’ τα οστά μου.

Σε περίπτωση που δεν εμφανιστείς όσο θα είμαι ζωντανός, θα ξεκολλήσω ένα απ’ τα πλευρά μου και θα σε φτιάξω, διότι ο κόσμος περιστρέφεται γύρω από σένα και από μένα.

Και όταν βρέχει εκεί έξω, βρέχει και για εμάς τους δύο.

Κάποιες φορές νιώθω τόση αβεβαιότητα… Ίσως οι μόνες βεβαιότητες υπάρχουνε στις θετικές επιστήμες, η άφιξη από το σημείο Α στο σημείο Β, το H 2 O στα σώματά μας, το αγγούρι κι ο ωκεανός, το αστραφτερό πλαγκτόν στη θάλασσα, το τρίξιμο του δίσκου στο γραμμόφωνο, το δέρμα που ανατριχιάζει, καθετί που μπορεί να αγγιχτεί… Δεν είμαι απόλυτα σίγουρος ότι υπάρχω αν σκεφτώ ότι δεν υπάρχεις ούτε εσύ.

Σε μένα τα πράγματα φαίνονται ως εξής: υπάρχεις – ergo sum ή υπάρχεις, κι ακολούθως υπάρχω.

Σήμερα όμως μου συνέβη το ανάποδο.

Να μην υπάρχω.

Κι αυτό μου συμβαίνει όταν για λίγο πάψω να σε σκέφτομαι.

Αυτό μου συμβαίνει κι όταν κοιμάμαι, παρότι κατορθώνεις να τρυπώνεις στον ύπνο μου. ’Η όταν διαλογίζομαι ή όταν κάνω βόλτα με αδειανό κεφάλι στις πλατείες με τα βιβλία.

Τότε μόνο απελευθερώνομαι απ’ όλες τις εμμονικές σκέψεις για σένα κι απ’ όλα τα δεκάδες πρόσωπά σου. (σελ. 41-42) Η εξομολογητική αμεσότητα από τη μια και η ποιητική πυκνότητα από την άλλη δημιουργούν έναν χώρο μέσα στον οποίο η αβεβαιότητα, η επιθυμία και η μοναξιά μπορούν να συνυπάρχουν.

Το απόσπασμα συμπυκνώνει βασικές όψεις της ποιητικής του έργου.

Η εικόνα της δημιουργίας από τα οστά συνυπάρχει με αναφορές στην καθημερινότητα, στη φύση και στις θετικές επιστήμες, συνδέοντας το απτό με τον υπαρξιακό προβληματισμό.

Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η αντιστροφή της καρτεσιανής διατύπωσης «cogito ergo sum». Ενώ η γνωστή φιλοσοφική θέση θεμελιώνει την ανθρώπινη ύπαρξη στη δυνατότητα της σκέψης, ο Ομάρ αναζητά τη δική του ύπαρξη στην ύπαρξη μιας φανταστικής γυναίκας: «υπάρχεις, κι ακολούθως υπάρχω». Ο Άλλος γίνεται προϋπόθεση της αυτοαναγνώρισής του.

Όταν η σκέψη της γυναίκας υποχωρεί, ο ήρωας αισθάνεται ότι χάνει και τη δική του υπόσταση.

Η επιθυμία δεν γεμίζει απλώς το κενό της απουσίας, αλλά μοιάζει να στηρίζει την ίδια την αίσθηση του εαυτού.

Η γλώσσα της Καραμπάς κινείται ανάμεσα στη λιτότητα και στη λυρική έξαρση.

Οι κοφτές φράσεις εναλλάσσονται με πυκνές μεταφορές και αιφνίδιες μεταβάσεις, ενώ το καθημερινό συνυπάρχει με τον στοχασμό.

Η εξομολογητική αμεσότητα από τη μια και η ποιητική πυκνότητα από την άλλη δημιουργούν έναν χώρο μέσα στον οποίο η αβεβαιότητα, η επιθυμία και η μοναξιά μπορούν να συνυπάρχουν, επιτρέποντας στο κείμενο να ισορροπεί ανάμεσα στο συναίσθημα και στον στοχασμό.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η επιλογή της συγγραφέως να υιοθετήσει ένα ανδρικό αφηγηματικό προσωπείο. Η Καραμπάς μέσα από την εσωτερική φωνή του Ομάρ καταφέρνει να αποδώσει την αβεβαιότητα και τις αντιφάσεις της επιθυμίας.

Όπως έχει επισημάνει η ίδια σε συνέντευξή της, με τον τρόπο αυτό προσεγγίζει την ψυχή του χαρακτήρα της σαν μια δύναμη που δεν περιορίζεται από το φύλο.

Το ανδρικό προσωπείο λειτουργεί όχι ως απλή αφηγηματική επιλογή, αλλά ως δυνατότητα διερεύνησης της ανθρώπινης επιθυμίας πέρα από τις συμβατικές αντιλήψεις για την αρρενωπότητα και τη θηλυκότητα.

Το βιβλίο περιλαμβάνει δέκα επιστολές του Ομάρ προς τη μελλοντική σύζυγό του και μία επιστολή της γυναίκας προς εκείνον.

Η φωνή της διευρύνει τον επιστολικό διάλογο, καθώς η γυναίκα αποκτά τη δυνατότητα αυτοτελούς απάντησης.

Στο εν λόγω βιβλίο, η γραφή γίνεται τόπος στον οποίο η επιθυμία συναντά την απουσία και η αναζήτηση του Άλλου γίνεται αναζήτηση του εαυτού.

Η μετάφραση του Σπύρου Ν. Παππά μεταφέρει στον Έλληνα αναγνώστη την εξομολογητική αμεσότητα και τον λυρικό τόνο του έργου.

Γράμματα του Ομάρ στη μελλοντική του σύζυγο Rene Karabash Μετάφραση: Σπύρος Ν. Παππάς Μεταίχμιο 72 σελ. ISBN 978-618-03-4968-9 Τιμή €8,80

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους