Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Μπαίνω στον σταθμό Βικτώρια... Κάθομαι και χαζεύω το κινητό και βρίσκω αυτό το εξαιρετικο κατά την άποψη μου κείμενο που ίσως να ενδιαφέρει κάποιους από εσάς Βικτώρια - Ομόνοια - Βερολίνο Όλοι πάνω κάτω έχουμε βρεθεί κάποια στιγμή στους σταθμούς του ηλεκτρικού στην Βικτώρια και την Ομόνοια.

Μαζί με τα χρωματιστά πλακάκια, αυτό που ξεχωρίζει στους δύο σταθμούς είναι και οι πινακίδες με τις επιγραφές των ονομάτων των σταθμών.

Αν τις κοιτάξει κανείς προσεκτικότερα, θα προσέξει μια λεπτομέρεια.

Στην κάτω δεξιά γωνία είναι γραμμένα με μικρά γράμματα τα εξής: Emaillierwerk Gottfried Dichanz, Berlin.

Γιατί υπάρχει άραγε αυτή η πληροφορία εκεί και πώς συνδέονται η Ομόνοια και η Βικτώρια με το Βερολίνο; Πάμε στο Βερολίνο.

Στο σιδηροδρομικό δίκτυο υπάρχουν σήμερα τρεις σταθμοί - Nordbahnhof, Zehlendorf και Sundgauer Straße-, στις πινακίδες των οποίων αναφέρεται και πάλι κάτω δεξιά το εξής: Emaillierwerk Gottfried Dichanz, Berlin SO 36. Υπάρχει, δηλαδή, η ίδια ακριβώς πληροφορία με την Ομόνοια και τη Βικτώρια — με το SO 36 να είναι ο ιστορικός ταχυδρομικός κώδικας της περιοχής Κρόιτσμπεργκ του Βερολίνου.

Τι έχει λοιπόν συμβεί; Η εταιρεία του Dichanz ιδρύθηκε το 1893 και είχε την έδρα της στο Κρόιτσμπεργκ.

Ειδικευόταν στην κατασκευή μεταλλικών πινακίδων με επίστρωση σμάλτου (εμαγιέ), που χρησιμοποιούνταν τόσο για διαφημίσεις όσο και για τη σήμανση σε σιδηροδρομικούς σταθμούς και σε δημόσιες υπηρεσίες.

Ορισμένες διαφημιστικές πινακίδες, ειδικά για βερολινέζικες μπύρες, βρίσκονται σήμερα σε μουσεία.

Τώρα, για το πώς η εταιρεία του Dichanz έφτασε να κάνει τις πινακίδες των σταθμών της Βικτώριας και της Ομόνοιας στην Ελλάδα, μπορούμε να εξετάσουμε δύο πιθανές εξηγήσεις.

Η πρώτη αφορά τον συνολικό σχεδιασμό των δύο σταθμών, που σχετίζεται και με την επιλογή των κεραμικών πλακιδίων με τα συγκεκριμένα, αναγνωρίσιμα χρώματα.

Η λογική που εφαρμόστηκε στον σχεδιασμό πολλών σταθμών του βερολινέζικου μετρό είναι να έχουν διαφορετικά χρώματα, ώστε οι επιβάτες, ακόμα κι αν δεν προλάβουν να διαβάσουν από τον συρμό το όνομα του σταθμού, να μπορούν να καταλάβουν πού βρίσκονται από το χρώμα που έχουν τα πλακάκια.

Αυτή είναι η ιδέα του λεγόμενου Kennfarbe, που στα ελληνικά αποδίδεται ελεύθερα ως «αναγνωριστικό χρώμα». Την καθιέρωσε ο αρχιτέκτονας Alfred Grenander στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν και σχεδίασε πολλούς από τους βερολινέζικους σταθμούς.

Μάλιστα, η ιδέα να χρησιμοποιηθεί το χρώμα ως εργαλείο προσανατολισμού είναι κάτι που ανέπτυξε λίγα χρόνια αργότερα και το Μπάουχαους, ειδικά στο διάσημο κτίριο του Γκρόπιους στο Ντέσαου.

Γνωρίζουμε ότι στον εκσυγχρονισμό της Ομόνοιας συμμετείχαν και γερμανικές εταιρείες, ενώ παρόμοια πλακάκια με αυτά της Ομόνοιας υπάρχουν στον σταθμό της Rosenthaler Platz στο Βερολίνο.

Επομένως, μπορούμε βάσιμα να υποθέσουμε ότι η βερολινέζικη λογική του Kennfarbe επηρέασε τον σχεδιασμό των σταθμών και ότι η επιλογή της εταιρείας του Dichanz συνδέεται με αυτή τη συμμετοχή — κάτι που δεν είναι άσχετο με το κλίμα των οικονομικών ελληνογερμανικών σχέσεων της εποχής.

Την ίδια στιγμή, γνωρίζουμε ότι από το 1932 εμφανίζεται ένα ιδιαίτερο καθεστώς στις ελληνογερμανικές εμπορικές σχέσεις.

Αυτό ήταν το clearing, που μας εξηγεί ο Μαζάουερ στο βιβλίο του «Η Ελλάδα και η οικονομική κρίση του Μεσοπολέμου». Πολύ συνοπτικά, το clearing ήταν ένα σύστημα εμπορικών συναλλαγών ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Γερμανία.

Ό,τι πουλούσε η Ελλάδα στη Γερμανία συμψηφιζόταν με ό,τι αγόραζε από αυτήν χωρίς απευθείας ανταλλαγή συναλλάγματος.

Έτσι, η Ελλάδα πουλούσε καπνό, το βασικό εξαγωγικό της προϊόν, και αγόραζε σε αντάλλαγμα γερμανικά βιομηχανικά προϊόντα.

Θα μπορούσε, δηλαδή, η παραγγελία των πινακίδων για την Ομόνοια και τη Βικτώρια από τον Dichanz να εντάσσεται στο σύστημα του clearing; Πιθανώς ναι, εφόσον η παραγγελία έγινε μετά το 1932, αν και η νέα Ομόνοια λειτουργούσε ήδη από το 1930.

Αυτές είναι κάποιες πιθανές εξηγήσεις που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.

Αν οι φίλες και οι φίλοι από τα πεδία της ιστορίας, των πολιτικών επιστημών ή από αλλού γνωρίζουν περισσότερα, θα χαρώ να διαβάσουμε τις πληροφορίες τους στα σχόλια.

Σε κάθε περίπτωση, μία μικρή κοινή λεπτομέρεια στις πινακίδες του μετρό από τις δύο ευρωπαϊκές πρωτεύουσες μπορεί να μας αποκαλύψει πολλά για τις μεταξύ τους διακρατικές και ιστορικές σχέσεις. Λουκάς Μπαρτατίλας, Σεπτέμβριος/Οκτώβριος 2026

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους