ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΠΟΙΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΞΑΝΟΥΝ ΤΟΝ ΚΙΝΔΥΝΟ ΚΑΙ ΠόΤΕ ΔΕΝ ΠΕΡΙΜΕΝΕΤΕ ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΗ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑ Σήμερα, 25 Οκτωβρίου, είναι η Παγκόσμια...

Πλήρες Κείμενο:

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΠΟΙΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΞΑΝΟΥΝ ΤΟΝ ΚΙΝΔΥΝΟ ΚΑΙ ΠόΤΕ ΔΕΝ ΠΕΡΙΜΕΝΕΤΕ ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΗ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑ Σήμερα, 25 Οκτωβρίου, είναι η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου του Μαστού, και ο Οκτώβριος είναι γενικά ο μήνας ενημέρωσης για τη νόσο.

Την προηγούμενη φορά μιλήσαμε για τον προληπτικό έλεγχο, που γίνεται σε γυναίκες χωρίς συμπτώματα (δείτε εδώ: https://tinyurl.com/ycxduu7p). Σήμερα μιλάμε για δύο πράγματα για τα οποία ο προληπτικός έλεγχος δεν μπορεί να αποτελεί υποκατάστατο: ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο και ποια σημάδια θέλουν εξέταση άμεσα, όποτε κι αν εμφανιστούν, χωρίς να περιμένετε το SMS ή το επόμενο ραντεβού για προληπτικό έλεγχο. ΠΟΙΟΥΣ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Όσα ακολουθούν αφορούν ανθρώπους που γεννήθηκαν με μαστούς, δηλαδή βιολογικά θήλεα, και ισχύουν και για τους τρανς άνδρες που διατηρούν τον μαζικό ( = μαστικό) ιστό τους, δηλαδή δεν έχουν υποβληθεί σε αφαίρεση των μαστών κατά τη χειρουργική επιβεβαίωση του φύλου.

Ο κίνδυνος εξαρτάται από τον ιστό και όχι από την ταυτότητα φύλου.

Όσοι έχουν κάνει μαστεκτομή (top surgery) μπορεί να έχουν μικρή ποσότητα υπολειπόμενου ιστού.

Ο κίνδυνος είναι πιθανότατα πολύ χαμηλότερος, αλλά όχι μηδενικός, και δεν υπάρχουν σαφείς οδηγίες για ρουτίνα ελέγχου μετά την επέμβαση.

Γι' αυτό, ένα νέο εύρημα στον θώρακα ή στη μασχάλη εξετάζεται κανονικά και το ζήτημα του ελέγχου συζητιέται με τον γιατρό σας.

Τα στοιχεία που παρουσιάζονται εδώ προέρχονται κυρίως από μελέτες σε γυναίκες.

Για τους τρανς άνδρες τα δεδομένα είναι λίγα, και δεν είναι γνωστό πώς επηρεάζει η θεραπεία με τεστοστερόνη τον κίνδυνο. 1) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΑΥΞΑΝΟΥΝ ΤΟΝ ΚΙΝΔΥΝΟ Αυτοί που δεν μπορούμε να αλλάξουμε: • Η ηλικία.

Οι περισσότεροι καρκίνοι του μαστού βρίσκονται μετά τα 50. • Μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1 και BRCA2. • Οικογενειακό ιστορικό: μητέρα, αδελφή ή κόρη με καρκίνο του μαστού, πολλά συγγενικά πρόσωπα, διάγνωση σε νεαρή ηλικία, καρκίνος των ωοθηκών στην οικογένεια, καρκίνος του μαστού σε άνδρα συγγενή. • Προσωπικό ιστορικό καρκίνου του μαστού ή ορισμένων καλοήθων αλλοιώσεων («άτυπη υπερπλασία των πόρων», «λοβιακό καρκίνωμα in situ—LCIS»), όπως αυτές εντοπίστηκαν σε προηγούμενη βιοψία (ακόμα και αν αφαιρέθηκαν πλήρως). • Ακτινοθεραπεία στον θώρακα πριν από τα 30, π.χ. για λέμφωμα Hodgkin. • Πυκνός μαστός (επικράτηση των ινοαδενικών στοιχείων έναντι του λίπους). Αυξάνει τον κίνδυνο και κάνει τη μαστογραφία πιο δύσκολη στην ανάγνωση. • Πρώιμη έναρξη της περιόδου και όψιμη εμμηνόπαυση, δηλαδή μεγαλύτερη συνολική έκθεση στις ορμόνες.

Αυτοί που μπορούμε να επηρεάσουμε: • Σωματική αδράνεια. • Υπερβολικό βάρος μετά την εμμηνόπαυση. • Αλκοόλ.

Ο κίνδυνος μεγαλώνει όσο αυξάνεται η ποσότητα. • Ορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσης με συνδυασμό οιστρογόνων και προγεστερόνης. ΠΡΟΣΟΧΗ: Κάθε λέξη, κάθε ιατρικός όρος, έχει σημασία.

Η ορμονική θεραπεία της εμμηνόπαυσης συστήνεται, βάσει συγκεκριμένων ενδείξεων.

Εξαρτάται από το σκεύασμα και τη γυναίκα, γι' αυτό η απόφαση είναι θέμα συζήτησης με τον γιατρό σας και όχι διακοπής μόνες σας, επειδή διαβάσατε ένα ενδιαφέρον ενημερωτικό άρθρο. • Πρώτη εγκυμοσύνη μετά τα 30, καμία πλήρης εγκυμοσύνη, ή ουδέποτε θηλασμός. ΠΡΟΣΟΧΗ: Ο παράγοντας αυτός αφορά επιλογές που καμία γυναίκα δεν «οφείλει» να αλλάξει. • Πιθανώς το κάπνισμα και η νυχτερινή εργασία.

Εδώ η έρευνα δείχνει ενδείξεις, όχι βεβαιότητα.

Μια διευκρίνιση για τη DES.

Αν διαβάσατε σε κάποιο άρθρο ότι η διαιθυλστιλβεστρόλη (DES) αυξάνει τον κίνδυνο, ακόμα και για την κόρη, όταν η μητέρα της το έλαβε κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης της σε αυτή (στην κόρη), να ξέρετε ότι τα άρθρα αυτά αναφέρονται σε φάρμακο που χορηγούνταν σε εγκύους, κυρίως στις ΗΠΑ, την περίοδο 1940–1971.

Αν η μητέρα οποιασδήποτε γυναίκας είχε λάβει το φάρμακο αυτό κατά την εγκυμοσύνη (άρα η συγκεκριμένη γυναίκα εκτέθηκε στο φάρμακο ως έμβρυο), ιδίως στο εξωτερικό, αυτό είναι πράγματι παράγοντας κινδύνου, ωστόσο αξιόπιστο ιστορικό από εκείνη την εποχή, ιδιαίτερα στην Ελλάδα, δεν είναι πιθανό να υπάρχει.

ΠΡΟΣΟΧΗ, κάτι σημαντικό: οι παράγοντες κινδύνου ΔΕΝ είναι διάγνωση.

Οι περισσότερες γυναίκες που έχουν έναν ή περισσότερους ΔΕΝ θα αναπτύξουν καρκίνο, και η απουσία παραγόντων κινδύνου ΔΕΝ σημαίνει ότι δεν χρειάζεται προσοχή.

Αν έχετε ισχυρό οικογενειακό ιστορικό, μιλήστε με τον γιατρό σας για εξατομικευμένο πρόγραμμα ελέγχου, που συχνά ξεκινά νωρίτερα. 2) ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΣΥΝΑΓΕΡΜΟΥ: ΠΗΓΑΙΝΕΤΕ ΑΜΕΣΑ ΣΕ ΓΙΑΤΡΟ • Νέο εύρημα στον μαστό ή στη μασχάλη, ιδίως αν είναι σκληρό, με ακανόνιστα όρια, ακίνητο (δεν «κυλά» κάτω από το δέρμα) ή μεγαλώνει. • Πάχυνση ή οίδημα σε τμήμα του μαστού. • Αλλαγές στο δέρμα: ρυτίδωση ή «λακκούβα» (dimpling), ερεθισμός, ερυθρότητα, ξεφλούδισμα. (Προσωπική μου ασθενής, ιδιαίτερα συνειδητοποιημένη, αναζήτησε αμέσως ιατρική συμβουλή όταν παρατήρησε «ένα αυλάκι» —τι εύστοχη και γλαφυρή περιγραφή— στον μαστό της). • Εισολκή της θηλής (δεν προεξέχει πλέον, τραβιέται προς τα μέσα) ή άλλες αλλαγές στην περιοχή της θηλής. • Έκκριση από τη θηλή που δεν είναι γάλα, ιδίως αιματηρή. • Οποιαδήποτε αλλαγή στο μέγεθος ή το σχήμα του μαστού. • Πόνος σε κάποιο σημείο του μαστού.

ΠΡΟΣΟΧΗ: οι σεξουαλικοί σύντροφοι τον νου σας! Αν κατά τη διάρκεια της συνεύρεσης διαπιστώσετε οτιδήποτε περίεργο στους μαστούς της/του συντρόφου σας, ενημερώστε την/τον αμέσως! Φίλος γιατρός διαπίστωσε μια σκληρή περιοχή στον μαστό της νέας συντρόφου του, και ο καρκίνος διαγνώστηκε πολύ νωρίτερα! ΚΑΙ Η ΑΥΤΟΨΗΛΑΦΗΣΗ; Η τακτική αυτοεξέταση «βάσει προγράμματος» δεν συστήνεται πλέον από τους περισσότερους επιστημονικούς φορείς.

Οι μελέτες δεν έδειξαν ότι μειώνει τους θανάτους από καρκίνο του μαστού, ενώ συνδέθηκε με περισσότερα ψευδώς θετικά αποτελέσματα και περισσότερες περιττές βιοψίες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να γνωρίζετε το σώμα σας.

Η σύσταση είναι η «επαγρύπνηση για τον μαστό» (breast self-awareness): να ξέρετε πώς φαίνονται και πώς νιώθουν οι μαστοί σας φυσιολογικά, ώστε να προσέξετε κάθε νέα αλλαγή και να την αναφέρετε χωρίς καθυστέρηση.

Δεν απαιτείται ειδική τεχνική ή συγκεκριμένη ημέρα του μήνα.

ΔΕΝ αντικαθιστά τη μαστογραφία, και η μαστογραφία ΔΕΝ αντικαθιστά την προσοχή σας.

Τρία πράγματα να θυμάστε: • Η πλειονότητα των ψηλαφητών ευρημάτων είναι καλοήθη.

Το να πάτε σε γιατρό δεν σημαίνει ότι περιμένετε κακή είδηση.

Σημαίνει ότι θα το μάθετε με βεβαιότητα. • Η απουσία πόνου δεν καθησυχάζει.

Ένα εύρημα χωρίς πόνο είναι μάλιστα ένα από τα χαρακτηριστικά που κάνουν τον γιατρό πιο προσεκτικό.

Ο πόνος από μόνος του δεν σημαίνει καρκίνο. • Εξέταση χρειάζεται ΣΕ ΚΑΘΕ ΥΠΟΠΤΗ ΑΛΛΑΓΗ, ΣΕ ΚΑΘΕ ΥΠΟΠΤΟ ΕΥΡΗΜΑ ακόμη κι αν η μαστογραφία σας ήταν φυσιολογική πρόσφατα.

Ο προληπτικός έλεγχος δεν αποκλείει καρκίνο που εμφανίζεται ανάμεσα στους ελέγχους.

Η εξέταση ενός συμπτώματος είναι διαφορετική από τον προληπτικό έλεγχο: κλινική εξέταση και απεικόνιση.

Συνήθως υπερηχογράφημα για τις νεότερες από 30, και μαστογραφία μαζί με υπερηχογράφημα από τα 30 και μετά.

Αν χρειαστεί, ακολουθεί βιοψία με λεπτή βελόνα.

Το ίδιο ισχύει για εγκύους και θηλάζουσες: ο καρκίνος του μαστού είναι σπάνιος σε αυτή την περίοδο, αλλά κάθε εύρημα εξετάζεται. ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΔΡΕΣ Εδώ εννοούμε τους cis άνδρες.

Οι τρανς άνδρες που διατηρούν τους μαστούς τους ανήκουν στην προηγούμενη κατηγορία.

Ο καρκίνος του μαστού υπάρχει και στους άνδρες, αλλά είναι σπάνιος: στις ΗΠΑ αντιστοιχεί περίπου σε 1 στους 100.

Τα συμπτώματα είναι ίδια: ψηλαφητό εύρημα ή οίδημα, ερυθρότητα ή ξεφλούδισμα, ρυτίδωση του δέρματος, έκκριση ή εισολκή της θηλής, πόνος στην περιοχή της θηλής.

Στους παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνονται η μεγάλη ηλικία, οι μεταλλάξεις BRCA, το οικογενειακό ιστορικό, η ακτινοθεραπεία στον θώρακα, το σύνδρομο Klinefelter, η κίρρωση και η παχυσαρκία.

Επειδή οι άνδρες συχνά δεν σκέφτονται ότι «αφορά» και εκείνους, καθυστερούν να πάνε σε γιατρό.

Ένα εύρημα στον μαστό ενός άνδρα θέλει την ίδια εξέταση. ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ Η προληπτική μαστογραφία είναι για άτομα που δεν έχουν κάτι.

Αν έχετε κάτι, δεν περιμένετε κανένα SMS: κλείνετε ραντεβού.

Υγιαίνετε! (Στη φωτογραφία κλασικός καρκίνος του δεξιού μαστού, μια άσπρη «αχινοειδής» μάζα, που τραβάει τη θηλή προς τα μέσα.

Κατά τη συγκεκριμένη λήψη, η ασθενής έχει ακουμπήσει τον μαστό της στην ειδική πλάκα και οι ακτίνες έχουν φορά από πάνω προς τα κάτω. Πηγή φωτογραφίας: https://radiopaedia.org/)

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους