Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Καππαδοκία και άλογη, ανεξέλεγκτη εκμετάλλευση. Καππαδοκία, τουριστική ασφυξία, εξαθλίωση, ψευτογκλαμουριά και φαντασιώσεις κάθε τύπου.

Καππαδοκία, καταστροφή του μαγευτικού, του μοναδικού, του σεληνιακού και καθαγιασμένου τοπίου.

Καππαδοκία, ο άγριος βιασμός του φυσικού και του βιωμένου περιβάλλοντος.

Καππαδοκία, ένας από τους κορυφαίους τόπους της τουρκικής τουριστικής βιομηχανίας.

Η γκριζωπή καππαδοκική στέπα στο μεγάλο οροπέδιο της κεντρικής Τουρκίας εκτινάχτηκε στα ουράνια, μετά το 2000, με τα πολύχρωμα αερόστατα και τους εκατοντάδες χιλιάδες βιαστικούς Κινέζους, τους ενθουσιώδεις και φωνασκούντες Αμερικάνους, τους Ιταλούς, τους Αυστραλούς, τους αφοσιωμένους στις φωτογραφικές τους μηχανές Γιαπωνέζους, τους πεισματάρηδες, τους κακότροπους, τους αγενείς, τους ασυμμάζευτους και παράλογα απαιτητικούς, τους φιγουρατζήδες, τους ξερόλες, αλλά και τους συμμαζεμένους, ευπρεπείς και συμπαθείς επισκέπτες –που προσπαθούν να δουν, να μάθουν, να απολαύσουν, να νιώσουν, να συγκινηθούν, να πλουτίσουν τον εσωτερικό τους κόσμο.

Όμως αυτοί οι «συμμαζεμένοι και ευπρεπείς» επισκέπτες όλο και λιγοστεύουν –αλλά κι αν αντιπροσωπεύουν ακόμα τώρα ένα κάποιο μετρήσιμο ποσοστό, τους καταβροχθίζουν οι επιδρομείς, τους τσαλαπατάνε, τους σπρώχνουνε, τους παίρνουν τα αυτιά, τους κόβουν τη θέα, τους εμποδίζουν, τους στερούν από κάθε δυνατότητα επικοινωνίας με τον μυστηριακό τόπο, επιβάλλοντας την απαίσια παρουσία τους ταυτόχρονα με την επιβολή των τουριστικών τρόπων και αυθαίρετων κανονισμών της αδηφάγου, απολίτιστης και ασεβούς επιχειρηματικής τάξης στο Οροπέδιο.

Από καιρό ήθελα να γράψω αυτά τα καππαδοκικά συμβαίνοντα –έχω ακούσει δεκάδες παράπονα για την κάκιστη οργάνωση και την σχεδόν απατεωνίστικη όψη της Καππαδοκίας (ελάχιστου τμήματος) από τα πανάκριβα αερόστατα (και την «σαμπάνια», με το συμπάθιο, που κερνάνε οι υπάλληλοι στα αερόστατα όσους τολμήσουν αξημέρωτα να μπούνε στην πολύχρωμη αεροπεριπέτεια), έχω ακούσει και ζήσει πολλά τερατώδη μετά το 2000– αλλά η αφορμή για τα παραπάνω ήρθε τις προάλλες.

Το απόγευμα της Πέμπτης 29 Οκτ. 2026, ακούσαμε από τα ΜΜΕ ότι «Κατέρρευσε μία "νεραϊδοκαμινάδα" στο Γκιόρεμε της Καππαδοκίας, σκοτώνοντας 3 τουρίστες και τραυματίζοντας 5, ενώ οι αρμόδιοι άνοιξαν τον χώρο γύρω και μετέφεραν τους άλλους τουρίστες». Αυτή η λεγόμενη «ναραϊδοκαμινάδα» (μετά συγχωρήσεως για αυτό το γελοίο όνομα), είναι ένας από τους εκατοντάδες βραχώδεις κώνους, ένας από τους ιδιαίτερους γεωλογικούς σχηματισμούς που διαμόρφωσαν στον ηφαιστειακό τόφφο οι διαβρώσεις.

Όταν έγινε η πρώτη επιστημονική ανακάλυψη, συστηματική καταγραφή και ανάδειξη του εξωγήινου τοπίου της Καππαδοκίας στη διεθνή κοινότητα, αρχές του 20ού αιώνα από τον Γάλλο Ιησουίτη ιερέα, αρχαιολόγο και βυζαντινολόγο Γκυγιώμ ντε Ζερφανιόν / Guillaume de Jerphanion (1877-1948), πολλοί είπαν ότι αυτοί οι παράξενοι βραχώδεις λοφίσκοι με κωνοειδή απόληξη έμοιαζαν με καμινάδες.

Ατυχής ονομασία, αλλά έμεινε ακόμα και για πολύ ευρύτερους σχηματισμούς, αλλεπάλληλους λοφίσκους από τόφφο.

Κι άλλοι χαρακτήρισαν «μανιτάρια» κάποιους σχηματισμούς ή «καμήλες» κι άλλα σχήματα που θύμιζαν ζώα.

Ακόμα και περιηγητές του περασμένου αιώνα, που ανακάλυπταν τις δεκάδες υπόσκαφες και τοιχογραφημένες βυζαντινές εκκλησίες μέσα στον τόφφο, μιλούν για «καμινάδες». Αλλά καθώς η Καππαδοκία άρχισε να διακρίνεται στον τουριστικό χάρτη (ίσα-ίσα στην αρχή μετά το 1990), οι τουριστικοί πράκτορες και τα σχετικά τουριστικά βιβλία θεώρησαν πιο πιασάρικους τους χαρακτηρισμούς «παραμυθένια καμινάδα» ή «νεραϊδοκαμινάδα» και λίγο αργότερα άρχισε το καππαδοκικό λούναπαρκ με δερβίσηδες να στροβιλίζονται σε σπήλαια, στολισμένες καμήλες να φτύνουν τις άγαρμπες τουρίστριες και, βεβαίως βεβαίως τα εκατοντάδες αερόστατα, στα οποία πρέπει να πας αξημέρωτα.

Κι εάν η ημέρα δεν είναι κατάλληλη, πρωινό πούσι, ομιχλώδης κατάσταση ή ό,τι άλλο καιρικό κι ατμοσφαιρικό πρόβλημα, ή δεν βλέπεις τίποτα από εκεί ψηλά ή το αερόστατο δεν ανεβαίνει, το πολύ τσιμπημένο εισιτήριο δεν επιστρέφεται.

Δεν πειράζει.

Θα δεις εντυπωσιακές θέες από τα «σημεία φωτογράφισης», όπου σταματάνε όλα τα πούλμαν.

Πόσα πούλμαν; Μπορεί 25 την ίδια στιγμή –αν είσαι τυχερός.

Αν δεν είσαι: τα πούλμαν στα κλασικά “view points” μπορεί να είναι 40-50 ή και 70. Ψυχραιμία.

Τα αερόστατα ανατρέπουν πλήρως τον μυστικισμό του εξωγήινου τοπίου.

Σε ό,τι αφορά στις δεκάδες, εκατοντάδες υπόσκαφες εκκλησίες με τις τοιχογραφίες της Μεσοβυζαντινής εποχής οι περισσότερες (κυρίως 9ος-11ος αι.) η επίσκεψη καταντά ένα σωστό δράμα.

Μονόχωροι ναοί οι περισσότεροι, μικρών διαστάσεων, 300-500 τουρίστες περιμένουν απέξω.

Σε πολλές δεν επιτρέπεται να μπει μαζί μία ολόκληρη ομάδα.

Πρέπει να χωριστεί σε μικρότερε ομάδες 15-20 ατόμων.

Ναι, αλλά άλλοι 300-500 τουρίστες (ορισμένοι εξαγριωμένοι) περιμένουν απέξω.

Οπότε, εδώ και τουλάχιστον δώδεκα χρόνια στις πιο πολυσύχναστες Κοιλάδες με Βυζαντινά Μνημεία απαγορεύεται η ξενάγηση εντός των υπόσκαφων ναών. Στο Γκιόρεμε μάλιστα, τα βυζαντινά Κόραμα – Κοιλάδα των Κοράμων, όπου έγινε και το δυστύχημα στις 29 Οκτωβρίου, η κάθε ομάδα δεν μπορεί να μείνει πάνω από 5 λεπτά στον κάθε ναό.

Στην «Σκοτεινή Εκκλησία» επιτρέπεται 10 λεπτά.

Οι φύλακες κέρβεροι.

Αλλά κι όσοι περιμένουν απέξω: έξαλλοι – με το δίκιό τους.

Ευτυχώς υπάρχουν – ή υπήρχαν μέχρι πρόσφατα – ορισμένες εκκλησίες, ακόμα και ορισμένες κοιλάδες-μοναστηριακά κέντρα που δεν ασφυκτιούν από τους επιδρομείς.

Είτε γιατί οι επιδρομείς δεν ενδιαφέρονται («είδαμε 7-10, αρκούν) είτε γιατί ο τουριστικός χρόνος είναι πάρα πολύ περιορισμένος.

Οργανώνονται ακόμα και ημερήσιες εκδρομές από την Άγκυρα, πήγαινε-έλα.

Το πιο πολυσύχναστο σημείο όλης της Καππαδοκίας είναι το Υπαίθριο Μουσείο του Γκιόρεμε (Κοιλάδα των Κοράμων). Προσοχή: η γενική είσοδος στην Κοιλάδα- Μουσείο με τις 8 επισκέψιμες εκκλησίες κοστίζει €20 για τη γενική είσοδο, ενώ άλλα €6 πρέπει να πληρώσει όποιος θέλει να επισκεφθεί την «Σκοτεινή Εκκλησία», άρα 26 ευρώ.

Οπότε πολλά τουριστικά γραφεία αποφεύγουν τα έξτρα €6 – συχνές δικαιολογίες: είναι κλειστή για καθαρισμό, ανακαίνιση κλπ, αν και εφόσον ερωτηθούν.

Βεβαίως υπάρχει και το γενικότερο εισιτήριο (Museum Pass Cappadocia) με το οποίο μπορεί μία ομάδα νε επισκεφθεί 10 σημαντικά μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους (μεταξύ των οποίων και δύο υπόγειες πόλεις). Το πάσο κοστίζει €65 (για ξένους τουρίστες) και έχει διάρκεια ισχύος 3 ημέρες (72 ώρες από την πρώτη στιγμή που θα το σκανάρει κάποιος στο πρώτο μνημείο). Αλλά και πάλι, η «Σκοτεινή Εκκλησία» δεν περιλαμβάνεται! Πάντως δεν νοείται να πάει κάποιος στην Καππαδοκία και να μην επισκεφθεί την Κοιλάδα των Κοράμων / Γκιόρεμε.

Αν θυμηθούμε τους απίστευτους λογαριασμούς που έκανε ο αείμνηστος Μποστ, για να δείξει τον τραγέλαφο, τότε πρέπει να υπολογίσουμε ότι στο κατεξοχήν μνημειακό-καππαδοκικό τμήμα του Οροπεδίου βρίσκονται κατά μέσον όρο περισσότερα από 50.000 πούλμαν τον χρόνο (δεν μπορώ να εξηγήσω εδώ τη συλλογιστική των υπολογισμών μου, αλλά ένας παράγοντας είναι τα εκατοντάδες ξενοδοχεία που ξεφύτρωσαν τα τελευταία 25 χρόνια). Άρα, πάνω από 200.000 πούλμαν διέσχισαν αυτόν τον τόσο ειδικό χώρο από το 2022 μέχρι σήμερα (ο καιρός του Κόβιντ ήταν μια ανάσα για τις κοιλάδες και τους βράχους και τους κώνους και τις σκιές των ασκητών). Αναφέρομαι μόνο στην πολύ στενή καππαδοκική περιφέρεια.

Τα τουρκικά ΜΜΕ αναφέρθηκαν με μεγάλη συντομία στην κατάρρευση του βραχώδους συμπλέγματος, τους τρεις νεκρούς και τους πέντε τραυματίες.

Τονίζοντας τις καιρικές συνθήκες.

Κατακλυσμός, είπαν.

Όπως και «η χιονόπτωση που εξασθένησε τη δομή εκείνης της γεωλογικής σύστασης που κατέρρευσε κατά τη διάρκεια της νύχτας με έναν δυνατό γδούπο» το 2024.

Βεβαίως και ευθύνονται οι αντίξοες καιρικές συνθήκες.

Αλλά για τον υπερτουρισμό ίσια-ίσα κάτι ψέλλισαν, αμέσως μετά όμως το κατάπιαν.

Ούτως ή άλλως, η πολιτική της Τουρκίας και της τουρκικής κοινωνίας είναι να υποβαθμίζει κάθε τι που βλάπτει την εικόνα του ευνομούμενου κράτους για να ξεχνιέται πολύ γρήγορα το περιστατικό.

Πόσο μάλλον όταν αφορά στον τουρισμό, όπως το δυστύχημα στο Γκιόρεμε. κι ακόμα παραπάνω, να αποσιωπηθεί εντελώς ο αρνητικός παράγοντας του υπερτουρισμού.

Αντίστοιχα, ακολουθούν την ίδια πολιτική της σιγής ή της υποβάθμισης πάρα πολλά φιλοτουρκικά ΜΜΕ του εξωτερικού.

Παίζονται πάρα πολύ μεγάλα επιχειρησιακά παιχνίδια στην τουρκική τουριστική βιομηχανία – και όχι μόνο.

Το παράδοξο είναι πώς η είδηση πέρασε στα πολύ ψηλά και στα ελληνικά ΜΜΕ.

Ας έχουμε τουλάχιστον εμείς τα χίλια προβλήματα των διακοπών στην Καππαδοκία, τα εκατοντάδες πούλμαν, τις χιλιάδες τουρίστες και τους ασφυκτικούς κανόνες που υπάρχουν ώστε πραγματικά να εμποδίζεται η πολιτιστική απόλαυση.

Την προσκυνηματική χαρά, την ξεχνούμε βεβαίως.

Θα πείτε ότι αντίστοιχα προβλήματα έχουν προκύψει στα Μετέωρα (θα επανέλθω) και σε πολλά άλλα μέρη της Ελλάδας, σε πολλά άλλα μνημεία, όπου επικρατεί το αδιαχώρητο.

Αλλά και στον Άγιο Μάρκο της Βενετίας δεν μπορείς να σταθείς για να δεις τα ψηφιδωτά και τον χώρο γύρω.

Θα σε δείρει ο φύλακας! Με την Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα οργανώσαμε δύο απανωτά ταξίδια το 2015.

Είπαμε τότε ότι, αν θέλαμε να ξαναπάμε, κυρίως για να περπατήσουμε μία καταπληκτική κοιλάδα μήκους 7 χλμ, θα πρέπει να βρούμε μία εποχή με λιγότερη κοσμοσυρροή, παρόλο που ήταν έτσι οργανωμένα ώστε να αποφεύγουμε όσο γίνεται τους επιδρομείς.

Δεν τόλμησα να ξαναβρεθώ στον συνεχώς αυξανόμενο καππαδοκικό τραγέλαφο.

Αλλά μία από τις τελευταίες εκκλησίες που είχαμε επισκεφθεί τότε ήταν η διώροφη «Καρσί Κιλισέ», μία εκκλησία σκαμμένη στις αρχές του 13ου αιώνα σε έναν κώνο. Κατάγραφη.

Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα. Συγκινητική.

Με πολλές επιγραφές με θαυμάσιες ανορθογραφίες.

Ανάμεσά σε άλλες: αναφορά στον Θεόδωρο Λάσκαρι, της Αυτοκρατορίας της Νικαίας και η χρονολογία: 25 Απριλίου 1212.

Ένα από τα πιο ενδιαφέρονται θέματα της πλουσιότατης εικονογραφίας είναι οι τέσσερις θεραπευτές άγιοι (Παντελεήμων, Ερμόλαος, Κύρος, Σαμψών) που συνοδεύουν το ζεύγος των Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού (των οποίων η Εκκλησία τιμά την 1η Νοεμβρίου τη μνήμη τους). Έξι θεραπευτές άγιοι, οι περισσότεροι από τη Βιθυνία.

Μνημείο εξαιρετικής σπανιότητας στην καρδιά της κατακτημένης από καιρό Καππαδοκίας γνωστό σαν Karşı Kilise, αλλά και «εκκλησία του αγίου Ιωάννη του Προδρόμου» στη βυζαντινή Αραβησσό / Gülşehir. Κοσμά, Δαμιανέ, ευχές πολλές.

Ευχές και ευχαριστίες στους γιατρούς που σέβονται το επάγγελμά τους (ή λειτούργημα, σύμφωνα με πολλούς). Καλό μήνα σε όλους!

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους