Πότε και πού γιορτάστηκε για πρώτη φορά η 28η Οκτωβρίου; "Ο στόχος του εορτασμού θα είναι κυρίως η δημιουργία μιας ατμόσφαιρας που θα παρουσιάσει στο λαό, με ζωντανό τρόπο, εκείνη την ένδοξη εποχή...

Πλήρες Κείμενο:

Πότε και πού γιορτάστηκε για πρώτη φορά η 28η Οκτωβρίου; "Ο στόχος του εορτασμού θα είναι κυρίως η δημιουργία μιας ατμόσφαιρας που θα παρουσιάσει στο λαό, με ζωντανό τρόπο, εκείνη την ένδοξη εποχή, και η οποία θα τους κάνει να ξαναζήσουν ψυχικά εκείνες τις μεγάλες ημέρες και επίσης να αποτίσουν φόρο τιμής στην επέτειο, η οποία αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα γεγονότα στην τρισχιλιετή ιστορία της Ελλάδας". Αυτά θα γράψει ο αναπληρωτής Υπουργός Τύπου Βασίλειος Δενδραμής προς τους διοικητές, νομάρχες και επάρχους στις 12. Οκτωβρίου του 1945, ένα χρόνο μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας από τους Γερμανούς. Ο Δενδραμής είχε γίνει αμέσως μετά την Απελευθέρωση Υφυπουργός Τύπου στην Υπηρεσιακή Κυβέρνηση του Πέτρου Βούλγαρη, την οποία ακολούθησε η προσωρινή κυβέρνηση του Αρχιεπίσκοπου Δαμασκηνού.

Έτσι άρχισαν με κάθε επισημότητα οι εθνικοί εορτασμοί της 28ης Οκτωβρίου, της Ημέρας του "Όχι". Όμως η 28η Οκτωβρίου είχε θεσπιστεί ως επίσημη Εθνική Εορτή ένα χρόνο νωρίτερα με Βασιλικό Διάταγμα της 24ης Οκτωβρίου του 1944 σε μια περίοδο πολιτικής έντασης και διχασμού, που είχε διαποτίσει το κράτος και την κοινωνία.

Έτσι η Ημέρα του "Όχι" από την αρχή και συνειδητά αποτέλεσε ένα τελετουργικό εορτασμό εθνικής ενότητας και ομοψυχίας "από πάνω". Παράλληλα όμως ήταν και μια πηγαία λαϊκή ανάγκη: η επιθυμία για εορτασμούς και για συμμετοχή στην αναβίωση της εθνικής κοινότητας ήταν μια γενικότερη λαϊκή αντίδραση μετά το τέλος του Β Παγκ.

Πολέμου, καθώς οι Έλληνες αναζητούσαν επιστροφή στην ομαλότητα.

Η ανάμνηση της καθολικής αντίστασης στον επίδοξο κατακτητή, δηλαδή η ανάμνηση της Ημέρας του "Όχι", βοήθησε από το 1945 και έπειτα στη διαδικασία της εθνικής ανασυγκρότησης.

Η πρώτη γιορτή του 1945 κράτησε όχι μία, αλλά συνολικά τέσσερις ημέρες.

Επίκεντρο των εορτασμών ήταν η πόλη της Θεσσαλονίκης.

Το πρωινό της 25ης Οκτωβρίου στην Θεσσαλονίκη ξεκίνησε ένας τετραήμερος αγώνας ιστιοπλοΐας, παράλληλα όμως με άλλους εορτασμούς, και μάλιστα για την επέτειο, όχι μίας, αλλά δύο σημαντικών στιγμών της νεώτερης ελληνικής ιστορίας: Για την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης από τους Οθωμανούς τον Οκτώβριο του 1912 και για το "Όχι" στους Ιταλούς τον Οκτώβριο του 1940.

Η πόλη σημαιοστολίστηκε.

Δημόσιες υπηρεσίες, αλλά και καταστήματα και μπαλκόνια έβγαλαν την ελληνική σημαία.

Σε όσους δεν ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα των αρχών επιβλήθηκαν πρόστιμα, θεωρήθηκαν ύποπτοι και τα ονόματά τους σημειώθηκαν στους φακέλους της ασφάλειας.

Ήδη από την πρώτη ημέρα οι Πρόσκοποι, οργανώσεις και σύλλογοι συγκεντρώθηκαν σε διάφορα σημεία και έκαναν κατάθεση στεφάνων.

Το απόγευμα η μπάντα της πόλης άρχισε να παιανίζει έξω από τον Ναό του Αγίου Δημητρίου και ακολούθησε λιτανεία και περιφορά της εικόνας στο κέντρο της πόλης.

Το ίδιο απόγευμα το κρατικό Θέατρο έδωσε συναυλία προς τιμήν της Επιτροπής των Εθνικών Δικαιωμάτων, της οργάνωσης που αγωνιζόταν να ετοιμάσει σχέδιο δράσης για να πείσει τους συμμάχους να ανταποκριθούν στα εδαφικά ζητήματα που έθετε η Ελλάδα μετά τον Β Παγκ.

Πόλεμο, δηλαδή το ζήτημα των Δωδεκανήσων, της Βορείου Ηπείρου και της Κύπρου.

Η 26. Οκτωβρίου, ημέρα του Αγίου Δημητρίου, γιορτάστηκε με ακόμα μεγαλύτερη λαμπρότητα.

Μετά την δοξολογία ακολούθησε στρατιωτική παρέλαση στην Πλατεία Αριστοτέλους προς τιμήν της απελευθέρωσης της πόλης το 1912.

Το απόγευμα οι νεαροί Πρόσκοποι συμμετείχαν σε λαμπαδηδρομία που ολοκληρώθηκε με πυροτεχνήματα. Στο Εθνικό Θέατρο ο κόσμος είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει αγώνες ξιφασκίας, ενώ αμέσως μετά ακολούθησε παράσταση με παραδοσιακούς χορούς από το Λύκειο των Ελληνίδων.

Το πρωί της 27ης Οκτωβρίου όλα τα σχολεία της πόλης πραγματοποίησαν εκδηλώσεις και γιορτές με θεατρικές παραστάσεις, ποιήματα και λόγους.

Οι ιστιοπλοϊκοί αγώνες συνεχίστηκαν.

Η δημοτική μπάντα ξεκίνησε στις 10 το πρωί και κατόπιν μετακινήθηκε στον λευκό Πύργο.

Την 28η Οκτωβρίου, επαίτιο του "Όχι", τελέστηκε νέα δοξολογία στην Αγία Σοφία αφού είχε προηγηθεί παρέλαση της μπάντας του δήμου και του στρατού. Ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης έβγαλε πατριωτικό λόγο και ακολούθησε μεγάλη στρατιωτική παρέλαση.

Το απόγευμα της ίδιας μέρας ολοκληρώθηκαν και οι ιστιοπλοϊκοί αγώνες και έγινε η απονομή των μεταλλίων.

Στις τέσσερις το απόγευμα η μπάντα του δήμου επέστρεψε για να παίξει ξανά και στις εφτά πραγματοποίησε την τελευταία της παρέλαση στο κέντρο της πόλης.

Οι εορτασμοί έκλεισαν με πυροτεχνήματα που εκτοξεύτηκαν από πολεμικά πλοία που είχαν δέσει στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, ενώ ακολούθησε βραδιά στο Εθνικό Θέατρο που περιλάμβανε σκετς, επαγγελία ποιημάτων και πατριωτικά τραγούδια.

Οι κάτοικοι της Αθήνας και άλλων πόλεων μπορούσαν να συμμετέχουν στους εορτασμούς μέσω συνεχών αναμεταδόσεων από το ραδιόφωνο.

Επιπλέον είχαν τοποθετηθεί μεγάφωνα σε πλατείες και δημόσιους χώρους ώστε οι εορτασμοί να φτάνουν και σε όσους Έλληνες δεν διέθεταν ραδιόφωνο.

Στη φωτογραφία χαμογελαστοί Έλληνες στους δρόμους της Αθήνας με σημαίες λίγες ώρες μετά την κήρυξη του Πολέμου από τους Ιταλούς. ✍ © Οι Έλληνες στην Ιστορία Πηγή: Αναστασία Καρακασίδου: Πρωτόκολλο και Θέαμα.

Εθνικοί εορτασμοί στην Βόρεια Ελλάδα, στο: Μark Mazower (επιμ.): Mετα τον Πόλεμο. Η ανασυγκρότηση της οικογένειας του έθνους και του κράτους στην Ελλάδα, 1943-1960, σελ. 243-264.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους