ΟΤΑΝ Η ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΖΗΤΗΣΕ ΝΑ ΦΟΡΕΣΕΙ ΠΑΝΤΕΛΟΝΙ Ο ΕΡΜΗΣ ΤΟΥ ΠΡΑΞΙΤΕΛΗ! Ή πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη κινδυνεύει να μετατραπεί σε Τεχνητή Σεμνοτυφία Πριν από λίγες ημέρες έζησα ένα μικρό, αλλά...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ένα περιστατικό που αρχικά με έκανε να γελάσω, στη συνέχεια να απορήσω και τελικά να αναρωτηθώ μήπως, στην προσπάθειά μας να κατασκευάσουμε μηχανές που σκέφτονται, κατασκευάζουμε κάποιες φορές μηχανές που απλώς απαγορεύουν και λογοκρίνουν ! Όλα ξεκίνησαν από ένα αθώο καλλιτεχνικό πείραμα.

Ζήτησα από ένα πρόγραμμα δημιουργίας εικόνων να μετατρέψει μια φωτογραφία της γυναίκας μου σε αρχαιοελληνικό μαρμάρινο άγαλμα.

Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό.

Η σύζυγός μου εμφανίστηκε σαν αρχαία Ελληνίδα, με κυματιστή χλαμύδα, ευγενική έκφραση και την επιβλητικότητα που χαρίζει το λευκό μάρμαρο της Καράρας.

Ενθουσιασμένος από το αποτέλεσμα, αποφάσισα να προχωρήσω ένα βήμα παραπέρα.

Ανέβασα μια φωτογραφία της από ένα εργαστήριο γλυπτικής, όπου εργαζόταν πάνω σε μια γυναικεία μορφή από πηλό, και ζήτησα κάτι αρκετά ποιητικό: να δημιουργηθεί ένα μαρμάρινο άγαλμα της ίδιας την ώρα που φιλοτεχνεί ένα άλλο άγαλμα.

Η δημιουργός να γίνει δημιούργημα, σε έναν όμορφο συμβολισμό της αέναης δημιουργικής διαδικασίας.

Και τότε συνέβη το απροσδόκητο! Η μηχανή αρνήθηκε να συνεργαστεί, ενημερώνοντάς με ότι το αίτημα ενδέχεται να παραβιάζει τις πολιτικές περιεχομένου! Έμεινα άναυδος.

Τι ακριβώς είχε συμβεί; Μήπως η γυναίκα μου χρησιμοποιούσε απαγορευμένα υλικά; Μήπως ο πηλός είχε χαρακτηριστεί επικίνδυνη ουσία; Μήπως η γλυπτική είχε τεθεί εκτός νόμου χωρίς να το πληροφορηθούμε; Όχι βέβαια! Η πιθανότερη εξήγηση ήταν πολύ πιο διασκεδαστική.

Το γυναικείο γλυπτό που φιλοτεχνούσε η γυναίκα μου ήταν γυμνό! Αυτό ήταν όλο! Η Τεχνητή Νοημοσύνη, που μπορεί να συνθέτει συμφωνίες, να επιλύει πολύπλοκα μαθηματικά προβλήματα και να συζητά για τη φιλοσοφία του Πλάτωνα, ενδεχομένως σκανδαλίστηκε από ένα πήλινο γυναικείο σώμα! Αμέσως φαντάστηκα την ίδια μηχανή να αναλαμβάνει τη διεύθυνση ενός αρχαιολογικού μουσείου.

Πρώτος στη σειρά ο Ερμής του Πραξιτέλη. «Λυπάμαι, κύριε Ερμή», θα του έλεγε αυστηρά. «Η εμφάνισή σας παραβιάζει τις πολιτικές περιεχομένου.

Παρακαλώ φορέστε ένα παντελόνι, διαφορετικά θα αναγκαστούμε να σας απομακρύνουμε από την έκθεση». Λίγο πιο πέρα, η Αφροδίτη της Μήλου θα δεχόταν ανάλογη επίπληξη. «Κυρία μου, κατανοούμε ότι εκπροσωπείτε την ομορφιά, αλλά αυτό δεν σας απαλλάσσει από τους κανόνες ευπρεπούς εμφάνισης.

Και παρακαλούμε να αναζητήσετε τα χέρια σας, διότι δεν μπορείτε να συμπληρώσετε ούτε την απαιτούμενη υπεύθυνη δήλωση!» Ο Δισκοβόλος θα έπρεπε να αγωνιστεί φορώντας αθλητική φόρμα, ενώ οι αρχαίοι γλύπτες θα καλούνταν να παρακολουθήσουν υποχρεωτικό σεμινάριο περί δεοντολογίας και αποδεκτής αναπαράστασης του ανθρώπινου σώματος. Ο Φειδίας, ο Πολύκλειτος και ο Πραξιτέλης θα βρίσκονταν ξαφνικά αντιμέτωποι με ένα ψηφιακό συμβούλιο λογοκρισίας, το οποίο θα τους ενημέρωνε ότι το έργο τους δεν ανταποκρίνεται στις σύγχρονες προδιαγραφές ασφαλούς περιεχομένου! Κάπου εκεί, ακόμη και ο Πλάτων θα έβγαινε από το σπήλαιό του μόνο και μόνο για να επιστρέψει απογοητευμένος μέσα! Πέρα όμως από την κωμική πλευρά του περιστατικού, αναδύεται ένα σοβαρό ζήτημα.

Η νοημοσύνη δεν είναι απλώς η ικανότητα αναγνώρισης μορφών και εφαρμογής κανόνων.

Είναι και η ικανότητα κατανόησης του νοήματος, του πλαισίου και της πρόθεσης.

Ένα γυμνό ανθρώπινο σώμα μπορεί να αποτελεί αντικείμενο ερωτικής επιθυμίας, επιστημονικής μελέτης, ιατρικής εκπαίδευσης, φιλοσοφικού στοχασμού ή καλλιτεχνικής δημιουργίας.

Το ίδιο οπτικό ερέθισμα αποκτά εντελώς διαφορετικό νόημα ανάλογα με τα συμφραζόμενα.

Για τους αρχαίους Έλληνες, το γυμνό σώμα δεν ήταν κατ' ανάγκην κάτι που έπρεπε να κρυφτεί.

Μπορούσε να εκφράζει την αρμονία, την αναλογία, τη δύναμη, την ομορφιά, ακόμη και την αναζήτηση του ιδεώδους ανθρώπου.

Το σώμα γινόταν φορέας πνευματικών αξιών και η γλυπτική ένας τρόπος να αποτυπωθεί στο ορατό η αναζήτηση του αόρατου.

Όταν ένα αυτοματοποιημένο σύστημα αδυνατεί να διακρίνει αυτές τις διαφορετικές σημασίες, κινδυνεύει να αντιμετωπίζει την τέχνη με τη λογική ενός υπερβολικά αυστηρού επιτηρητή σχολείου.

Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση.

Ζούμε στην εποχή που οι μηχανές εκπαιδεύονται πάνω σε ένα τεράστιο μέρος της ανθρώπινης πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά ορισμένες φορές δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν το ίδιο το πολιτιστικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτή δημιουργήθηκε.

Είναι σαν να έχεις αποστηθίσει ολόκληρη την Ιστορία της Τέχνης, αλλά να μην έχεις επισκεφθεί ποτέ ένα μουσείο! Φυσικά, δεν σημαίνει αυτό ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη πρέπει να λειτουργεί χωρίς κανόνες.

Η προστασία από πραγματικά επιβλαβές περιεχόμενο είναι απαραίτητη.

Υπάρχει όμως τεράστια διαφορά ανάμεσα στην υπεύθυνη προστασία και στην τυφλή εφαρμογή περιορισμών.

Οι κανόνες χρειάζονται κρίση.

Διαφορετικά, η ασφάλεια μπορεί να μετατραπεί σε λογοκρισία, η προφύλαξη σε φοβία και η ηθική σε έναν νέο ψηφιακό πουριτανισμό.

Το παράδοξο είναι ότι αυτή η νέα μορφή σεμνοτυφίας δεν προέρχεται αναγκαστικά από κάποια θρησκευτική αυθεντία ή από έναν συντηρητικό ηθικολόγο.

Μπορεί να προκύπτει από τεχνικές επιλογές, υπερβολικά προσεκτικούς μηχανισμούς ελέγχου και αλγορίθμους που προτιμούν να απορρίψουν κάτι αθώο, παρά να επιτρέψουν κάτι δυνητικά προβληματικό.

Έτσι, ο ψηφιακός λογοκριτής δεν χρειάζεται καν να έχει προσωπικές πεποιθήσεις.

Αρκεί να έχει εκπαιδευτεί να φοβάται τις εξαιρέσεις! Και αναρωτιέμαι: Μήπως το μεγαλύτερο πρόβλημα της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν είναι πάντοτε αυτά που δεν γνωρίζει, αλλά εκείνα που δεν καταλαβαίνει ότι δεν καταλαβαίνει; Η ανθρώπινη νοημοσύνη δεν εξαντλείται στην επεξεργασία πληροφοριών.

Περιλαμβάνει την ευαισθησία, τη διάκριση, την αισθητική εμπειρία, την ειρωνεία, την ιστορική συνείδηση και την ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε ότι ένα έργο τέχνης μπορεί να σημαίνει πολύ περισσότερα από αυτό που απεικονίζει.

Ίσως, λοιπόν, το επόμενο μεγάλο βήμα στην εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης να μην είναι απλώς να γίνει ταχύτερη, ισχυρότερη ή πιο παραγωγική, αλλά να αποκτήσει μεγαλύτερη ικανότητα κατανόησης του ανθρώπινου πολιτισμού.

Μέχρι τότε, πάντως, καλό θα ήταν να κρατήσουμε τους αλγορίθμους μακριά από τη διεύθυνση των αρχαιολογικών μουσείων.

Πολύ φοβάμαι ότι, αν τους αναθέσουμε τη φύλαξη της Ακρόπολης, ένα πρωί θα ξυπνήσουμε και θα δούμε τις Καρυάτιδες να φορούν ζακέτες, τους Κούρους με βερμούδες και τον Ερμή του Πραξιτέλη με παντελόνι! Και τότε θα έχουμε επιτύχει ένα πραγματικά ιστορικό κατόρθωμα: ύστερα από δυόμισι χιλιάδες χρόνια, η ανθρωπότητα θα έχει καταφέρει να επιστρέψει από την κλασική αρχαιότητα στον Μεσαίωνα, με τη βοήθεια της πιο προηγμένης τεχνολογίας της! Γιάννης Γ. Αυγουστάτος @ακόλουθοι @highlight

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους