❗️Η ΑΝΘΡΩΠΙΑ ΠΑΝΩ ΑΠ’ ΟΛΑ “Οὔτοι συνέχθειν, ἀλλὰ συμφιλεῖν ἔφυν” “Δεν γεννήθηκα για να συμμερίζομαι το μίσος, αλλά την αγάπη” -Αντιγόνη του Σοφοκλή στ. 523 Υπάρχει μια παράδοξη αντίφαση στον...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ενώ ο άνθρωπος κατόρθωσε να κατακτήσει τη γνώση, να οργανώσει κοινωνίες, να θεσπίσει νόμους και να αποκτήσει πρωτοφανή δύναμη πάνω στον κόσμο, εξακολουθεί να δυσκολεύεται να κατακτήσει το ουσιαστικότερο- την ανθρωπιά του.

Ζούμε σε μια εποχή όπου η σκληρότητα συχνά βαφτίζεται αποτελεσματικότητα, η αναλγησία αποφασιστικότητα και η αδίστακτη συμπεριφορά ικανότητα.

Φράσεις όπως «Είναι killer στη δουλειά του», «Είναι πολύ ευαίσθητος, δεν κάνει», «Αυτός δεν καταλαβαίνει τίποτα», ακούμε σχεδόν επαινετικά για εκείνον που δεν συγκινείται, δεν υποχωρεί, δεν διστάζει μπροστά στις συνέπειες των πράξεών του.

Έτσι, ανεπαίσθητα, η ευαισθησία μετατρέπεται σε μειονέκτημα και η απουσία ενσυναίσθησης σε προσόν.

Ο άνθρωπος που επιβάλλεται, που είναι αδυσώπητος απέναντι στους αντιπάλους του, που προχωρεί αδιαφορώντας για το ανθρώπινο κόστος, αναγορεύεται σε πρότυπο επιτυχίας.

Και εκείνος που διστάζει να πληγώσει, που αναγνωρίζει τον πόνο του άλλου, που επιλέγει την επιείκεια ενώ θα μπορούσε να επιδείξει σκληρότητα, κινδυνεύει να θεωρηθεί αδύναμος.

Κι όμως, ισχύει ακριβώς το αντίθετο.

Η ανθρωπιά και η επιείκεια δεν είναι γνωρίσματα αδυναμίας, αλλά εσωτερικής δύναμης.

Απαιτούν θάρρος και την ικανότητα να θέτει κανείς όρια ακόμη και στην ίδια του την δύναμη . Αντίθετα, η αδιάκοπη ανάγκη επιβολής και συντριβής του άλλου μπορεί να κρύβει μια βαθύτερη εσωτερική ανασφάλεια, μια αδυναμία να αισθανθεί κανείς ισχυρός χωρίς να αποδείξει ότι κάποιος άλλος είναι ανίσχυρος.

Αυτή τη βαθύτερη διάσταση της ανθρώπινης αξίας ανέδειξε ήδη η αρχαία ελληνική σκέψη. Ο Σοφοκλής, μέσα από την Αντιγόνη, μας κληροδότησε την ιδέα ότι υπάρχουν άγραφες ηθικές υποχρεώσεις πέρα από τους ανθρώπινους νόμους και των οποίων η υπεράσπιση απαιτεί τόλμη. Ο Αριστοτέλης αναγνώρισε στην επιείκεια μια ουσιαστικότερη έκφραση της δικαιοσύνης, μια αναγκαία διόρθωση εκεί όπου ο γενικός κανόνας αδυνατεί να αποδώσει το πραγματικό δίκαιο. Ο Πλάτων, στην Πολιτεία, παρουσίασε τη δικαιοσύνη ως αγαθό πολυτιμότερο από τον υλικό πλούτο.

Σκέψεις που, ύστερα από τόσους αιώνες, εξακολουθούν να μας υπενθυμίζουν ότι η αξία του ανθρώπου δεν βρίσκεται μόνο σε όσα κατορθώνει, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο τα κατορθώνει.

Κι όμως, πόσες ανθρώπινες σχέσεις θυσιάζονται καθημερινά στον βωμό της επικράτησης! Άνθρωποι ανταγωνίζονται, υπονομεύονται, συγκρούονται για χρήματα, περιουσίες, αξιώματα, εξουσία ή πληγωμένους εγωισμούς.

Φιλίες διαλύονται, οικογένειες και ολόκληρες κοινωνίες διχάζονται, σχέσεις ζωής μετατρέπονται σε πεδία αντιπαράθεσης.

Κάποτε η σύγκρουση μεταφέρεται στις αίθουσες των δικαστηρίων, όπου το γράμμα του νόμου γίνεται το μοναδικό σημείο αναφοράς, ενώ η ανθρώπινη διάσταση χάνεται πίσω από δικόγραφα, αξιώσεις και ατέρμονες διεκδικήσεις.

Ασφαλώς, η δικαιοσύνη είναι αναγκαία και η υπεράσπιση των δικαιωμάτων θεμελιώδης.

Όμως ακόμη και η δικαίωση οφείλει να διέπεται από μέτρο και αναλογικότητα.

Δεν μπορεί να θεωρείται δικαίωση η συντριβή ενός ανθρώπου, ούτε να αποτελεί αυτοσκοπό ο αέναος αλληλοσπαραγμός, με συνέπειες που υπερβαίνουν τους ίδιους τους αντιμαχομένους και διαρρηγνύουν την κοινωνική ειρήνη και την αρμονική συνύπαρξη.

Και εδώ αναδύεται το μεγαλύτερο ίσως παράδοξο της ανθρώπινης ύπαρξης.

Όλοι οι άνθρωποι που αγωνίζονται με τόση σκληρότητα να κυριαρχήσουν, να επικρατήσουν, να συσσωρεύσουν αγαθά και να επιβληθούν στους άλλους, είναι θνητοί.

Όλοι μας είμαστε.

Η ζωή μας είναι πεπερασμένη, ο χρόνος μας περιορισμένος και το τέλος μας αναπόφευκτο.

Κι όμως, συμπεριφερόμαστε συχνά σαν να μας έχει παραχωρηθεί η αιωνιότητα.

Σαν να πρόκειται να διατηρήσουμε για πάντα τις περιουσίες, τις εξουσίες, τους τίτλους και τις νίκες μας.

Σαν να μπορούσε η ήττα του άλλου να παρατείνει τη δική μας ύπαρξη.

Πόση ανθρώπινη ματαιότητα κρύβεται σε αυτή την ψευδαίσθηση! Άνθρωποι που μοιράζονται την ίδια εύθραυστη μοίρα αναλώνονται προσπαθώντας να συντρίψουν ο ένας τον άλλον, λησμονώντας ότι ο χρόνος που αφιερώνουν στην αντιπαλότητα αφαιρείται από τον λιγοστό χρόνο που τους αναλογεί να ζήσουν.

Και τότε γεννιέται το ουσιαστικό ερώτημα: Γιατί να σπαταλά ο άνθρωπος τον τόσο περιορισμένο χρόνο της ύπαρξής του επιδιώκοντας τη δυστυχία ενός άλλου, εξίσου θνητού ανθρώπου, αντί να συμβάλλει μαζί του στη δημιουργία καλύτερων συνθηκών για τον σύντομο κοινό τους βίο; Η ανθρωπιά δεν είναι άρνηση του αγώνα, της φιλοδοξίας ή της δικαιοσύνης.

Δεν απαιτεί να παραιτούμαστε από τα δικαιώματά μας ούτε να ανεχόμαστε την αδικία.

Είναι, όμως, η συνείδηση ότι ο άλλος άνθρωπος, ακόμη και όταν βρίσκεται απέναντί μας, δεν παύει να είναι συνοδοιπόρος στην ίδια πρόσκαιρη διαδρομή.

Ότι η ευαλωτότητα, ο πόνος, η ανάγκη για σεβασμό και η αναπόφευκτη φθορά δεν αποτελούν αποκλειστικά δικά μας γνωρίσματα, αλλά κοινά χαρακτηριστικά της ανθρώπινης ύπαρξης.

Στο τέλος, όταν ο χρόνος αφαιρέσει από όλους μας όσα θεωρούσαμε τόσο σημαντικά, δεν θα έχει ιδιαίτερη σημασία πόσους νικήσαμε, πόσες περιουσίες αποκτήσαμε ή πόσους αντιπάλους εξουδετερώσαμε.

Θα έχει σημασία τι άνθρωποι υπήρξαμε.

Και ίσως η πιο τραγική ειρωνεία της ανθρώπινης ζωής να είναι ότι, ενώ όλοι βαδίζουμε προς το ίδιο αναπόφευκτο τέλος, κάποιοι αναλώνουν το μοναδικό τους πέρασμα από τον κόσμο προσπαθώντας να κάνουν δυσβάσταχτο το πέρασμα των άλλων.

Η ανθρωπιά δεν επιβάλλεται από κανέναν γραπτό νόμο.

Γεννιέται από τη συνείδηση ότι μοιραζόμαστε την ίδια εύθραυστη και πεπερασμένη ύπαρξη.

Και ίσως η μεγαλύτερη σοφία του ανθρώπου να είναι να το θυμάται, ιδίως όταν έχει τη δύναμη να το λησμονήσει.@highlight

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους