Ο φασισμός του αύριο δεν θα φοράει στολή. Θα φοράει γραβάτα και θα ζητάει την ψήφο σου... Έχουμε μια περίεργη αντίληψη για τον φασισμό. Περιμένουμε να εμφανιστεί κάποιος με μουστάκι, στρατιωτική...
Ο φασισμός του αύριο δεν θα φοράει στολή. Θα φοράει γραβάτα και θα ζητάει την ψήφο σου... Έχουμε μια περίεργη αντίληψη για τον φασισμό.
Περιμένουμε να εμφανιστεί κάποιος με μουστάκι, στρατιωτική στολή, αγκυλωτούς σταυρούς και τάγματα εφόδου.
Να βγει σε ένα μπαλκόνι, να ουρλιάξει μερικά συνθήματα και να μας ανακοινώσει ότι καταργείται η δημοκρατία.
Και επειδή δεν βλέπουμε κάτι τέτοιο, θεωρούμε ότι είμαστε ασφαλείς.
Μόνο που η Ιστορία έχει ήδη δώσει την απάντησή της. Ο Χίτλερ το 1933 διορίστηκε καγκελάριος της Γερμανίας.
Με τη στήριξη συντηρητικών πολιτικών και οικονομικών παραγόντων που πίστευαν ότι θα τον ελέγξουν.
Τελικά, εκείνος τους χρησιμοποίησε για να αποκτήσει την εξουσία και να διαλύσει τη δημοκρατία.
Σήμερα, σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, παρακολουθούμε την άνοδο της ακροδεξιάς σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στη Γερμανία, στη Γαλλία, στην Ιταλία, στην Αυστρία.
Με διαφορετικά πρόσωπα, διαφορετικές πολιτικές διαδρομές και διαφορετικό βαθμό ριζοσπαστισμού.
Η εξίσωση όλων αυτών των περιπτώσεων θα ήταν ιστορικά πρόχειρη.
Η υποτίμηση, όμως, των αντιδημοκρατικών τάσεων θα ήταν εξίσου επικίνδυνη.
Και ξέρετε ποιο είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα; Ότι τους ανοίγουν τον δρόμο εκείνοι που κυβέρνησαν επί δεκαετίες.
Οι πολιτικές ηγεσίες που άφησαν την ακρίβεια να καταβροχθίσει τα εισοδήματα.
Που μετέτρεψαν τη στέγη σε πολυτέλεια.
Που μιλούν για ανάπτυξη σε ανθρώπους οι οποίοι μετρούν τα ευρώ μέχρι το τέλος του μήνα.
Και μετά απορούν γιατί ο κόσμος στρέφεται στα άκρα! Όταν ο πολίτης αισθάνεται εγκαταλελειμμένος, ο κάθε επίδοξος σωτήρας βρίσκει πρόσφορο έδαφος.
Του προσφέρει έναν ένοχο για κάθε πρόβλημα.
Τον μετανάστη, τον ξένο, τον δημοσιογράφο, τον δικαστή, τον πολιτικό αντίπαλο.
Εύκολες απαντήσεις σε δύσκολα ερωτήματα.
Και μπόλικο μίσος για να μη χρειαστεί σοβαρή συζήτηση.
Το ακόμη χειρότερο; Παραδοσιακά κόμματα υιοθετούν την ακροδεξιά ρητορική, πιστεύοντας ότι έτσι θα περιορίσουν την επιρροή της.
Σπουδαία στρατηγική.
Για να αντιμετωπίσεις τον εμπρηστή, αρχίζεις να μοιράζεις σπίρτα.
Και πλέον υπάρχει και η τεχνολογία.
Η προπαγάνδα ταξιδεύει με την ταχύτητα ενός κινητού.
Ψεύτικες εικόνες, κατασκευασμένες ειδήσεις, αλγόριθμοι που επιβραβεύουν την οργή.
Η αμφισβήτηση των πάντων γίνεται καθημερινή συνήθεια.
Κάπως έτσι μπορεί να φθαρεί μια δημοκρατία.
Με εκλογές, κοινοβούλια, τηλεοπτικά πάνελ και θεσμούς που εξακολουθούν να υπάρχουν, αλλά χάνουν σταδιακά την ανεξαρτησία και την ουσία τους.
Και με πολίτες που συνηθίζουν να θεωρούν την ελευθερία των άλλων διαπραγματεύσιμη.
Ας θυμόμαστε κάτι.
Το 1933, οι περισσότεροι δεν μπορούσαν να φανταστούν το Άουσβιτς.
Το 2026 γνωρίζουμε ακριβώς τι συνέβη.
Και αυτή είναι η μεγαλύτερη ιστορική μας ευθύνη.
Αν επαναλάβουμε τα ίδια λάθη, αυτή τη φορά δεν θα έχουμε ούτε το άλλοθι της άγνοιας. Θα έχουμε απλώς επιλέξει να κοιτάζουμε αλλού.
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους