Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ακολουθεί σεντόνι που είπα ότι θα γράψω

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• Δύο χρόνια μετά και μία εβδομάδα μετά… Δύο τόσο συγκρουόμενες από άποψη συναισθημάτων στιγμές, αλλά και δύο τόσο σημαντικά σημεία αναφοράς.

Όλη αυτή την εβδομάδα, πέρα από τον ενθουσιασμό και τα συγχαρητήρια, ακούω από πολλούς από εσάς την ίδια ερώτηση: «Πώς και γιατί έγινε όλο αυτό στη Σερβία και γιατί δεν έγινε στην Ελλάδα;». Διαβάζω επίσης διάφορα σχόλια, απόψεις και ερμηνείες από αρκετούς σχετικούς και άσχετους.

Όπως κατάλαβα, το ίδιο συμβαίνει και με πολλούς από τους συμπατριώτες μου που ζουν στην Ελλάδα.

Το γιατί δεν έγινε κάτι αντίστοιχο στην Ελλάδα σίγουρα δεν είμαι ειδική για να το απαντήσω, παρόλο που έχω τη δική μου άποψη.

Όσο για το γιατί έγινε στη Σερβία αυτό για το οποίο μιλάμε όλοι, είναι αδύνατο να απαντηθεί μέσα σε μία ανάρτηση στα κοινωνικά δίκτυα.

Ανάμεσα στο αστείο και το σοβαρό, έχω πει πως δεν θα έφταναν πολλοί τόμοι για να περιγράψουμε τι πέρασε η Σερβία μέχρι να φτάσει ως εδώ.

Πολλά από όσα θα είχαμε να διηγηθούμε όσοι τα ζήσαμε όλα αυτά τα χρόνια πιθανότατα θα έμοιαζαν με υπερβολή ή προϊόν φαντασίας.

Και όμως, δεν είναι.

Ανάμεσα στους αρκετούς δημοσιογράφους με τους οποίους μίλησα αυτές τις μέρες, βρέθηκαν δύο-τρεις που έθεσαν πραγματικά ενδιαφέρουσες και ουσιαστικές ερωτήσεις.

Θα προσπαθήσω να τις ανακαλέσω και, μέσα από αυτές, να κάνω μια ανασκόπηση για το πώς κατάφεραν οι φοιτητές να ανατρέψουν μια τόσο αυταρχική κυβέρνηση, ντυμένη με τον μανδύα της δήθεν δημοκρατίας.

Ποια είναι τα συναισθήματα; Μία εβδομάδα μετά, η συγκίνηση εξακολουθεί να με κατακλύζει, άλλοτε ως χαρά και άλλοτε ως λύπη.

Ευτυχώς, τις περισσότερες φορές είναι χαρά.

Έτσι, πιάνω τον εαυτό μου να οδηγεί ή απλώς να κάθεται και να χαμογελά για πολλή ώρα, χωρίς κανέναν ιδιαίτερο λόγο.

Η συγκίνηση δεν προέρχεται μόνο από το γεγονός ότι νικήσαμε.

Άλλωστε, αυτό από μόνο του δεν αρκεί, καθώς τα δύσκολα τώρα αρχίζουν.

Προέρχεται εξίσου από το πώς και το γιατί νικήσαμε, με ποιους πόρους, με ποιους τρόπους και με ποιο κόστος.

Πάνω απ’ όλα, όμως, προέρχεται από αυτό που γέννησε αυτή η νίκη: μια απίστευτη αίσθηση εθνικής ενότητας, καλοσύνης, ευγένειας και συλλογικότητας, με μοναδικό σκοπό το κοινό καλό, χωρίς το προσωπικό συμφέρον να υπερισχύει της κοινής προσπάθειας.

Ουτοπία, παραμύθι, παραίσθηση; Ό,τι κι αν είναι, είναι υπέροχο, έστω κι αν τελειώσει αύριο! Πώς κατάφεραν να νικήσουν; Με απίστευτη υπομονή, επιμονή, θυσίες, πειθαρχία και οργάνωση.

Τους κατηγορούμε συχνά ότι, ως γενιά, είναι κολλημένοι στα κινητά και στην τεχνητή νοημοσύνη, κι εκείνοι μας διαψεύδουν διαρκώς.

Μας παρακίνησαν, μάλιστα, να τους μοιάσουμε.

Με ποιους πόρους; Με ελάχιστους.

Αρχικά, στηρίχθηκαν στις δωρεές απλών ανθρώπων σαν κι εμάς.

Από την πρώτη στιγμή των καταλήψεων, τους στέλναμε τρόφιμα, στρώματα, φάρμακα και ό,τι άλλο χρειάζονταν.

Στη συνέχεια, καθώς οργανώθηκαν καλύτερα, αξιοποίησαν και άλλους τρόπους υποστήριξης, όλους διαφανείς και ανά πάσα στιγμή προσβάσιμους σε όλους.

Πάλευαν επί δύο χρόνια για τη διαφάνεια και μας την προσέφεραν διαρκώς, σε κάθε τους βήμα.

Έγιναν οι ίδιοι καθρέφτης της κοινωνίας για την οποία αγωνίζονται.

Και κάπως έτσι δίνεται μία απάντηση στο ερώτημα πώς κερδίζεις εκλογές, ακόμη κι όταν είσαι ανώνυμος, «κανένας», μικρός και αδύναμος! Αν μιλήσουμε για τους άυλους πόρους, δηλαδή για την προβολή τους και την πρόσβασή τους σε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα, εκεί τα πράγματα ήταν σχεδόν μηδενικά.

Ο μοναδικός χρόνος και χώρος που τους παραχωρούνταν στα ΜΜΕ ήταν όταν ο Βούτσιτς και οι παρατρεχάμενοί του τούς αποκαλούσαν τρομοκράτες, τεμπέληδες, άχρηστους, προδότες, Ουστάσι (!) και πολλά άλλα.

Τι ειρωνεία και τι δικαίωση: να χάνεις σε μια δημοκρατική διαδικασία από αυτούς ακριβώς που αποκαλούσες έτσι! Εκμεταλλεύτηκαν κυρίως τα κοινωνικά δίκτυα.

Όταν, όμως, τα πράγματα σοβάρεψαν, βρήκαν έναν ακόμη τρόπο να προσεγγίσουν την κοινωνία.

Δεδομένου ότι πάνω από τα δύο τρίτα της χώρας δεν είχαν ούτε ένα τηλεοπτικό κανάλι που να μην ελέγχεται από τον Βούτσιτς, αποφάσισαν να κάνουν κάτι πολύ απλό και ταυτόχρονα πολύ ουσιαστικό: ξεκίνησαν πεζοπορίες πολλών χιλιομέτρων, από χωριό σε χωριό, και παρουσιάστηκαν στους απλούς ανθρώπους όπως ακριβώς είναι.

Χωρίς πομπή, με χαμόγελα, αγκαλιές και την ελπίδα για μια καλύτερη ζωή.

Και πήραν τόσα πολλά! Αγκαλιές, θερμή υποδοχή, στοργή, φιλέματα, τραγούδια.

Και μαζί τους τα πήραμε κι εμείς! Ακολουθήσαμε, άλλωστε, ένα προς ένα τα παραδείγματά τους: διαδηλώναμε ειρηνικά στους δρόμους, καθαρίζαμε πίσω μας, δεν αντιδρούσαμε στις προβοκάτσιες και μαθαίναμε να οργανωνόμαστε με ηρεμία και υπομονή.

Και το ήρεμο και υπομονετικό δεν θα λέγε κανείς ότι μας χαρακτηρίζουν ως λαό.

Για όλους μας, αυτή η αίσθηση ενότητας και αλληλεγγύης, που κορυφώθηκε με το εκλογικό αποτέλεσμα, είχε αρχίσει να γεννιέται ακριβώς έναν χρόνο νωρίτερα, όταν οι φοιτητές ξεκίνησαν να περπατούν σε ολόκληρη τη χώρα.

Τότε καταλάβαμε πόσο φοβόταν ο απλός κόσμος να βγει έξω από τα σπίτια και τα «κλουβιά» του και να δείξει ποια Σερβία πραγματικά θέλει.

Και γιατί φοβόταν; Επειδή ζούσε μια πραγματικότητα που στην Ελλάδα δύσκολα θα μπορέσουμε να κατανοήσουμε πλήρως.

Εκεί μάλλον κρύβεται και ένα μέρος της απάντησης στο ερώτημα «γιατί όχι το ίδιο και στην Ελλάδα;». Η Ελλάδα μπορεί να είναι εξίσου διεφθαρμένη και πελατειακή με τη Σερβία, με λίγους να πλουτίζουν στις πλάτες των πολλών, χωρίς κανέναν δισταγμό και πατώντας κυριολεκτικά επί πτωμάτων.

Όμως, όσο ζω στην Ελλάδα, δεν έχω δει όσα έχω δει στη Σερβία.

Ανθρώπους να απολύονται, να απειλούνται και να τιμωρούνται με κάθε παράλογο τρόπο επειδή τολμούν να εκφράσουν κάτι αντίθετο από αυτό που θέλει το καθεστώς.

Και όταν λέω απολύσεις, μιλάω για καθηγητές, κορυφαίους γιατρούς, καταξιωμένους δημοσιογράφους, ακαδημαϊκούς, αλλά και πολλούς άλλους, φαινομενικά λιγότερο σημαντικούς, που όμως αποδεικνύονταν αρκετά σημαντικοί για ένα καθεστώς που τους ήθελε υποταγμένους.

Οι διώξεις έφτασαν σε τέτοιο βαθμό παραλογισμού, ώστε απομακρύνθηκε από την εκπομπή MasterChef ένας από τους κριτές επειδή μαγείρεψε για τους φοιτητές σε μία από τις συγκεντρώσεις τους.

Ένας ηθοποιός εκδιώχθηκε από τηλεοπτική σειρά επειδή υποστήριξε τους φοιτητές. Ο Τζόκοβιτς στιγματίστηκε ως άχρηστος αθλητής, ενώ ο Ομπράντοβιτς ήρθε σε μεγάλη ρήξη με τον Βούτσιτς.

Παραλογισμός άνευ προηγουμένου! Την ίδια στιγμή, σε κάθε δημόσια υπηρεσία, αλλά και σε άλλους θεσμούς, οι θέσεις άρχισαν να καταλαμβάνονται από ανθρώπους με αγορασμένα πτυχία, αμφιλεγόμενο παρελθόν και αμφισβητήσιμο ήθος.

Ξέρετε ότι ένα μέρος των βουλευτών έμοιαζε λες και είχε βγει από κάποιο ριάλιτι; Ξέρετε ότι ακόμη και απλοί πολίτες παρακολουθούνταν παράνομα, μόνο και μόνο για να φιμωθεί οποιαδήποτε αντίρρηση προς το καθεστώς; Άνθρωποι σαν κι εμένα, που έχω υπάρξει θύμα αυτών των πρακτικών.

Έχω στιγματιστεί και έχω υποστεί σοβαρή ταλαιπωρία (ψυχολογική και σωματική) πριν από έξι χρόνια, επειδή «τόλμησα» να οργανώσω μια συγκέντρωση μπροστά στο Προξενείο της Σερβίας.

Μια συγκέντρωση νόμιμα δηλωμένη, ειρηνική και με απολύτως εύλογη αφορμή.

Η κατηγορία; Υπονόμευση της συνταγματικής τάξης.

Και όταν αρνήθηκα να πάψω να εκφράζω την άποψή μου ως ελεύθερος άνθρωπος, έφτασαν στο σημείο να με απειλήσουν χρησιμοποιώντας ως μοχλό πίεσης την εργασία ενός εντελώς τρίτου ανθρώπου.

Ξέρετε πόσοι ακόμη έχουν ζήσει κάτι αντίστοιχο; Ξέρετε πόσοι εγκληματίες έχουν τύχει ευνοϊκής μεταχείρισης, ακόμη και αμνηστίας, μόνο και μόνο επειδή δεσμεύτηκαν να συγκεντρώνουν ψήφους για το κόμμα; Φαντάζομαι καταλαβαίνετε ότι αυτό δεν γινόταν με τον πιο όμορφο τρόπο.

Ξέρετε πόσοι άνθρωποι με εγκληματικό παρελθόν βρίσκονται στις πρώτες θέσεις εξουσίας του Βελιγραδίου; Όχι υπόγεια.

Όχι μέσα στη νύχτα.

Φανερά, με τις ευλογίες και την κάλυψη του ίδιου του κράτους.

Η λίστα είναι ατελείωτη και περιλαμβάνει τόσες αισχρότητες που, όπως έχω ήδη πει, μοιάζουν με προϊόν τρελής φαντασίας.

Αυτό είναι που έφερε τον κόσμο στο αμήν.

Όχι η διαφθορά, δυστυχώς.

Για τη διαφθορά και τα διάφορα σκάνδαλα, σε κάποιες άλλες χώρες οι κυβερνήσεις πέφτουν.

Στις δικές μας χώρες, αυτά δυστυχώς αποτελούν μέρος του πολιτικού μας φολκλόρ. Διαχρονικά.

Γιατί πέτυχε το φοιτητικό κίνημα; Ένας ακόμη καθοριστικός λόγος ήταν ότι κατάφερε να αποστασιοποιηθεί από κάθε προηγούμενη κυβέρνηση και κάθε σημερινή αντιπολίτευση που είχε στο παρελθόν την ευκαιρία να δημιουργήσει μια καλύτερη κοινωνία, αλλά απέτυχε.

Δεν ενσωμάτωσε κανέναν από αυτούς.

Ακόμη και εκείνες τις πολιτικές δυνάμεις που δεν συμμετείχαν στις εκλογές, αλλά κάλεσαν τους υποστηρικτές τους να εμπιστευτούν τους φοιτητές.

Ακόμα και οι υποψήφιοι βουλευτές που μπήκαν στην «Φοιτητική λίστα» έπρεπε να μην έχουν εμπλακεί παλιότερα στην πολιτική.

Και εδώ φτάνω σε κάποιες ερμηνείες που διάβασα και οι οποίες ταυτίζουν το φοιτητικό κίνημα της Σερβίας με το κόμμα της Καρυστιανού στην Ελλάδα.

Καμία σχέση! Για πολλούς λόγους, ορισμένοι από τους οποίους είναι θεμελιώδεις.

Δεν θα αναλύσω όλους, αλλά θα σταθώ στους σημαντικότερους.

Πρώτον, το φοιτητικό κίνημα δεν έχει κανέναν αρχηγό.

Όλα βασίζονται στις συλλογικές αποφάσεις που λαμβάνονται μέσω άμεσης δημοκρατίας, με ψηφοφορίες στις συνελεύσεις, τα λεγόμενα πλένουμ.

Κανένας δεν προβλήθηκε περισσότερο ή λιγότερο από τους υπόλοιπους.

Όλοι ίσοι και όλοι υπολογίσιμοι.

Αγωνίστηκαν για έναν κοινό σκοπό, με απόλυτη ανιδιοτέλεια, και αυτό εκτιμήθηκε.

Σχεδόν κανένας τους δεν πρόκειται να γίνει βουλευτής ή να αναλάβει κυβερνητικό αξίωμα.

Δεύτερον, δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη ιδεολογία που να υπερισχύει.

Παρόλο που το κίνημα είναι ιδεολογικά αρκετά ετερογενές, το πρώτο του μέλημα είναι η θέσπιση ενός κράτους δικαίου με ισχυρό κοινωνικό πρόσημο, η καταπολέμηση της διαφθοράς και η αποκατάσταση της δημοκρατίας.

Αυτές οι διαφορές, βέβαια, πιθανόν μακροπρόθεσμα να αποτελέσουν πρόβλημα.

Οι ίδιοι οι φοιτητές έχουν πλήρη επίγνωση αυτής της δυσκολίας.

Ελπίζουμε όλοι ότι θα καταφέρουν να την ξεπεράσουν, αν και, κατά τη γνώμη μου, αυτό είναι το δυσκολότερο εγχείρημα από όλα.

Ανατολή ή Δύση; Εδώ φτάνουμε και σε κάποιες άλλες ερμηνείες που διάβασα σε αρκετά ελληνικά μέσα, σχετικά με το «τι εξωτερική πολιτική θα επιλέξουν να ακολουθήσουν». Ανατολή ή Δύση; Πολλοί έχουν σπεύσει, με τις δικές τους σκοπιμότητες βεβαίως, να κρίνουν αν η Σερβία θα στραφεί προς την ΕΕ και θα απομακρυνθεί από τη Ρωσία ή όχι.

Τις συγκεκριμένες εκτιμήσεις τις χαρακτηρίζω, τουλάχιστον, αβάσιμες και κακόβουλες. Η Σερβία και, κατ’ επέκταση, η Γιουγκοσλαβία παλαιότερα, από τη ρήξη του Τίτο με τον Στάλιν και μετά, ακολουθούν παραδοσιακά ένα συγκεκριμένο μοντέλο ισορροπίας ανάμεσα σε αυτούς τους δύο πόλους.

Όχι επειδή είμαστε μάγκες, αλλά επειδή είμαστε πολύ αδύναμοι.

Το πρώτο μέλημα και η μεγαλύτερη ανάγκη αυτή τη στιγμή είναι να σταθεροποιηθεί η εσωτερική πολιτική κατάσταση.

Η εξωτερική μας πολιτική, ούτως ή άλλως, εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.

Κυρίαρχο ζήτημα παραμένει το Κόσοβο και τα Μετόχια, όπου ο διαχωρισμός Αριστεράς/Δεξιάς ή Ανατολής/Δύσης δεν παίζει κανέναν ουσιαστικό ρόλο.

Δεν υπάρχει κανένας αριστερός από όσους γνωρίζω που να μη συμφωνεί ότι το Κοσσυφοπέδιο αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της Σερβίας.

Για εμάς είναι αδιαπραγμάτευτο, όσο κι αν στην πράξη λειτουργεί ως ανεξάρτητη οντότητα, χωρίς αυτό να αναιρεί τη δική μας θέση ως προς τη νομιμότητα της ανεξαρτησίας του.

Και εφόσον μία από τις βασικές προϋποθέσεις της ΕΕ για την ένταξη της Σερβίας είναι η αναγνώριση του, μην προτρέχετε να συμπεράνετε ποια γραμμή θα ακολουθήσει η νέα κυβέρνηση.

Πολλά παραμένουν αβέβαια.

Είναι ακόμη πολύ νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα.

Και τώρα τι; Το μόνο βέβαιο και υπέροχο είναι ότι από τη Δευτέρα κιόλας ξεκίνησαν συλλήψεις διεφθαρμένων υψηλόβαθμων στελεχών, αλλά και άλλων προσώπων σε δημόσιες και ιδιωτικές εταιρείες που λειτουργούσαν ως «συνεταίροι» του εγκληματικού καθεστώτος.

Και κάπως έτσι, οι ψήφοι μας αρχίζουν να δικαιώνονται! Και ξέρετε ποιο είναι ίσως το πιο εντυπωσιακό; Τις συλλήψεις πραγματοποιούν οι ίδιες οι αρχές που τυπικά εξακολουθούν να υπάγονται στην προηγούμενη κυβέρνηση, αλλά πλέον φαίνεται να έχουν απελευθερωθεί από τις απειλές και τους εξαναγκασμούς που μέχρι πρότινος τις εμπόδιζαν να κάνουν τη δουλειά τους.

Και τέλος, όσο κι αν η χαρά εξακολουθεί να με κατακλύζει, η σημερινή είναι μια πένθιμη μέρα.

Είναι η επέτειος της τραγωδίας στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, του εγκλήματος που αποτέλεσε και την αφορμή για να ξεχειλίσει το ποτήρι.

Γι’ αυτό επέλεξα και τη συγκεκριμένη φωτογραφία.

Βρέθηκα σήμερα εκεί και ήταν πολύ δύσκολο.

Αργότερα, έτυχε να βρεθώ σε ένα σπίτι μαζί με έναν από τους συγγενείς των θυμάτων.

Είπε: «Κάπως δικαιωθήκαμε, όχι όμως ολοκληρωτικά». Πιστεύω πώς όλοι μας θέλουμε τους υπεύθυνους στη φυλακή. Μόνο έτσι θα μπορέσουν να δικαιωθούν πραγματικά τόσες ψυχές. Είτε στο Νόβι Σαντ, είτε στα Τέμπη!

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους