Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Όπως γράφει ο νομικός και πανεπιστημιακός Νικόλαος Πανταζόπουλος : "Ο αετός ο βασιλιάς των πουλιών, μονοκέφαλος ή δικέφαλος, είναι το αρχέγονο σύμβολο για την προέλευση της επίγειας ισχύος.

Είναι ταυτοχρόνως το νεωτερικό σύμβολο που διατηρεί, όπως δείχνουν οι εμβληματικές του παραστάσεις και αναπαραστάσεις, τη φρεσκάδα και την ικανότητα ενός έθνους να συντηρεί και να ανανεώνει υψηλές έννοιες και στόχους». Ο αετός ήταν από τα πανάρχαια χρόνια το ισχυρότερο πτηνό του ουρανού και συνδέθηκε με πολλούς μύθους και παραδόσεις σχετικές με θεούς και βασιλιάδες, γιατί θεωρήθηκε σύμβολο δύναμης και μεγαλείου.

Στην αρχαία ελληνική μυθολογία ήταν το κατεξοχήν θεϊκό πτηνό και ήταν σύμβολο του πατέρα των θεών, του Δία και φορέας του θεϊκού του όπλου, του κεραυνού. Στην Ολυμπία κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων οι αγώνες δρόμων να άρχιζαν με την ύψωση στον βωμό του σταδίου ενός χάλκινου αετού με τη βοήθεια ενός μηχανισμού (Παυσανίας). Ο δικέφαλος αετός ως διακοσμητικό σύμβολο χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τους Χετταίους.

Υπάρχει σε αρχαιολογικά ευρήματα που χρονολογούνται από τον 20ο π. Χ. έως τον 13οπ. Χ. αιώνα.

Κυλινδρικές σφραγίδες που ανακαλύφθηκαν στο Bogazkoy, πρωτεύουσα των Χετταίων που βρίσκεται στη σημερινή Τουρκία, έχουν την απεικόνιση ενός δικέφαλου αετού με φτερά.

Μια άλλη χρήση του δικεφάλου αετού εμφανίζεται κατά την περίοδο εξουσίας της δυναστείας των Αρσακιδών στην Αρμενία από την οικογένεια Mamikonian από τον 3ο ως τον 9ο αιώνα Πάντως, σύμφωνα με τον Ι. Ν.Σβορώνο, διπλασιασμός ζώων υπάρχει και στον ελληνικό χώρο.

Ο ίδιος, αναφέρει ότι η πρώτη ξεκάθαρη απεικόνιση δικέφαλου αετού στην Ελλάδα, υπάρχει στα ευρήματα του ιερού της Ορθίας Αρτέμιδας, στη Σπάρτη(περ. 800 π.Χ.). Οι μινωικές σφραγίδες της Ζάκρου στην Κρήτη και τα ευρήματα του Σλίμαν στις Μυκήνες, παριστάνουν πιθανότατα ζευγάρια δύο τέλειων δίδυμων αετών και όχι δικέφαλο αετό.

Ο αετός χρησιμοποιήθηκε από την περσική δυναστεία των Αχαιμενιδών, ενώ εκείνος που τον καθιέρωσε ως σύμβολο ισχύος ήταν ο Μέγας Αλέξανδρος.

Άλλωστε, υπάρχει και η παράδοση ότι δύο αετοί έμειναν στη στέγη του ανακτόρου του Φίλιππου, όλη τη μέρα της γέννησης του Αλέξανδρου , ως θεϊκό σημάδι ότι αυτός θα βασίλευε σε Ευρώπη και Ασία.

Τον αετό μονιμοποίησε ως έμβλημα μεγάλης κρατικής δύναμης ο δημιουργός των μεγάλου ελληνιστικού βασιλείου της Αιγύπτου Πτολεμαίος Α’ ο Σωτήρ.

Αλλά και στη Ρώμη η χρήση του αετού ήταν πολύ μεγάλη.

Ο αετός παρέμεινε σύμβολο και της ρωμαϊκής δημοκρατίας, ενώ αργότερα τον υιοθέτησε και η αυτοκρατορική Ρώμη.

Και ως στρατιωτικό έμβλημα χρησιμοποιήθηκε όμως ο αετός, αρχικά από τους Αιγύπτιους και αργότερα από τους Ασσύριους.

Συνοψίζοντας οι πρώτοι που χρησιμοποίησαν τον δικέφαλο ήταν οι Χετταίοι όχι όμως ως σύμβολο ισχύος, αλλά ως θρησκευτικό σύμβολο και ως μέσο σε εμπορικές συναλλαγές.

Οι περισσότερες πηγές, κάνουν λόγο για χρήση του δικέφαλου αετού πρώτη φορά, από την Αυτοκρατορία της Νίκαιας, μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους σταυροφόρους (1204). Ωστόσο, ο δικέφαλος αετός δεν ήταν άγνωστος και πριν το 1204 στο Βυζάντιο. «Το χρησιμοποιούσαν (ενν. το έμβλημα), στην Καππαδοκία, στον Μυστρά και στην Τραπεζούντα, ήταν δε συνηθισμένο εκκλησιαστικό σύμβολο». Στο Βυζάντιο επίσης, έχουμε μαρτυρία για χρήση του αετού, και μάλιστα αργυρού, στη σημαία του Βασίλειου Α’ του Μακεδόνα (867-886), ο οποίος είδε στο όνειρό του αετό.

Στα χρόνια του Κωνσταντίνου Ζ’ του Πορφυρογέννητου (913-959), αναφέρεται η χρήση αετού σε ιμάτια.

Υπάρχει η άποψη ότι ο δικέφαλος ήταν σε χρήση μαζί με άλλα σύμβολα στο Βυζάντιο από τον 10ο αιώνα.

Επίσης ότι ο Ισαάκιος Κομνηνός (1057-1059) εισήγαγε τον δικέφαλο στο Βυζάντιο. Ο Ισαάκιος Κομνηνός καταγόταν από Οίκο της Παφλαγονίας, όπου στην πόλη Γάγγρα υπήρχε ο θρύλος της ύπαρξης φτερωτού αετόμορφου και δικέφαλου θηρίου το οποίο είχε τόση δύναμη ώστε να αρπάζει ταύρο με τα νύχια του σαν να κρατά λαγό, (γνωστού ως Χάγκα, πιθανώς από την πόλη huyuk που βρέθηκε ο δικέφαλος που βλέπουμε πάνω), το οποίο και κοσμούσε το θυρεό του κτήματος της οικογένειάς του στην Καστάμονη.

Έτσι ο Ισαάκιος το χρησιμοποίησε ως έμβλημα του Βυζαντίου, πάνω σε κίτρινο φόντο.

Ο δικέφαλος ήταν οικόσημο της οικογένειας των Κομνηνών.

Μετά την κατάληψη της Πόλης από τους σταυροφόρους η Νίκαια και η Τραπεζούντα είχαν σαν έμβλημα τους τον δικέφαλο.

Όταν τον Αύγουστο του 1261 Ο Μιχαήλ μπαίνει στην Πόλη καθιερώνει το δικέφαλο με δύο κορώνες για να δηλώσει τις δύο πρωτεύουσες του Βυζαντίου.

Τότε ο δικέφαλος της Τραπεζούντας χάνει το ένα κεφάλι του.

Παρολαυτά η χρήση του δικέφαλου στο Βυζάντιο είναι κυρίως δικοσμητική και ως έμβλημα φέρεται στην αυτοκρατορική ναυαρχίδα. Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, τον Δικέφαλο αετό ως σύμβολο, θέσπισε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Ιερεμίας Β’ ο Τρανός (1572-1594), ο οποίος το 1574 κόσμησε με αυτόν τον Πατριαρχικό θρόνο της Μεγάλης Εκκλησίας του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Το 1703, επί πατριαρχίας Γαβριήλ του Γ’, ο δικέφαλος αετός κοσμεί τον άμβωνα.

Χρήση του δικέφαλου γίνεται ιδιαίτερα μετά την Άλωση.

Γίνεται έμβλημα του Πατριαρχείου, διακοσμητικό ναών, κτιρίων, σκευών, αμφίων, τάφων.

Μέχρι πρόσφατα οι χωρικοί της Ανατολικής Θράκης φόραγαν γιλέκο με κεντητό δικέφαλο και φόραγαν κοσμήματα (βλέπε πάνω) που τα ονόμαζαν Σταυραετούς. Στη Δυτική Ευρώπη ο αετός εμφανίστηκε στα χρόνια του Κάρολου του Παχύ (9ος αιώνας) στα γαλλικά σκούδα (νομίσματα). Τον 11ο αιώνα οι Γερμανοί αυτοκράτορες φιλοδοξώντας να εμφανίζονται ως κληρονόμοι της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, τοποθέτησαν τον αετό στα οικόσημά τους.

Αργότερα ο αετός χρησιμοποιήθηκε ως οικόσημο στη Ρωσία, την Πρωσία, την Πολωνία και αλλού.Ο δικέφαλος αετός έγινε σύμβολο των Αψβούργων, των Ρομανόφ (τσάρων της Ρωσίας), του Ναπολέοντα Βοναπάρτη κ.ά. Ο δικέφαλος αετός ήταν σύμβολο του Γεώργιου Καστριώτη (Σκεντέρμπεη), πολέμιου και σφοδρού εχθρού των Οθωμανών.

Το 1443 στην πόλη Κρόια (Κρούγια) γέμισε με λάβαρα με το σήμα του Καστριώτη, τον δικέφαλο αετό.

Ο κόσμος ξέσπασε σε ζητωκραυγές.

Στις 28 Νοεμβρίου 1443 ο Καστριώτης ξεκίνησε την επανάσταση εναντίον των Οθωμανών. Ο Καστριώτης έγινε εφιάλτης των Οθωμανών.

Ένα από τα θέματα που έχουν απασχολήσει κατά καιρούς ειδικούς και μη σε Ελλάδα και Αλβανία, αλλά και σε άλλες χώρες, είναι η προέλευση του δικέφαλου αετού, που αποτελεί εθνικό σύμβολο της γειτονικής χώρας και μάλιστα κοσμεί και τη σημαία της από την ίδρυση του αλβανικού κράτους.

Φυσικά οι Έλληνες, και όχι μόνο, επιστήμονες έχουν την άποψη ότι πρόκειται για καθαρά βυζαντινό σύμβολο, το οποίο χρησιμοποίησαν εκ των υστέρων στη σημαία τους οι Αλβανοί.

Οι δηλώσεις το 2021 του Αλβανού πανεπιστημιακού Mark Marku ότι «ο δικέφαλος αετός που αποτελεί το εθνικό έμβλημα της Αλβανίας δεν τους εκφράζει (εννοεί τους συμπατριώτες του)». Μάλιστα ο Marku θεωρεί άσχημο ο δικέφαλος αετός, που «είναι σύμβολο των Ρωμιών, να εκπροσωπεί την Αλβανία». https://www.protothema.gr/stories/article/1137545/alvanos-panepistimiakos-o-dikefalos-aetos-sti-simaia-mas-einai-vuzadinos-den-mas-ekfrazei/AMP/ https://users.sch.gr/zskafid/simea3d.htm https://www.istorikathemata.com/2010/06/blog-post_26.html?m=1 https://www.himara.gr/istoria/georgios-kastriotis-ethnikos-iroas-tis-alvanias-i-prigkips-ton-ipeiroton/

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους