Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Καλδέρα μου μέρα & νύχτα σε κοιτώ και σαν αντικρίζω το Θεό.

Αυτή η σύνδεση ανάμεσα στις λέξεις «Θεός» και «θέα» (από το ρήμα θεῶμαι = κοιτάζω, παρατηρώ) είναι μια πολύ παλιά, γοητευτική ετυμολογική θεωρία, αλλά γλωσσολογικά δεν ισχύει.

Πρόκειται για κλασική περίπτωση παρετυμολογίας (λαϊκής ετυμολογίας), η οποία μάλιστα ξεκινά ήδη από την αρχαιότητα: 1. Η αρχαία υπόθεση (Πλάτων) Στον πλατωνικό διάλογο Κρατύλος (397d), ο Σωκράτης προτείνει ότι οι πρώτοι άνθρωποι στην Ελλάδα θεωρούσαν θεούς τον ήλιο, τη σελήνη, τη γη, τα άστρα και τον ουρανό.

Επειδή έβλεπαν αυτά τα σώματα να κινούνται αδιάκοπα («θέοντα», από το ρήμα θέω = τρέχω), ονόμασαν τις δυνάμεις αυτές «θεούς». Σε άλλες αρχαίες και βυζαντινές πηγές διατυπώθηκε επίσης η υπόθεση που αναφέρεις: ότι ο «θεός» προέρχεται από το θεῶμαι (βλέπω), επειδή ο Θεός είναι «παντεπόπτης» (αυτός που βλέπει τα πάντα) ή επειδή ο άνθρωπος αντικρίζει («θέα») τα έργα του. 2. Τι δείχνει η σύγχρονη ιστορική γλωσσολογία Στην ιστορικοσυγκριτική γλωσσολογία, οι δύο αυτές λέξεις έχουν εντελώς διαφορετικές ρίζες: * Θέα / Θεῶμαι (κοιτάζω, παρατηρώ): Προέρχεται από την ινδοευρωπαϊκή ρίζα *dʰau- ή *dʰeh₂-, που συνδέεται με την προσοχή, την παρατήρηση και το θαύμα (από την ίδια οικογένεια προέρχονται και τα θαῦμα, θέατρο, θεατής). * Θεός / Θεά: Η επικρατέστερη επιστημονική άποψη ανάγει τη λέξη στην ινδοευρωπαϊκή ρίζα *dʰh₁s-ó-s (ιερός, αφιερωμένος στο θείο, πνεύμα), από τη ρίζα *dʰeh₁- (τοποθετώ, καθιερώνω). * Από την ίδια ρίζα προέρχονται το λατινικό festus (γιορτινός) και fanum (ιερός τόπος/ναός, εξ ου και το αγγλικό fanatic). * Μια εναλλακτική θεωρία τη συνδέει με τη ρίζα *dʰwes- (πνέω, φυσώ, πνεύμα), συγγενή με τα αρχαία ελληνικά θέσκελος και θύω.

Η ομοιότητα των δύο λέξεων είναι τυχαία (ομόηχη) και οφείλεται στην ιστορική φωνητική εξέλιξη της ελληνικής γλώσσας.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους