Original Post

Πλήρες Κείμενο:

#Δια μέσου των αιώνων η Ανατολική Μεσόγειος ήταν και είναι μια σημαντική γεωστρατηγική περιοχή.

Είναι η περιοχή όπου γεννήθηκαν τρεις μεγάλες θρησκείες – Ιουδαϊσμός, Χριστιανισμός και Ισλάμ – περιοχή συνάντησης τριών ηπείρων – Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής – καθώς και του οικονομικού Βορρά και οικονομικού Νότου, Δύσης και Ανατολής, περιοχή εμπορικών και ενεργειακών διαδρομών.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ Η Κύπρος βρίσκεται στην καρδιά της Ανατολικής Μεσογείου.

Και δια μέσου των αιώνων ήταν κάτω από τον έλεγχο ή την επιρροή της επικρατούσας δύναμης ή δυνάμεων στην ευρύτερη περιοχή.

Στη σημερινή συγκυρία η Τουρκία κατέχει το 37% της Μεγαλονήσου και αποκαλεί την Κυπριακή Δημοκρατία εκλιπούσα. Η Τουρκία επιδιώκει τον στρατηγικό έλεγχο ολόκληρης της Κύπρου.

Σήμερα έντονη παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν το Ισραήλ και η Τουρκία η σχέση των οποίων είναι πολύ ανταγωνιστική.

Δεν ήταν πάντα έτσι.

Υπάρχει επίσης η παρουσία των ΗΠΑ, της Βρετανίας και της ΕΕ σε λιγότερο βαθμό.

Η παρουσία και επιρροή της Ρωσίας έχει περιορισθεί.

Και η Ελλάδα; Η Ελλάδα θα μπορούσε να έχει μεγαλύτερη παρουσία αξιοποιώντας την Κύπρο.

Δεν το έπραξε.

Στο παρελθόν προτεραιότητα ήταν οι σχέσεις με το ΝΑΤΟ, τις ΗΠΑ και την Τουρκία. Η Κύπρος δεν ήταν προτεραιότητα.

Εάν ήταν, ενδεχομένως η τραγωδία του 1974 θα αποφεύγετο και η Μεγαλόνησος δεν θα αντιμετώπιζε σήμερα το πρόβλημα της κατοχής.

Το παρελθόν δεν μπορεί να αλλάξει.

Θεωρώ ότι σήμερα η Ελλάδα πρέπει να έχει μια αξιόπιστη παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο.

Δεν είναι μόνο η προάσπιση του Ελληνισμού της Μεγαλονήσου και της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Είναι και θέμα των δικών της εθνικών συμφερόντων.

Στη σημερινή συγκυρία υπάρχει επίσης μια αναβαθμισμένη συνεργασία μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ καθώς και της Κύπρου με το Ισραήλ.

Υπάρχουν επίσης και οι τριμερείς συνεργασίες.

Οι συνεργασίες αυτές είναι σημαντικές αλλά ταυτόχρονα έχουν και τους περιορισμούς τους.

Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι άλλο συνεργασία και άλλο συμμαχία.

Πέραν τούτου, υπενθυμίζω ότι παραδοσιακά οι σχέσεις της Τουρκίας με το Ισραήλ ήταν εξαιρετικές.

Οι εκπονητές στρατηγικής στο Ισραήλ θεωρούσαν ότι στην ευρύτερη Μέση Ανατολή υπάρχουν τέσσερεις δυνάμεις: το Ισραήλ, ο Αραβικός Κόσμος, το Ιράν και η Τουρκία.

Σύμφωνα με αυτή τη θεώρηση το Ισραήλ δεν μπορούσε να ήταν απομονωμένο – Χρειάζεται συνεργασία με τουλάχιστον μια άλλη δύναμη.

Παλαιότερα ήταν η Τουρκία.

Μετά τον Ερντογάν και τον Νετανιάχου είναι δυνατόν να διαφοροποιηθεί η υφιστάμενη ανταγωνιστική σχέση Ισραήλ – Τουρκίας; Το ερώτημα αυτό είναι πολύπλοκο.

Και από μόνο του αποτελεί ξεχωριστό ζήτημα.

Το ζητούμενο είναι να υπάρχει μια αναβαθμισμένη σχέση της Ελλάδας και της Κύπρου με το Ισραήλ και ταυτόχρονα να διατηρηθούν καλές σχέσεις με τις άλλες χώρες της περιοχής.

Στην περίπτωση που η συνεργασία αυτή αναβαθμισθεί σε συμμαχία προφανώς θα αφορά μόνο την Τουρκία.

Δράττομαι της ευκαιρίας αυτής να σημειώσω ότι υπήρξαν πολλά δημοσιεύματα στην Κύπρο και το εξωτερικό που αναφέρονται σε μεγάλες επενδύσεις και αγοράς γης από Ισραηλινά συμφέροντα.

Αυτό είναι κάτι που έχει δημιουργήσει κάποιες ανησυχίες.

Υπογραμμίζω συναφώς ότι στην Κύπρο υπάρχει προβληματισμός για την αγορά σημαντικών τομέων της οικονομίας καθώς και γης από ξένους.

Είναι σημαντικό να υπάρξει προβληματισμός για το πως η συνεργασία Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν επηρεάζει την Ελλάδα και την Κύπρο. Αναμφίβολα, Αθήνα και Λευκωσία θα πρέπει να αναπτύξουν συγκεκριμένες δράσεις στην ευρύτερη περιοχή και να αναβαθμίσουν περαιτέρω τις σχέσεις τους με την Ινδία.

Υπογραμμίζεται συναφώς ότι το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο επηρεάζει τα γεωπολιτικά δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Οι αντιδράσεις για τη νομιμότητά του δεν περιορίζονται στην Αθήνα και τη Λευκωσία.

Εκ των πραγμάτων και μεταξύ άλλων ο ρόλος της Αιγύπτου τόσο για την Ελλάδα όσο και για την Κύπρο καθίσταται ακόμα πιο σημαντικός.

Υπάρχει η γεωπολιτική διάσταση σε σχέση με την προοπτική της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ισραήλ – Κύπρου – Ελλάδας και ευρύτερα.

Πρέπει να αξιολογηθούν τα οικονομικά δεδομένα καθώς και το γεωπολιτικό ρίσκο.

Ποιες χώρες μπορούν να εγγυηθούν το έργο αυτό; Επιπρόσθετα, η ευρύτερη ενεργειακή πολιτική της Κύπρου δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην ηλεκτρική διασύνδεση με Ισραήλ και Ελλάδα.

Θα πρέπει επίσης να αξιοποιηθεί περαιτέρω η ηλιακή ενέργεια.

Είναι σημαντικό να αξιολογηθεί και η παρουσία άλλων δυνάμεων στην ευρύτερη περιοχή και πως επηρεάζονται Αθήνα και Λευκωσία.

Υπάρχει αναδίπλωση ή/και μείωση της παρουσίας των ΗΠΑ; Και εάν αυτό ευσταθεί είναι σημαντικό να εξετασθούν οι προεκτάσεις.

Είναι επίσης σημαντικό όπως η Ελλάδα και η Κύπρος πολιτευθούν με τρόπο όπου θα υπάρχει ένα ισοζύγιο μεταξύ Ρεαλπολιτίκ και Διεθνούς Δικαίου.

Στο θέμα αυτό ιδίως η Κύπρος καλείται να είναι πολύ προσεκτική.

Σε σχέση με το Κυπριακό υπογραμμίζεται ότι η βάση των συνομιλιών καθώς και οι συγκλίσεις των συνομιλιών που έχουν επιτευχθεί μέχρι τώρα είναι πολύ πιο κοντά στις παραδοσιακές τουρκικές θέσεις.

Η πολιτική που έχει ακολουθηθεί μέχρι σήμερα δεν έχει οδηγήσει στα επιθυμητά αποτελέσματα.

Αντίθετα, μας έχει οδηγήσει σε επικίνδυνα αδιέξοδα.

Δεν είναι υπερβολή να λεχθεί ότι οι παραχωρήσεις που έχουν γίνει ξεπερνούν αρκετές κόκκινες γραμμές.

Το 1974 η Τουρκία κέρδισε ένα πόλεμο και κατέκτησε το 37% του εδάφους της Μεγαλονήσου.

Δεν κατάφερε όμως να παραμερίσει την Κυπριακή Δημοκρατία.

Προσπαθεί να το πράξει έκτοτε.

Θα έπρεπε η ελληνοκυπριακή πλευρά να είχε καταθέσει συγκεκριμένες εισηγήσεις για αναθεώρηση του Συντάγματος του 1960 και για ΜΟΕ καθώς και άλλες δέσμες δράσεων μεταξύ των δύο κοινοτήτων με την εμπλοκή των εγγυητριών χωρών, και της ΕΕ και των ΗΠΑ όπου είναι αναγκαίο.

Πάνω απ’ όλα η πολιτική για το Κυπριακό θα πρέπει πάντοτε να λαμβάνει υπ’ όψιν τα γεωπολιτικά δεδομένα.

Επιπρόσθετα είναι αδιανόητο να μην υπάρχει ολοκληρωμένο αφήγημα σχεδόν 53 χρόνια μετά την τουρκική εισβολή. Η Κύπρος θα έπρεπε επίσης να αξιοποιήσει τα εργαλεία ήπιας δύναμης (soft power) και να είχει επιδιώξει ισχυρή παρουσία στη διεθνή αγορά προβολής και ανταλλαγής ιδεών.

Επιπρόσθετα στα πλαίσια μιας ολοκληρωμένης πολιτικής η Κύπρος σε συνεργασία με την Ελλάδα θα μπορούσαν να διαδραματίσουν ένα ιδιαίτερο ρόλο στην ευρύτερη περιοχή, σε θέματα ασφάλειας, ενέργειας, εμπορίου, προβολής ενός αξιακού συστήματος καθώς και συμβολή σε διάλογο διαφόρων περιφερειακών και διεθνών ζητημάτων.

Η πολιτική αυτή θα ενισχυόταν περισσότερο και με τη στήριξη της ΕΕ καθώς θα προωθούσε ταυτόχρονα ευρύτερους ευρωπαϊκούς στόχους.

Τέλος, ενώ η Κύπρος και η Ελλάδα προασπίζουν τα νόμιμα συμφέροντά τους προβάλλουν την άποψη ότι η Τουρκία μπορεί να είναι μέρος των συνεργασιών στην ευρύτερη περιοχή σεβόμενη όμως την ανεξαρτησία, κυριαρχία και εδαφική ακεραιότητα όλων των κρατών καθώς και το Διεθνές Δίκαιο.

Η θέση αυτή είναι εξαιρετικά σημαντική και θα πρέπει να προωθηθεί ανάλογα. * Ομότιμος Καθηγητής Ανδρέας Θεοφάνους είναι Πρόεδρος του Κυπριακού Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων το οποίο είναι διασυνδεδεμένο με το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους