Original Post

Πλήρες Κείμενο:

«Θεά Αθηνά. Όψεις της Νόησης»: Η προστάτιδα των Ηρώων Απόσπασμα από το NEO βιβλίο των εκδόσεων ΜΗΤΙΣ που μόλις κυκλοφόρησε: Συγγραφείς: Ελένη Πετρή - Ελένη Ξάνθη Τώρα διαθέσιμο και στο βιβλιοπωλείο "ΠΟΛΙΤΕΙΑ". «Η Αθηνά είναι η κατεξοχήν θεότητα που προστατεύει, παραστέκει και καθοδηγεί τους ήρωες, εστιάζοντας ιδιαίτερα σε εκείνους που διαθέτουν και διακρίνονται για την μήτιδά τους σε συνδυασμό με την ανδρεία και την φρόνηση.

Αυτές οι αρετές από κοινού με την εύστροφη νόηση λειτουργούν ως συνδετικοί κρίκοι προκειμένου να επιτευχθεί η επικοινωνία με την θεά.

Ο βίος και τα κατορθώματα των ηρώων δείχνουν την οδό της αρετής, η οποία δεν λειτουργεί με άλματα, αλλά διοχετεύεται βαθμιαία από τις εξέχουσες φύσεις των αρίστων προς τις μετριότερες, αποτελώντας έναν διαρκή οδηγό ηθικής πορείας. Ο Οδυσσεύς λόγω της αγχίνοιας και της ευβουλίας του αποτελεί σύμβολο χρηστού βίου και αρετής.

Είναι ο ήρωας που στο ανθρώπινο μέτρο αξιοποιεί την φρόνηση που του εμφυσά η Αθηνά, για να αντεπεξέλθει με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο στον αγώνα του. Στον Οδυσσέα η μήτις σε ιδιαίτερα κρίσιμες καταστάσεις εκδηλώνεται μέσα από την μεταμόρφωση, οπτική ή και νοητική.

Ο ήρωας υιοθετεί την εμφάνιση του ζητιάνου, μια στρατηγική επιλογή που του επιτρέπει να διεισδύσει στο παλάτι, να εξετάσει τον χώρο και τελικά να αποδώσει δικαιοσύνη στους μνηστήρες.

Στο σπήλαιο του Κύκλωπος αλλάζει ταυτότητα και υιοθετεί το όνομα Κανένας, το οποίο θα του εξασφαλίσει την επιβίωση τόσο την δική του όσο και των συντρόφων του.

Παράλληλα, χρησιμοποιεί την μεταμόρφωση ως μέσο ηθικής δοκιμασίας για να αξιολογήσει την αφοσίωση τόσο του Ευμαίου όσο και της Πηνελόπης.

Δεν διστάζει να παρουσιαστεί μεταμορφωμένος ακόμα και στον πατέρα του, τον Λαέρτη, φανερώνοντας έτσι την πολύτροπη φύση της μήτιδος που κατέχει.

Απέναντι στην Πηνελόπη, η οποία κλαίει καθώς πιστεύει ότι πράγματι συνομιλεί με έναν ξένο που γνωρίζει τον σύζυγό της, ο Οδυσσεύς, ενώ σπαράζει εσωτερικά, κρύβει με δόλο τα δάκρυά του.

Με αυτήν την συγκινησιακά φορτισμένη σκηνή, ο ποιητικός λόγος εκθέτει την επικράτηση της ακλόνητης λογικής έναντι του συναισθήματος.

Κι ενώ σε αυτήν την περίπτωση είχε προνοήσει να προετοιμαστεί για τον έλεγχο του συναισθήματός του, στην περίπτωση του σκύλου του Άργου αιφνιδιάζεται και δακρύζει μπροστά στην δύναμη του απροσδόκητου.

Ο «πτολίπορθος Ὀδυσσεύς» συλλαμβάνει το ευφυές τέχνασμα του δούρειου ίππου για την άλωση της Τροίας, ενώ ο Επειός αναλαμβάνει την κατασκευή του μέσω της θεϊκής καθοδήγησης της Αθηνάς.

Ουσιαστικά, η θεά είναι εκείνη που αφενός εμπνέει στον Οδυσσέα την χρήση του δόλου αντί της ωμής βίας, αφετέρου καθοδηγεί τον Επειό στην υλοποίηση της ιδέας, παρέχοντάς του τις απαραίτητες τεχνικές και ξυλουργικές γνώσεις και διασφαλίζοντας την επιτυχία αυτού του καθοριστικού στρατηγήματος.

Μέσα στο σπήλαιο του Πολυφήμου, ο ήρωας επιστρατεύει κάθε είδους τέχνασμα («παντίους δόλους») για να επιβιώσει.

Αρχικά, προνοεί και προσχεδιάζει υιοθετώντας το όνομα «Οὖτις» (Κανένας), ένα ευφυές γλωσσικό τέχνασμα, το οποίο του εξασφαλίζει ένα είδος ιδιότυπης αορατότητας.

Παράλληλα, χρησιμοποιεί το κρασί ως «φάρμακον», προκειμένου να καταστείλει την σωματική δύναμη του Κύκλωπα και να θολώσει την σκέψη του.

Η οδυσσειακή μήτις κορυφώνεται μετά την τύφλωση του Πολυφήμου, όταν οι υπόλοιποι Κύκλωπες σπεύδουν σε βοήθεια ρωτώντας τον «ἦ μή τίς» (μήπως κάποιος) τον απειλεί. Ο Πολύφημος αποκρίνεται πως ο Κανένας τον σκοτώνει με δόλο και όχι με βία. Οι Κύκλωπες, ακούγοντας την απάντησή του, αμέσως αποχωρούν.

Με αυτό το γλωσσικό τέχνασμα, αυτό που πετυχαίνει ο Οδυσσεύς είναι αφενός να μετατρέψει τον εαυτό του σε κάποιον που δεν μπορεί να ιδωθεί, αφετέρου να παγιδεύσει τον Πολύφημο, ακυρώνοντας ουσιαστικά την έκκληση για βοήθεια». Φωτογραφία από το εικαστικό του Alan Lee για το βιβλίο Οδύσσεια

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους