Η ΘΑΛΆΣΣΙΑ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΊΑ ΤΩΝ ΜΙΝΩΙΤΏΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΑΊΩΝ ΚΑΙ Η ΑΝΑΚΆΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΉΣ Η μνήμη της παντοδυναμίας της Κρήτης στη θάλασσα έμεινε ζωντανή στις μεταγενέστερες παραδόσεις, ώστε οι πηγές της...

Πλήρες Κείμενο:

Η ΘΑΛΆΣΣΙΑ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΊΑ ΤΩΝ ΜΙΝΩΙΤΏΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΑΊΩΝ ΚΑΙ Η ΑΝΑΚΆΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΉΣ Η μνήμη της παντοδυναμίας της Κρήτης στη θάλασσα έμεινε ζωντανή στις μεταγενέστερες παραδόσεις, ώστε οι πηγές της Αρχαιότητας να αναφέρονται στη "μινωική θαλασσοκρατορία". Η μαρτυρία αυτή επιβεβαιώνεται από τα αρχαιολογικά δεδομένα που αποκαλύπτουν την έντονη μινωική παρουσία σε ορισμένους μακρινούς νησιωτικούς οικισμούς, όπως το Ακρωτήρι της Θήρας και τα Κύθηρα, οι οποίοι εμφανίζουν το χαρακτήρα σταθερών μινωικών εγκαταστάσεων αν όχι των οργανωμένων αποικιών.

Ανάλογα μινωικά στοιχεία εμφανίζονται και σε μια σειρά σημαντικών οικισμών στα παράλια της Μικράς Ασίας, της Παλαιστίνης και της Αιγύπτου.

Μια διακριτική αλλά διαρκής παρουσία των κρητικών προϊόντων εντοπίζεται και στη δυτική Μεσόγειο, σε λιμάνια της Ιταλικής χερσονήσου, στη Μάλτα και τη Σαρδηνία.

Σε αντίθεση με την ηπειρωτική Ελλάδα, που διατηρούσε εμπορικές επαφές και με την Ανατολή και με τη Δύση, οι σχέσεις της Κρήτης περιορίζονταν κατά το μεγαλύτερο διάστημα της εποχής του Χαλκού μόνο στην Ανατολή.

Προς το τέλος της Μινωικής εποχής παρατηρείται όμως μία αντίστροφη τάση.

Το κρητικό εμπόριο προσανατολίστηκε περισσότερο προς τη Δύση ενώ εκείνο της ηπειρωτικής Ελλάδας προς την Ανατολή.

Η διακίνηση των μινωικών προϊόντων σε τόσο μεγάλη έκταση δεν εννοείται χωρίς την εγκατάσταση μιας μερίδας του πληθυσμού στο εξωτερικό.

Έτσι θεωρείται βέβαιο ότι υπήρχε ένα ποσοστό μόνιμα απασχολούμενων εμπόρων, τεχνιτών, ναυτικών και διπλωματών, οι οποίοι είχαν μόνιμες ή προσωρινές κατοικίες σε διάφορα εμπορικά κέντρα του Αιγαίου και της ανατολικής Μεσογείου.

Την απάντηση μας την είχε δώσει από παλιά ο Θουκυδίδης: «Ο Μίνως είναι ο παλαιότερος κατά την παράδοση που απέκτησε ναυτικό και κατέκτησε αυτήν που ονομάζεται τώρα ελληνική θάλασσα και κατέλαβε το μεγαλύτερο μέρος από τα νησιά των Κυκλάδων, τα οποία κυβέρνησε και έγινε ο πρώτος οικιστής τους, αφού εξεδίωξε τους Κάρες και εγκατέστησε τα δικά του παιδιά ηγεμόνες.

Οσο μπορούσε καθάρισε ακόμη τη θάλασσα από τους ληστές, για να παίρνει ο ίδιος τις προσόδους». Εκτός από αυτή την αναφορά, και ο Απολλώνιος ο Ρόδιος ονόμασε τις Κυκλάδες «Μινωίδες Νήσους… επεί Μίνως βασίλευσε των νήσων θαλασσοκρατών». Τώρα, τα αρχαιολογικά ευρήματα έρχονται να τους επιβεβαιώσουν.

Κατ’ αρχήν, έχουμε τις περίφημες Μινώες, τις πόλεις-ναυστάθμους που λειτουργούσαν ως κέντρα ελέγχου των ευρύτερων περιοχών τους.

Εκτός από δύο στην Κρήτη (μία στη Δύση και μία στην Ανατολή) έχουμε βρει Μινώες στην Αμοργό, στη Σίφνο, στην Πάρο, στο νησάκι εμπρός από τα Μέγαρα, στη Μονεμβασιά, αλλά και στη Σικελία (η πόλη Ηράκλεια), στην Παλαιστίνη (η νυν Γάζα) και… στην Αραβία! Στοιχεία γραφής έχουν βρεθεί και στον Ασκάλωνα της Παλαιστίνης, τα οποία διασυνδέουν τους Φιλισταίους με τους Μινωίτες.

Μινωικά στοιχεία ήρθαν επίσης προσφάτως στο φως στην Qatna της Συρίας από τον R. Pfalzner.

Τέλος, η πιο ενδιαφέρουσα ανακάλυψη η οποία σχετίζει τους Μινωίτες με την Αίγυπτο έγινε από τον Αυστριακό Μ. Bietak: Στο Tell-el-Daba της Αιγύπτου (αρχαία Αβαρις), ένα κτίριο της 2ης χιλιετίας π.Χ. βρέθηκε διακοσμημένο με μινωικές τοιχογραφίες – παράσταση ταυροκαθαψίων με έναν γραμμικό λαβύρινθο στο βάθος – που είχαν γίνει από κνώσιους καλλιτέχνες! Ολα αυτά μιλάνε για μια πραγματική θαλασσοκρατορία.

Οι ατείχιστες πόλεις της Κρήτης προϋποθέτουν αδιάκοπη επαγρύπνηση στη θάλασσα και η μινωική εξάπλωση στη Μεσόγειο και έξω από αυτήν δεν θα ήταν δυνατόν να πραγματοποιηθεί χωρίς τη συστηματική οργάνωση στόλου, η οποία εξασφάλιζε τη μεταφορά των αγαθών και απομάκρυνε τους πειρατές.

Ο «παράδεισος» αυτός κράτησε ως τη σφοδρότατη έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας, τους κατοπινούς σεισμούς και τις επακολουθήσασες αποβάσεις Μυκηναίων και Δωριέων.

Ο μεγάλος αριθμός εισηγμένων αγγείων στους ταφικούς περιβόλους των Μυκηνών δείχνει ότι ήδη από την πρώιμη Μυκηναϊκή εποχή οι Μυκηναίοι είχαν εμπορικές συναλλαγές με χώρες της Ανατολικής Μεσογείου, με την Αίγυπτο αλλά και με χώρες της Δύσης.

Τα αίτια μιας τόσο ξαφνικής και ευρείας εξάπλωσης του εμπορίου βρίσκονται αφενός στην ενδυνάμωση της κεντρικής εξουσίας και αφετέρου στην αυξημένη ζήτηση των μετάλλων, τα οποία οι μυκηναίοι ηγεμόνες προσπαθούσαν να εξασφαλίσουν από τις ξένες αγορές.

Κατά το 14ο και 13ο αιώνα π.Χ. η εξέλιξη της μυκηναϊκής ναυσιπλοΐας και η άνθηση του εμπορίου συντέλεσαν αποφασιστικά στην πλήρη επάρκεια των αγαθών.

Την ανάπτυξη της ναυτιλίας και του εμπορίου βοήθησαν και οι διεθνείς συγκυρίες, κυρίως η οικονομική ευημερία της Συρίας και της Παλαιστίνης, με τις οποίες οι Μυκηναίοι ανέπτυξαν από νωρίς εμπορικές σχέσεις και η περίοδος ειρήνης στη Μεσόγειο που εξασφαλιζόταν από το βασίλειο της Αιγύπτου, το οποίο ήταν απασχολημένο εκείνη την εποχή με εσωτερικές μεταρρυθμίσεις.

Το διεθνές εμπόριο των Μυκηναίων βρισκόταν αποκλειστικά στη δικαιοδοσία της κεντρικής εξουσίας.

Στα κείμενα των ανακτορικών αρχείων δεν υπάρχουν καθόλου μαρτυρίες για την ύπαρξη μιας τάξης εμπόρων.

Καθώς δεν υπήρχε ακόμη νόμισμα, το εμπόριο στηριζόταν αποκλειστικά στο σύστημα των ανταλλαγών.

Τα προϊόντα εισαγωγής που είχαν γίνει πια απαραίτητα στην οικονομία της μυκηναϊκής Ελλάδας ήταν κυρίως τα μέταλλα, αλλά οι εκλεπτυσμένες προτιμήσεις των ηγεμόνων απαιτούσαν ταυτόχρονα και την εισαγωγή πολύτιμων πρώτων υλών, όπως ο χρυσός, το ελεφαντόδοντο και το ήλεκτρο.

Ο χαλκός εισαγόταν από τα μεταλλεία της Κύπρου και της Μέσης Ανατολής.

Η αναζήτηση του κασσίτερου, ενός πιο σπάνιου μετάλλου που ήταν απαραίτητο για την παραγωγή του ορείχαλκου, έφερε τους Μυκηναίους μέχρι την Ισπανία, τη Βαλτική ίσως και το Αφγανιστάν.

Η ανταλλαγή των υλών αυτών ίσως να γινόταν και στα λιμάνια της Μεσογείου.

Για να διατηρηθεί η ανταγωνιστικότητα του εμπορίου στις ξένες αγορές οι Μυκηναίοι προχώρησαν και στη συστηματική εξαγωγή αγροτικών προϊόντων.

Τα κυριότερα ήταν το ελαιόλαδο, το αρωματικό λάδι και το κρασί.

Ένα εξαγωγικό προϊόν των Μυκηναίων στην Αίγυπτο θεωρείται η ξυλεία, η οποία ήταν πάντα αναγκαία εκεί λόγω της πλήρους έλλειψης δασών.

Μαζί με αυτά τα βασικά είδη εξάγονταν και βιοτεχνικά προϊόντα, όπως όπλα, αγγεία και υφάσματα.

Οι ανταλλαγές δεν περιορίζονταν στα προϊόντα, αλλά συχνά αφορούσαν και τους ανθρώπους.

Μισθοφόροι στέλνονταν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις ξένων χωρών και από εκεί αγοράζονταν συχνά δούλοι.

Νέες επιστημονικές έρευνες δείχνουν πως οι πρόγονοι των Κρητών εκμεταλλευόντουσαν ορυχεία χαλκού στην Βόρεια Αμερική 4.000 χρόνια πριν πατήσει το πόδι του εκεί ο Χριστόφορος Κολόμβος.

Ενώ ο στόλος τους όργωνε τα πέρα του κόσμου, από την Βαλτική μέχρι την Ινδία.

Συγκεκριμένα τον τελευταίο καιρό έντονες συζητήσεις έχει προκαλέσει το βιβλίο The Lost Empire of Atlantis του Gavin Menzies.

Ο γνωστός μελετητής ακολουθεί τα ίχνη των Μινωιτών στη Μικρά Ασία, την Αίγυπτο, την Υεμένη, την Ινδία και την Ταϊλάνδη προσπαθώντας να κατανοήσει που έβρισκαν τις τεράστιες ποσότητες μετάλλων που εμπορεύονταν.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που βρήκε ο συγγραφέας, ήταν μινωικά πλοία αυτά που έφερναν ήδη από το 2350 π.Χ. κασσίτερο, από την Ισπανία και τη Βρετανία.

Ουσιαστικά το πιο πιθανό σενάριο θέλει τους αρχαίους προγονούς μας να έχουν εξερευνήσει τις παράκτιες περιοχές της Ισπανίας, Γαλλίας, Βρετανίας και Ιρλανδίας ψάχνοντας για μέταλλα.

Ενδεχομένως φτάνοντας ως την Ισλανδία, τη Γροιλανδία και την Αμερική.

Με τον τρόπο αυτό εξηγούνται και ορισμένα πρωτόγνωρα φαινόμενα, όπως τα 5.000 ανοιχτά ορυχεία χαλκού που έχουν ανακαλύψει Αμερικάνοι αρχαιολόγοι στις ακτές της λίμνης Superior, μεταξύ Μίσιγκαν των ΗΠΑ και Καναδά, απ' όπου έχουν εξαχθεί κάπου 500.000 τόνοι μεταξύ 2470 - 1050 π.Χ.. Μια τεράστια ποσότητα χαλκού που κανένας δεν γνωρίζει στα χέρια ποιανού κατάληξε.

Συγκεκριμένα, οι τότε Ινδιάνοι των περιοχών αυτών ζούσαν στη Λίθινη Εποχή και μόνο μετά το 1500 π.Χ. αρχίζουν να χρησιμοποιούν περιορισμένες ποσότητες χαλκού – κι αυτές μόνο για κοσμήματα.

Ποιος λοιπόν ήταν ο «κλέφτης» κι από πού και πώς ήρθε; Ενώ στην ίδια περιοχή έχουν επίσης βρεθεί πάμπολλες πέτρες με χαραγμένες επάνω τους μορφές στρατιωτών με στολές που θυμίζουν Μινωίτες.

Τέλος, άκρως εντυπωσιακό και εξίσου ανεξήγητο είναι μια γενετική μελέτη που δείχνει ότι το μιτοχoνδριακό DNA haplogroup X2 που απαντάται στους Κρήτες σε υψηλό ποσοστό (7,2%) απαντάται σε παρόμοια υψηλό ποσοστό (ως 5%) και σε 20.000 μέλη ινδιάνικων φυλών της ΒΑ Αμερικής.

Επόμενος άσος στο μανίκι του συγγραφέα είναι αποδείξεις που σχετίζονται με το DΝΑ, καθώς υποστηρίζει πως διαθέτει στοιχεία ότι οι Μινωίτες έφεραν ένα σπάνιο γονίδιο που εντοπίζεται σήμερα ανάμεσα στους γηγενείς Αμερικανούς που ζουν γύρω από τη Λίμνη Σουπίριορ, κοντά στα αμερικανοκαναδικά σύνορα, όπου έχουν εντοπιστεί πλούσια κοιτάσματα χαλκού και χιλιάδες χάλκινα εργαλεία.

Μάλιστα επικαλείται επιστημονικές έρευνες που αποδεικνύουν πως ο «μοναδικής καθαρότητας χαλκός» της περιοχής της λίμνης ταιριάζει με τα ευρήματα του ναυαγίου του Uluburun.

Τρίτη απόδειξη είναι η μεταφορά ενδημικών φυτών της Αμερικής σε άλλους πολιτισμούς: ίχνη νικοτίνης εντοπίστηκαν στην Αίγυπτο σε αρχαίες μούμιες και κόκκοι καλαμποκιού είναι χαραγμένοι στους ναούς τους (και ο καπνός και το καλαμπόκι ήταν άγνωστα στην περιοχή). «Οι Αιγύπτιοι όμως με τα σαθρά πλοία τους δεν ήταν ικανοί ναυτικοί», σημειώνει ο Γκάβιν Μένζις. «Μόνο οι Μινωίτες, με τους οποίους διατηρούσαν εμπορικές σχέσεις, μπορούσαν να κάνουν υπερατλαντικά ταξίδια». Στο βιβλίο του ο Menzies ακολουθεί αρχικά τα ίχνη των Μινωιτών στη Μικρά Ασία, την Αίγυπτο, την Υεμένη, την Ινδία και την Κεϊλάνη – όπου τα έπη Sangam των Tamil μιλούν ακόμα για «τα υπέροχα πλοία των Ελλήνων που φέρνουν χρυσό και φεύγουν φορτωμένα πιπέρι…». Ο ομότιμος καθηγητής Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου Ηλίας Μαριολάκος είχε υποστηρίξει την ιδέα ότι οι αρχαίοι πρόγονοί μας είχαν εξερευνήσει τις παράκτιες περιοχές της Ισπανίας, Γαλλίας, Βρετανίας και Ιρλανδίας ψάχνοντας για μέταλλα και ίσως είχαν φθάσει στην Ισλανδία, τη Γροιλανδία και την Αμερική.

Δεδομένου ότι η Μεσόγειος και η Μεσοποταμία ήταν εκείνες που τότε διέρχονταν την Εποχή του Χαλκού (και ο χαλκός ήταν τότε ακριβότερος κι από το χρυσάφι), οι υποψίες στρέφονται προς τα εκεί.

Κατά εντυπωσιακή μάλιστα συγκυρία, οι μυστηριώδεις μαζικές εξορύξεις χαλκού τόσο στη Βόρεια Αμερική όσο και στην Ισπανία και τη Βρετανία σταμάτησαν γύρω στο 1350 π.Χ. – την εποχή που το ηφαίστειο της Θήρας καθόρισε τη μοίρα των Μινωιτών.

Και οι Ελληνες που παρέλαβαν τη σκυτάλη (Αχαιοί Μυκηναίοι αρχικά, Δωριείς και Ιωνες στη συνέχεια) είναι οι μόνοι που διηγούνται ταξίδια από παλιά στην Ωγυγία (Ισλανδία), το Κρόνιο Πέλαγος και τις δυτικότερες ακτές. «Ο Πλούταρχος γράφει: “Οσο για τη μεγάλη ήπειρο, από την οποία η μεγάλη θάλασσα περιέχεται σε κύκλο, από τα άλλα νησιά απέχει λιγότερο, από την Ωγυγία όμως γύρω στα πέντε χιλιάδες στάδια ταξιδεύοντας με πλοία με κουπιά. (…) Από την ηπειρωτική γη τα κοντινά μέρη κατοικούν Ελληνες, γύρω από κόλπο όχι μικρότερο από την Μαιώτιδα (λίμνη), του οποίου το στόμα βρίσκεται στην ίδια ευθεία με το στόμα της Κασπίας θάλασσας”. Οι αποστάσεις μεταξύ Γροιλανδίας, Νέας Γης και νησιού Baffin του Καναδά είναι περίπου 1.140 χλμ., ενώ μεταξύ Νέας Γης και νησιού Baffin είναι περίπου 1.300 χλμ.

Η αναφορά ότι γύρω από τον κόλπο κατοικούν Ελληνες μας φανερώνει μια αποικία στον κόλπο του Αγ. Λαυρεντίου. https://www.ime.gr/chronos/02/crete/gr/economy/index2.html https://www.tovima.gr/2008/11/25/science/minwites-oi-kyriarxoi-tis-mesogeioy/amp/ https://www.iefimerida.gr/news/45414/%CE%BF-%CF%84%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%85%CF%84%CE%B1%CE%AF%CE%BF%CF%82-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%BC%CE%BF%CF%8A%CE%BA%CE%B1%CE%BD%CF%8E%CE%BD-%CE%AE%CF%84%CE%B1%CE%BD-%CE%BA%CF%81%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AC%CF%84%CF%83%CE%B9?amp https://www.archaiologia.gr/blog/2010/02/17/%CE%B7-%CE%B1%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%BA%CE%B1%CE%BB%CF%8D%CF%86%CE%B8%CE%B7%CE%BA%CE%B5-%CE%B1%CF%80%CF%8C-%CE%BC%CE%B9%CE%BD%CF%89%CE%AF%CF%84%CE%B5%CF%82-%CE%B8-2/ https://www.tovima.gr/2012/04/06/science/minwikes-apoikies-stin-ameriki/amp/ https://www.ime.gr/chronos/02/mainland/gr/mg/economy/trade/index.html

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους