Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΜΕΝΩΝ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΝΑΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ Την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2026 θα πραγματοποιηθούν, παρουσία της Υπουργού Πολιτισμού κ.Λίνας Μενδώνη, τα εγκαίνια τριών ανακαινισμένων μεταβυζαντινών εκκλησιών ισάριθμων χωριών της κοιλάδας του Ερυθροποτάμου του Δήμου Διδυμοτείχου.

Πρόκειται για τον Άγιο Παντελεήμονα Παλιουρίου, τον Άγιο Αθανάσιο Μεταξάδων και τον Άγιο Αθανάσιο Αλεποχωρίου.

Το σημαντικό έργο αποκατάστασης, συντήρησης και διαμόρφωσης του περιβάλλοντος χώρου των ιστορικών αυτών ναών, υλοποιήθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού, μέσω της Εφορεία Αρχαιοτήτων Έβρου / Ephorate of Antiquities of Evros.

Το αναλυτικό πρόγραμμα των εγκαινίων για την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2026, έχει ως εξής: • 11:00 π.μ. – Παλιούρι: Εγκαίνια του Ιερού Ναού Αγίου Παντελεήμονος. • 12:00 μ. – Μεταξάδες: Εγκαίνια του Ιερού Ναού Αγίου Αθανασίου. • 13:00 μ.μ. – Αλεποχώρι: Εγκαίνια του Ιερού Ναού Αγίου Αθανασίου.

Οι τρεις ναοί που ανακαινίστηκαν ως ενιαίο σύνολο λόγω των κοινών αρχιτεκτονικών τους χαρακτηριστικών (κάτοψη και ρυθμολογία), ξεχωρίζουν για τον πλούσιο και εκτεταμένο γραπτό διάκοσμο και τις σπάνιες τοιχογραφίες τους από το Α' μισό του 18ου αιώνα.

Με την ολοκλήρωση των εργασιών, οι μεταβυζαντινοί ναοί παραδίδονται πλήρως λειτουργικοί και επισκέψιμοι στο κοινό, ενισχύοντας την πολιτιστική και θρησκευτική ταυτότητα της περιοχής μας.

Στοιχεία για τους ναούς από το βιβλίο του Δρ. Θανάση Γουρίδη "Τα Θρησκευτικά Μνημεία της Ιεράς Μητροπόλεως Διδυμοτείχου Ορεστιάδος και Σουφλίου" που εξέδωσε η Ιερά Μητρόπολη το 2010 : Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΕΡΥΘΡΟΠΟΤΑΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΕΒΡΙΩΝ ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ Επάνω στην οριογραμμή Ελλάδας και Βουλγαρίας η ομάδα των οικισμών της περιοχής περί τον Ερυθροπόταμο παρουσιάζει τη δική της μακροχρόνια οικοδομική παράδοση, τη βασισμένη στο λαξευτό ντόπιο μαλακό ασβεστόλιθο και τη φήμη της τέχνης που ακόμη και σήμερα συνοδεύει τους μαστόρους της πέτρας από το μεγαλύτερο χωριό της περιοχής, τους Μεταξάδες.

Εδώ, όπως και στα γειτονικά χωριά, το Αλεποχώρι, την Αβδέλλα, το Παλιούρι, αλλά και το Μπελοπόλιανε, το παλαιό Άκ-Αλάν, σήμερα στη Βουλγαρία, τα παλιά σπίτια έχουν ανεγερθεί από κανονική λαξευτή ή ημικατεργασμένη πέτρα σε όλο τους το ύψος, συναρμοσμένη με ακρίβεια, με ελάχιστο λασποκονίαμα ως συνδετικό υλικό και με ιδανική χρήση των ξύλινων ελκυστήρων και λοιπών στοιχείων.

Στις παρυφές των οικισμών αυτών, δίπλα στα παλαιά κοιμητήρια αναμένει τον περιηγητή μία απρόσμενη συνάντηση με την ιστορία της χριστιανικής πίστης και της τέχνης της.

Πρόκειται για μία ομάδα τριών μεταβυζαντινών ναών από τα τέλη του 17ου και τις αρχές του 18ου αιώνα, τον Άγιο Αθανάσιο Μεταξάδων (εξωτερικές διαστάσεις 13,15*5,05 τ.μ.), την Αγία Παρασκευή (ή Άγιο Παντελεήμονα) Παλιουρίου (19,80*8,40 τ.μ.) και τον Άγιο Αθανάσιο Αλεποχωρίου (17,20*8,10 τ.μ.), η οποία μπορεί να συμπληρωθεί με το ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στο διπλανό Ντόλνο Λούκοβο (στον οποίο θα αναφερθούμε παρακάτω). Οι τρεις ναοί, κατασκευασμένοι με τοπικό ημικατεργασμένο ασβεστόλιθο, με λασποκονίαμα ως συνδετικό υλικό και μεταγενέστερες αρμολογήσεις με ασβεστοκονίαμα, είναι χαμηλοί και σκοτεινοί, καθώς το φως εισέρχεται μόνον από φεγγίτες που εν είδει σοφίτας ανέρχονται επάνω από τις επιφάνειες της στέγης.

Εδώ δεν συναντώνται εξωτερικά επιγραφές, διακόσμηση ή οποιοδήποτε άλλο στοιχείο θα μπορούσε να προκαλέσει τον κατακτητή ή να επιδείξει, πλην σταυρών ή σπανιότερα άλλων σημείων στο υπέρθυρο.

Ο ναός των Μεταξάδων και σύμφωνα με την παράδοση και εκείνος του Αλεποχωρίου ήταν σε μεγάλο βαθμό καταχωσμένοι στη γη, ενώ σε αυτούς εισέρχεται κάποιος μέσω χαμηλών εισόδων.

Και οι τρεις ναοί είναι μονόχωροι, δίχως κιονοστοιχίες, δίχως ψευδοροφή (στο Αλεποχώρι αυτή προστέθηκε μόλις πριν από λίγα χρόνια), με χαμηλή αψίδα στην ανατολική πλευρά ως το μόνο στοιχείο που ξεχωρίζει εξωτερικά, ενώ το δυτικό τμήμα τους αποτελεί τον ισόγειο γυναικωνίτη που χωρίζεται από τον κυρίως ναό με ξύλινο επιχρισμένο τοίχο, με καφασωτά στο επάνω μισό που σήμερα σώζονται στο Παλιούρι ή με συμπαγή τοιχοποιία, όπως συμβαίνει στους Μεταξάδες, καθώς εκεί ο νάρθηκας είναι μεταγενέστερος. Στο Αλεποχώρι, σε αντίθεση με όλα τα μέχρι στιγμής γνωστά, η κύρια είσοδος για τους άνδρες βρίσκεται στα βόρεια, ενώ για τις γυναίκες στα δυτικά, κάτι που υποθέτουμε ότι σχετίζεται με πρακτικούς λόγους οικονομίας του χώρου και μείωσης των εργασιών.

Αντιθέτως όμως με την ταπεινή τους εξωτερική εμφάνιση, στο εσωτερικό τους και οι τρεις ναοί είναι κατάγραφοι με εξαίρετες τοιχογραφίες.

Εκείνες του ναού του Παλιουρίου, που μπορεί να χρονολογηθεί στα τέλη του 17ου ή τις αρχές του 18ου αιώνα, χαρακτηρίζονται από την αμεσότητα, την επίπεδη διαπραγμάτευση και την έντονη χρωματική διάθεση των αντιθέσεων και των παρατιθέμενων μονοχρωματικών επιφανειών, που συνιστούν δείγματα επαρχιακής τέχνης.

Ο ναός του Αλεποχωρίου αντιθέτως, με τις συγκριτικά ιδεαλιστικές και ογκοπλαστικές ιστάμενες μορφές βρίσκεται πλησιέστερα στην αγιογραφία των μεγάλων αστικών κέντρων των Βαλκανίων και, κυρίως, του Αγίου Όρους.

Η κτητορική επιγραφή επάνω από τη βόρεια είσοδο, από την εσωτερική πλευρά, χρονολογεί το ναό στα 1729, σε μία σπάνια ταυτόχρονη αναγραφή του έτους από κτίσεως κόσμου και από Χριστού γεννήσεως.

Άλλη, μικρογράμματη εδώ επιγραφή παρά την παράσταση του Αγίου Αρτεμίου στο νότιο τοίχο αναφέρει τη Ζωγραφίνα από το γειτονικό Ορτάκιοϊ, το σημερινό Ιβάιλοβγκραντ, αφιερώτρια που ταξίδεψε στους Αγίους Τόπους και πιθανώς χορηγό των τοιχογραφιών.

Τέλος, στο μικρό ναό των Μεταξάδων το μεγαλύτερο μέρος των τοιχογραφιών ασβεστώθηκε αβασάνιστα πριν από τριάντα περίπου χρόνια.

Διακρίνονται μεταξύ των άλλων ο άγιος πάτρων του ναού σε κόγχη επάνω από την είσοδο προς τον κύριο ναό, από την εξωτερική του πλευρά, ενώ από την εσωτερική, κάτω από την παράσταση της Κοιμήσεως της Θεοτόκου αναγιγνώσκεται η κτητορική επιγραφή, στην οποία αναφέρεται και το όνομα του αρχιερέως Διδυμοτείχου, Ιερεμίου (1692-1697/98), επί των χρόνων του οποίου ανεγέρθηκε ή τοιχογραφήθηκε ο ναός.

Στο ιερό διατηρούνται παραστάσεις ιεραρχών και μία εντυπωσιακή Πλατυτέρα.

Στα παρακείμενα των ναών κοιμητήρια του Αλεποχωρίου και των Μεταξάδων συναντώνται ενδιαφέρουσες επιτύμβιες μεταβυζαντινές στήλες, από τις οποίες η παλαιότερη γνωστή στην περιοχή του Ερυθροποτάμου, φέρει χρονολογία 1691.

Στα βόρεια του ναού του Παλιουρίου, παλαιότατη λιθόκτιστη επιμήκης κρήνη (τσεσμές) συνδέεται με τη λατρευτική δράση του αγιάσματος. Δήμος Διδυμοτείχου Μεταξάδες Έβρου Παλιούρι Έβρου Αλεποχώρι Έβρου

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους