Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Στο Μπρικολάζ της Καθημερινής, 25.10.26 "Αναζητώντας ταυτότητα στη βία Καθώς η αστική βία εξαπλώνεται στην Ευρώπη, εισπράττουμε και πάλι κοινότοπες προσεγγίσεις.

Είναι γεμάτες προκατασκευασμένες αντιλήψεις και βέβαιες ότι μπορούν να εξηγήσουν τελεσίδικα το φαινόμενο σε πραγματικό χρόνο.

Ελάχιστες τοποθετήσεις εντοπίζουν τις αντιφάσεις της βίας, καθώς κάτι τέτοιο μάλλον θα αποκάλυπτε τις δικές τους αναλυτικές αδυναμίες και τις υπόγειες πολιτικές επιδιώξεις τους.

Σε συνέχεια παλαιότερων επεισοδίων κλιμάκωσης της βίας, βλέπουμε και πάλι τις δύο φιλοσοφικές παραδόσεις προσέγγισής της να υιοθετούν πολιτικές στάσεις που αντιφάσκουν με τις βαθύτερες ανθρωπολογικές τους παραδοχές. Συγκεκριμένα: Οι φιλελεύθερες και συντηρητικές προσεγγίσεις, αν αναχθούν σε έναν ανθρωπολογικό ορίζοντα, βλέπουν τον άνθρωπο ως φύσει επιθετικό και βίαιο.

Οι θεσμικές κατασκευές περιορίζουν τη δυνητικά καταστροφική και εγωιστική του ορμή.

Βλέπουμε σήμερα αυτόν τον πολιτικοκοινωνικό χώρο, από το φιλελεύθερο Κέντρο μέχρι την υπερσυντηρητική Δεξιά (η άκρα Δεξιά αφήνεται απέξω, διότι συστατικό της ταυτότητάς της είναι η πίστη στην εξαγνιστική και λυτρωτική δύναμη της βίας), να θεωρεί σκανδαλώδη κάθε χρήση βίας, μικρής, μεγάλης, συμβολικής ή πραγματικής.

Να ένα πρώτο παράδοξο.

Συμμετρικά, βλέπουμε τους απολογητές της βίας, ή έστω εκείνους που τη θεωρούν ανεκτή, να προέρχονται από μια παράδοση που εδράζεται στη βεβαιότητα ότι η βία είναι καταστατικά ξένη προς την ανθρώπινη φύση.

Εδώ είναι το κράτος, οι θεσμοί, η καπιταλιστική οικονομία, που διαφθείρουν την ανθρώπινη φύση και προκαλούν αντιδραστικά βίαιες συμπεριφορές.

Παράξενα ζεύγματα, αν το σκεφτεί κανείς.

Εκείνοι που βδελύσσονται και καταδικάζουν τη βία πιστεύουν ότι είναι εγγεγραμμένη εντός μας και εκείνοι που ονειρεύονται ένα μέλλον χωρίς βία, σύμφωνα με την πραγματική μας φύση, την ανέχονται και ενίοτε προτρέπουν σε αυτήν στο όνομα του αγνού και ειρηνικού ανθρωπισμού.

Στρέφοντας το βλέμμα στο γαλλικό παράδειγμα των ημερών, διαπιστώνουμε ότι σχηματίζονται δύο ανταγωνιστικές οικογένειες ερμηνείας αυτού του πρωτοφανούς κύματος καταστροφικής βίας.

Τις βλέπουμε κυρίως στη Γαλλία, αλλά επιβεβαιώνονται και από τον τρόπο που δομείται η παγκόσμια κοινή γνώμη όταν εκφράζεται για το θέμα.

Η πρώτη, εύκολη και τεμπέλικη, συμπίπτει με την ωμή παρέμβαση του Τραμπ: θέλει την παρόξυνση της βίας καθαρό προϊόν της παρόξυνσης της μετανάστευσης.

Η δεύτερη έρχεται από την αυτοματοποιημένη αριστερή σκέψη και βρίσκει πίσω από τη βία, όπως πάντα, ευθύγραμμες κοινωνιολογικές αιτίες, δηλαδή την εξής μία: την κοινωνική ανισότητα.

Και ενώ είναι αδύνατο να παρακάμψει κανείς την αδυναμία της γαλλικής δημοκρατίας να συνεχίσει να ενσωματώνει ικανοποιητικά την αραβική και αφρικανική μετανάστευση όπως παλαιότερα, καθώς και τη γέννηση νέων ταξικών χασμάτων και ανισοτήτων μετά την οριστική λήξη της μεγάλης μεταπολεμικής ευημερίας, τίποτε από αυτά, κατά μόνας ή συνδυαστικά, δεν οδηγεί σε ολοκληρωμένη ερμηνεία της ανεξέλεγκτης βίας.

Η κρίση χρέους και η πολιτική απονομιμοποίηση που μαστίζουν τη γαλλική εξουσία, η απουσία υπεύθυνης κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, η πόλωση ενόψει προεδρικών εκλογών μεταξύ της μεγάλης ριζοσπαστικής αριστερής μειοψηφίας και του πλειοψηφικού ρεύματος της Λεπέν, που από αντιευρωπαϊκή ακροδεξιά φιγούρα εμφανίζεται πλέον άκοπα ως ενσάρκωση του «κόμματος της τάξης» –όπως κάποτε ο Ντε Γκωλ–, είναι χρήσιμες προσθήκες στην εξίσωση, μα ούτε αυτές αρκούν για να εξηγήσουν όσα συμβαίνουν.

Γιατί τόσο καταστροφική βία και γιατί, από την πλευρά τμήματος των διαδηλωτών, τέτοια ευμενής ουδετερότητα μπροστά σε αυτή την αστική βαναυσότητα; Και αν η προσέγγισή μας πόρρω απέχει από τη φιλοδοξία να κλείσει το θέμα, μπορούμε να προτείνουμε μια ελαφρώς διαφορετική μέθοδο.

Αντί να αναζητούμε τι βρίσκεται πίσω από τη βία, τι τη γεννάει, ίσως πρέπει να σκεφτούμε τι παράγει αυτή η βία.

Τι προσφέρει σε εκείνους που την ασκούν και την αποδέχονται – όχι τόσο ως πολιτικό αποτέλεσμα, αλλά ως ψυχικό όφελος.

Γιατί η βία έρχεται να δώσει, πυροτεχνικά ίσως αλλά με λάμψη, ψήγματα ταυτότητας σε εαυτούς σε συνθήκη μόνιμης ρευστοποίησης.

Eνας νεανικός κόσμος βουτηγμένος στην ασημαντότητα της διαδικτυακής δόξας, υπερκαταναλωτές σε σχετική αποστέρηση των επιθυμητών αντικειμένων τους, πολλαπλές εθνικές ταυτότητες που δεν συναντιούνται λειτουργικά στη ζωή του υποκειμένου αλλά αντιπαρατίθενται μέσα του, γονεϊκή εγκατάλειψη, κρατική απουσία και σύνδρομα μικρομεγαλισμού που υπερβαίνουν τα διαχειριστικά όρια του νεανικού ψυχισμού.

Μια χάωση που για λίγο σταματάει με την επιτέλεση φτηνών ανδραγαθημάτων βίας, τα οποία θα προβληθούν στη μικροκοινότητα των φίλων ή θα λάμψουν στο Διαδίκτυο και θα καλύψουν ταυτοτικά κενά και συναισθηματικό άλγος.

Eξω από την ηθική της εργασίας, που δομούσε παλαιότερα τις ταυτότητες, μακριά από ένα συνεκτικό εθνικό αφήγημα, ξένος προς τις αξίες της δημοκρατικής συνύπαρξης αλλά βουτηγμένος στους διαδικτυακούς μιμητισμούς, στην υπερκαταναλωτική διεκδίκηση άμεσων απολαύσεων και στην πολιτισμική ατμόσφαιρα μιας trap παραβατικότητας, εν ολίγοις τοποθετημένος απέναντι σε οτιδήποτε θυμίζει το κοινό αγαθό, αναπτύσσεις μια ιδιαιτέρως εύθραυστη ταυτότητα, στην οποία ψευδεπίγραφα επενδύεις μέσα από τη βία.

Σαν αυτή να προσφέρει, μέσα από τη βαναυσότητά της και την εκδίπλωση ατόφιας κακότητας, υπαρξιακή ένταση –και χαρά, μια και οι αυτοαποτυπώσεις των λεηλασιών έχουν άγρια πανηγυρικό χαρακτήρα, με χορούς, ποσταρίσματα και κομπασμούς– εκεί που κυριαρχεί ο μαρασμός του ασήμαντου."

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους