Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η Περιπέτεια του Νέρα – Μέρος ΙΙ Συμβολική ερμηνεία Στη προηγούμενη ιστορία ακολουθήσαμε τον Νέρα, έναν Ιρλανδό πολεμιστή που, τη νύχτα του Samhain, δέχτηκε την πρόκληση του βασιλιά Άιλιλ να πλησιάσει έναν νεκρό και κατέληξε να διασχίσει τα όρια ανάμεσα στον ανθρώπινο και τον Άλλο Κόσμο.

Μια ιστορία γεμάτη παράξενα γεγονότα και συμβολισμούς.

Τι μπορεί να κρύβεται πίσω από όλα αυτά; Ας προσπαθήσουμε να διαβάσουμε την ιστορία μέσα από τη γλώσσα των συμβόλων.

Η περιπέτεια αρχίζει με μια παράξενη πρόκληση.

Ο βασιλιάς Άιλιλ ζητά από τους πολεμιστές του να πλησιάσουν έναν απαγχονισμένο άνδρα και να δέσουν μια θηλιά από εύκαμπτο κλαδί γύρω από το πόδι του.

Γιατί να δέσει κανείς έναν νεκρό; Σε μεταγενέστερες ταφικές παραδόσεις της Ιρλανδίας και άλλων κελτικών περιοχών συναντούμε την αντίθετη πρακτική: τα δεσίματα των νεκρών έπρεπε να λυθούν πριν την ταφή, ώστε η ψυχή να μπορέσει να αναχωρήσει ανεμπόδιστα.

Στην ιστορία του Νέρα, όμως, συμβαίνει το αντίθετο.

Θα μπορούσαμε να ερμηνεύσουμε αυτή την πράξη ως μια συμβολική προσπάθεια να συγκρατηθεί προσωρινά στον κόσμο των ζωντανών για κάποιον λόγο, ακριβώς τη νύχτα του Samhain, όταν, σύμφωνα με την ιρλανδική μυθολογική παράδοση, τα όρια ανάμεσα στους κόσμους γίνονται διαπερατά.

Υπάρχει μάλιστα μια λεπτομέρεια που δεν αναφέραμε στη προχθεσινή μας αφήγηση. Ο Νέρα προσπαθεί τρεις φορές να στερεώσει τη θηλιά, αλλά εκείνη λύνεται.

Τελικά, ο ίδιος ο νεκρός τού εξηγεί πώς πρέπει να το κάνει ώστε να το καταφέρει.

Ο νεκρός, λοιπόν, συμμετέχει ενεργά στη δημιουργία αυτού του δεσμού.

Και αμέσως μετά αρχίζει να μιλά.

Είναι σαν η πρώτη επαφή ανάμεσα στους δύο κόσμους να έχει πλέον πραγματοποιηθεί.

Ο νεκρός ζητά από τον Νέρα να τον μεταφέρει σε κάποιο σπίτι για να πιει νερό.

Περνούν από τρία σπίτια.

Στα δύο πρώτα δεν μπορεί να εισέλθει, μπορεί όμως στο τρίτο.

Σε τι διαφέρει το τρίτο σπίτι από τα προηγούμενα δύο που του επιτρέπει να μπει; Σύμφωνα με την ιστορία, στο πρώτο σπίτι βλέπει μια λίμνη φωτιάς να το περιβάλλει.

Δεν μπορεί να εισέλθει, επειδή η φωτιά της εστίας του σπιτιού συντηρείται σωστά.

Στο δεύτερο σπίτι βλέπει μια λίμνη νερού να το περιβάλλει.

Ούτε εκεί μπορεί να εισέλθει, επειδή οι κάτοικοί του δεν αφήνουν τη νύχτα δοχεία με βρώμικα νερά από το πλύσιμο.

Το τρίτο σπίτι δεν διαθέτει καμία από αυτές τις προστασίες.

Εκεί βρίσκει βρώμικα νερά από το πλύσιμο και το μπάνιο, καθώς και δοχείο με ακάθαρτα νερά.

Πίνει από τα δοχεία και εκτοξεύει την τελευταία γουλιά στα πρόσωπα των κοιμισμένων ανθρώπων, προκαλώντας τον θάνατό τους.

Γιατί, όμως, το βρόμικο νερό; Εδώ συναντούμε μια πραγματική λαϊκή δοξασία.

Στην ιρλανδική παράδοση υπήρχε η αντίληψη ότι το χρησιμοποιημένο νερό έπρεπε να απομακρύνεται από το σπίτι πριν από τη νύχτα.

Η ίδια η μεσαιωνική ιστορία συνδέει την ασφάλεια του σπιτιού με τη σωστή φροντίδα της εστίας και την απομάκρυνση των ακάθαρτων νερών.

Υπάρχει μια εντυπωσιακή μαρτυρία από τον παραδοσιακό Ιρλανδό αφηγητή και τραγουδιστή Joe Heaney.

Στη διήγηση The Foot-Water, εξηγεί ότι οι άνθρωποι συνήθιζαν να πλένουν τα πόδια τους πριν κοιμηθούν και στη συνέχεια να πετούν το χρησιμοποιημένο νερό έξω από το σπίτι.

Όμως έπρεπε να προειδοποιήσουν πρώτα τα αόρατα όντα που ίσως περνούσαν από εκεί, ώστε να μη βραχούν και προσβληθούν.

Η προειδοποίηση στα ιρλανδικά ήταν: Chugaibh, chugaibh, an t-uisce salach! Coinnigh as an mbealach! Δηλαδή: «Προσοχή, έρχεται το βρόμικο νερό! Κάντε στην άκρη!» Ας το πάω όμως και ένα βήμα παραπέρα.

Γιατί υπήρχε αυτή η λαϊκή δοξασία σχετικά με το χρησιμοποιημένο νερό; Η απάντηση πιστεύω πως βρίσκεται στο γεγονός ότι το νερό αυτό έχει χρησιμοποιηθεί από ζωντανούς ανθρώπους.

Έχει έρθει σε επαφή με τα σώματά τους, τα ρούχα τους, τα πιάτα τους.

Θα μπορούσε, λοιπόν, σε συμβολικό επίπεδο, να θεωρηθεί φορέας κάποιου ίχνους της ζωτικότητάς τους.

Ίσως ο νεκρός να μην αναζητά απλώς νερό για να ξεδιψάσει, αλλά κάτι που έχει ήδη έρθει σε επαφή με τη ζωντανή ανθρώπινη ύπαρξη.

Εκείνο που βλέπουμε ξεκάθαρα είναι η αντιστροφή της φυσικής λειτουργίας του νερού : το στοιχείο που συντηρεί τη ζωή μετατρέπεται σε όργανο θανάτου.

Και το σπίτι, ο κατεξοχήν χώρος ασφάλειας, γίνεται ευάλωτο όταν διαταράσσεται η τάξη του.

Φτάνουμε τώρα σε ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της ιστορίας.

Η γυναίκα του Νέρα τού δίνει τρία φυτά που δεν θα έπρεπε να βρίσκονται εκείνη την εποχή στον ανθρώπινο κόσμο: άγριο σκόρδο, πρίμουλα και ένα φυτό που αποδίδεται στη μετάφραση ως «χρυσή φτέρη». Γιατί αυτά τα φυτά; Θα μπορούσαμε να αναζητήσουμε ξεχωριστούς συμβολισμούς για το καθένα.

Όμως ίσως η ουσιαστικότερη σημασία τους να βρίσκεται σε κάτι πολύ απλούστερο.

Τα φυτά δεν αποδεικνύουν απλώς ότι ο Νέρα επισκέφθηκε έναν άλλο κόσμο.

Αποδεικνύουν ότι υπάρχει μια πραγματικότητα στην οποία οι νόμοι του δικού μας κόσμου δεν ισχύουν με τον ίδιο τρόπο.

Στον κόσμο των ανθρώπων έχει αρχίσει το σκοτεινό μισό του έτους. Στον Άλλο Κόσμο, όμως, ο Νέρα βρίσκει φυτά που ανήκουν στο φωτεινό μισό του έτους.

Και δεν επιστρέφει μόνο με μια αφήγηση για όσα είδε, επιστρέφει με υλικές αποδείξεις.

Κρατά στα χέρια του κάτι που, σύμφωνα με τους νόμους της γνωστής του πραγματικότητας, δεν θα έπρεπε να υπάρχει.

Τα φυτά γίνονται έτσι η χειροπιαστή απόδειξη ότι ο Άλλος Κόσμος δεν είναι απλώς ένας διαφορετικός τόπος.

Είναι μια διαφορετική τάξη πραγματικότητας.

Το ίδιο συμβαίνει και με τον χρόνο. Ο Νέρα περνά τρεις ημέρες και τρεις νύχτες στον Άλλο Κόσμο.

Όταν επιστρέφει, όμως, βρίσκει τους συντρόφους του ακόμη συγκεντρωμένους γύρω από το ίδιο καζάνι, σαν να μην είχε μεσολαβήσει η απουσία του.

Και δεν είναι μόνο αυτό. Ο Νέρα έχει ήδη δει την καταστροφή του Ραθκρόχαν, παρόλο που αυτή δεν έχει συμβεί ακόμη.

Το μέλλον παρουσιάζεται σαν παρόν.

Ο χρόνος, λοιπόν, δεν ακολουθεί τη γνωστή ανθρώπινη αλληλουχία.

Έναν χρόνο αργότερα, όταν ο Νέρα επιστρέφει στον Άλλο Κόσμο, βρίσκει τη γυναίκα του με τον γιο τους.

Αυτό μας δείχνει ότι δεν πρόκειται απλώς για έναν κόσμο όπου ο χρόνος κυλά πάντοτε πιο γρήγορα ή πιο αργά.

Ο χρόνος μπορεί να λειτουργεί διαφορετικά ανάλογα με τις συνθήκες του περάσματος ανάμεσα στους κόσμους.

Και εδώ η ιστορία παρουσιάζει τρεις ανατροπές της ανθρώπινης αντίληψης: Το μέλλον μπορεί να γίνει ορατό πριν συμβεί.

Ο χρόνος δεν έχει την ίδια διάρκεια στους δύο κόσμους.

Και η φύση δεν ακολουθεί αναγκαστικά τον ίδιο κύκλο των εποχών. Ο Άλλος Κόσμος δεν υπόκειται στους περιορισμούς της ανθρώπινης εμπειρίας.

Και φτάνουμε στο τελευταίο, ίσως σημαντικότερο σημείο. Ο Νέρα επιστρέφει στον Άλλο Κόσμο και τελικά παραμένει εκεί με τη γυναίκα και το παιδί του.

Η αφήγηση κλείνει λέγοντας ότι δεν θα επιστρέψει μέχρι την Ημέρα της Κρίσης.

Η αναφορά αυτή είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, επειδή ανήκει στη χριστιανική αντίληψη για το τέλος του χρόνου.

Αυτό δεν είναι παράξενο, μιας και η ιστορία διασώθηκε σε μεσαιωνικό χριστιανικό περιβάλλον, όπου παλαιότερες μυθολογικές παραδόσεις συνυπήρχαν με χριστιανικές ιδέες.

Αλλά υπάρχει και μια βαθύτερη συμβολική αντιστροφή.

Στην αρχή της ιστορίας, ένας νεκρός επιστρέφει προσωρινά στον κόσμο των ζωντανών.

Στο τέλος, ένας ζωντανός παραμένει στον Άλλο Κόσμο. Ο Νέρα δεν χρειάζεται να πεθάνει για να εισέλθει εκεί.

Ζει, δημιουργεί οικογένεια και επιλέγει να παραμείνει.

Ίσως, λοιπόν, η περιπέτειά του να μην είναι μόνο μια ιστορία για τον κόσμο των νεκρών.

Ίσως να είναι μια ιστορία για την ύπαρξη μιας πραγματικότητας πέρα από τους περιορισμούς που ο άνθρωπος θεωρεί απόλυτους.

Αν συνδέσουμε όλα αυτά τα στοιχεία, αρχίζει να σχηματίζεται μια ενιαία εικόνα. Στην Περιπέτεια του Νέρα, το Samhain δεν αποτελεί απλώς το σκηνικό μιας τρομακτικής ιστορίας.

Είναι η στιγμή κατά την οποία τα όρια της ανθρώπινης πραγματικότητας γίνονται διαπερατά.

Και ίσως αυτό να είναι το βαθύτερο ερώτημα που μας αφήνει η ιστορία.

Αν οι νόμοι που γνωρίζουμε ισχύουν μόνο μέσα στα όρια του δικού μας κόσμου, τότε πόσα από όσα θεωρούμε αδύνατα είναι πράγματι αδύνατα;

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους