Γεώργιος Κότσιρας: ο δάσκαλος της Ιωνιδείου Σχολής που δίδαξε την ελευθερία Μπαίνοντας στην Ιωνίδειο Σχολή, οι μαθητές και οι επισκέπτες αντικρίζουν την προτομή ενός δασκάλου της: του Γεωργίου...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Στη βάση της, μια φράση καλεί τον περαστικό να σταθεί για λίγο και να γνωρίσει την ιστορία του: «Δίδαξε και με τη ζωή του την αντίσταση στο Φασισμό». Πίσω από τη μορφή που αποτυπώθηκε στην προτομή βρίσκεται ένας νέος άνθρωπος που αγαπούσε τη ζωή, τους μαθητές του και τα μαθηματικά.

Ένας δάσκαλος που έμπαινε στην τάξη και την κέρδιζε με το πάθος του, τη ζωντάνια του και εκείνη τη σπάνια ικανότητα ορισμένων εκπαιδευτικών να κάνουν κάθε παιδί να αισθάνεται ότι μπορεί να μάθει. Ο Γεώργιος Κότσιρας, γεννημένος το 1913, υπήρξε ένας τέτοιος δάσκαλος.

Ο μαθητής του, Τάκης Μπενάς συγγραφέας , απόφοιτος της Ιωνιδείου και ήρωας της Εθνικής Αντίστασης περιγράφει στο βιβλίο του «της κατοχής – μνήμες μικρές σαν χρέος» – εκδόσεις ΘΕΜΕΛΙΟ – 1990», γράφει χαρακτηριστικά «… Σκεφτείτε έναν ψηλό νεαρό μελαχρινό άντρα, είκοσι έξι χρονών, με ωραίο παράστημα, μαύρο μουστάκι που του πήγαινε πολύ και μάτια μεγάλα και λαμπερά.

Θα μπορούσε άνετα να μας πουλάει φιγούρα.

Αυτός όμως έμπαινε στην τάξη με κοντομάνικο πουκαμισάκι και παπούτσια ελβιέλες και ριχνότανε στο μάθημά του μ’ ένα πάθος πρωτόγνωρο.

Ήθελες δεν ήθελες, μάθαινες.

Είχε το χάρισμα του πραγματικού δάσκαλου.

Είχε «μεταδοτικό», όπως λέγαμε τότε εμείς, που τον νιώσαμε από την πρώτη μέρα για δικό μας, πολύ δικό μας…» Έπαιζε μπάλα με τα παιδιά στις εκδρομές.

Τον ένιωθαν δικό τους άνθρωπο.

Κι αυτή η οικειότητα έμεινε ζωντανή μέσα τους για δεκαετίες.

Στην αφήγηση του Τάκη Μπενά διασώζεται μια μικρή ιστορία με μεγάλο ηθικό βάρος.

Όταν το καθεστώς της 4ης Αυγούστου τού ανέθεσε να διδάξει, μαζί με τα μαθηματικά, και την υποχρεωτική «διαφώτιση», εκείνος έβρισκε τρόπο να παρατείνει την επίλυση των προβλημάτων.

Η άλγεβρα κέρδιζε χρόνο.

Η προπαγάνδα τον έχανε.

Κι όταν χτυπούσε το κουδούνι, το μάθημα της υποταγής είχε πάλι αναβληθεί. «Με συγχωρείτε παιδιά, πάλι δεν προλάβαμε την παράδοση», τους έλεγε, σοβαρός και κρυφοχαμογελώντας.

Μπορεί κανείς να αναλογιστεί το βάρος μιας τέτοιας επιλογής μέσα σε μια δικτατορία.

Ένας εκπαιδευτικός, απέναντι σε παιδιά που του είχαν εμπιστευθεί, προστάτευε όσο μπορούσε τον χώρο της σκέψης τους.

Με ευρηματικότητα, με διακριτικό χιούμορ, με την ευθύνη του δασκάλου που γνωρίζει πόσο βαθιά μπορεί να φτάσει ο λόγος του στην ψυχή ενός μαθητή.

Στα χρόνια της Κατοχής, ο Γεώργιος Κότσιρας συμμετείχε στην Αντίσταση. Ο Τάκης Μπενάς συγγραφέας περιγράφει την τελευταία τους συνάντηση, την άνοιξη του 1944, στη Ζωοδόχου Πηγής.

Ο δάσκαλος ήταν πιο αδύνατος, με πρόσωπο σκαμμένο από τις δοκιμασίες.

Μόλις όμως αναγνώρισε τον μαθητή του, χαμογέλασε πλατιά.

Παρότι καταδιωκόταν και γνώριζε πως δεν έπρεπε να σταθεί στον δρόμο, σταμάτησε να του μιλήσει.

Ρώτησε για τους παλιούς του μαθητές, χάρηκε για τη συμμετοχή τους στον αγώνα, τον προειδοποίησε να προσέχει.

Κι όταν ήρθε η ώρα να χωρίσουν, του είπε: «Άντε και καλή αντάμωση με τη λευτεριά». Ο Τάκης Μπενάς γύρισε να τον ξανακοιτάξει.

Γύρισε και ο καθηγητής του.

Του έγνεψε φιλικά, χαμογελώντας, και χάθηκε στην πρώτη πάροδο.

Αυτή ήταν η τελευταία εικόνα που κράτησε από εκείνον.

Όπως γράφει, «Δεν πέρασε ούτε ένας μήνας που τον βρήκαν δολοφονημένο μέσα στο δρόμο, στα Εξάρχεια. Τον Γιώργη Κότσιρα, τον καθηγητή μου.

Τον άνθρωπο που δε διανοήθηκε ποτέ κανένας μαθητής να τον πειράξει.

Τον καθηγητή που πίναμε όλοι νερό στ’ όνομά του...» Ήταν μόλις τριάντα ενός ετών.

Για εκείνους που τον αγάπησαν, πίσω από το όνομα του αγωνιστή υπήρχε πάντοτε ο καθηγητής τους: ο άνθρωπος που τους είχε χαμογελάσει, τους είχε εξηγήσει υπομονετικά ένα πρόβλημα, τους είχε μεταδώσει τη χαρά της γνώσης.

Εξήντα χρόνια μετά, στις 27 Οκτωβρίου 2004 οι μαθητές του, που ποτέ δεν ξέχασαν τον δάσκαλο, που τους μάθαινε ν’ αγαπούν τα μεγάλα και τα σημαντικά αλλά και μαθητές και καθηγητές που δεν είχαν την τύχη να τον γνωρίσουν αλλά εμπνεύστηκαν από τη θυσία του, τον «έφεραν πίσω» στον ίδιο χώρο, στο ίδιο σχολείο, που τον αντάμωσαν για πρώτη φορά.

Με πρωτοβουλία του Συνδέσμου Αποφοίτων της Ιωνιδείου Σχολής Πειραιά, επί Προεδρίας Παναγιώτη Δέγλερη και την συνεργασία των Καθηγητών και της Διεύθυνσης της Σχολής και την ηθική και υλική συμπαράσταση του Μεγάλου Ευεργέτη Γεωργίου Μπόμπολα (αποφ.46), έγιναν τα αποκαλυπτήρια της προτομής του, από τον τότε Υφυπουργό Παιδείας Γεώργιο Καλό, παρουσία πλήθους κόσμου αποφοίτων και μη, αποδεικνύοντας έμπρακτα τη φράση που είναι χαραγμένη επάνω στο μάρμαρο… «Δίδαξε και με τη ζωή του την αντίσταση στο Φασισμό» Όποιο παιδί σταθεί σήμερα μπροστά του αξίζει να γνωρίσει την ιστορία του.

Να μάθει πως κάποτε, σε αυτό το σχολείο, ένας νέος μαθηματικός αγάπησε τόσο τη διδασκαλία, ώστε υπερασπίστηκε και την ελευθερία που της δίνει νόημα.

Και ίσως έτσι να συνεχίζεται το μάθημά του: κάθε φορά που ένας μαθητής μαθαίνει να σκέφτεται ελεύθερα, να σέβεται τον συνάνθρωπό του και να βρίσκει το θάρρος να αντιστέκεται στην αδικία.

Σχετικά με τη Φωτογραφία «Γεώργιος Κότσιρας (1913–1944). Καλλιτεχνική ανασύνθεση με τεχνητή νοημοσύνη, βασισμένη στην προτομή του στην Ιωνίδειο Σχολή. Δεν αποτελεί αυθεντική ιστορική φωτογραφία.»

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους