Ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν που ξέσπασε στα τέλη Φεβρουαρίου έχει πυροδοτήσει μια νέα ενεργειακή κρίση, με την Ευρώπη να βρίσκεται ξανά, μετά την ενεργειακή κρίση εξαιτίας του πολέμου...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η τιμή του ορυκτού αερίου στο χρηματιστήριο Title Transfer Facility (TTF) έφτασε στις 16 Οκτωβρίου τα 87 ευρώ/MWh, αυξημένη κατά περίπου 190% σε σύγκριση με τα περίπου 30 ευρώ /MWh την περίοδο πριν την έναρξη του πολέμου.

Τα αποθέματα ορυκτού αερίου της ΕΕ βρίσκονται κάτω από το 74%, έναντι περίπου 90% που είναι το συνηθισμένο επίπεδο αυτήν την εποχή, και ο χειμώνας που έρχεται προβλέπεται δύσκολος. Στην Ελλάδα, η χονδρική τιμή ρεύματος (DAM) έφτασε στις 20 Οκτωβρίου τα 247 ευρώ/MWh, με την βραδινή αιχμή πάνω από τα 400 ευρώ/MWh.

Πρόκειται για ρεκόρ τετραετίας, ενώ η μέση μηνιαία χονδρική τιμή έχει αυξηθεί κατά 54% μέσα σε τρεισήμισι μήνες, από τα 109,95 ευρώ/MWh τον Ιούλιο στα 169 ευρώ/MWh.

Και ακόμη δεν έχουμε μπει στην περίοδο που κορυφώνεται η ζήτηση.

Ταυτόχρονα, η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης ξεκίνησε σε επίπεδα πολύ υψηλότερα από πέρυσι.

Η ενεργειακή φτώχεια στη χώρα μας ήταν ήδη βαθιά πριν από τη νέα κρίση.

Σύμφωνα με τη Eurostat, περίπου ένας στους πέντε κατοίκους δεν μπορεί να ζεστάνει επαρκώς το σπίτι του, με την Ελλάδα να μοιράζεται με τη Βουλγαρία την χειρότερη θέση στην ΕΕ. Το ίδιο το Επικαιροποιημένο Σχέδιο Δράσης για την Καταπολέμηση της Ενεργειακής Ένδειας (ΦΕΚ Β’ 7260/31.12.2025) καταγράφει περίπου 546.000 ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά το 2023.

Από αυτά, περίπου 133.000 ζουν σε «ακραίες συνθήκες ενεργειακής ένδειας». Αυτά τα νοικοκυριά θα δυσκολευτούν φέτος ακόμη περισσότερο να κρατήσουν ζεστά τα σπίτια τους και να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους, ενώ η κυβέρνηση δεν έχει ανακοινώσει καμία στοχευμένη προστασία. Το Επικαιροποιημένο Σχέδιο Δράσης εγκρίθηκε με την ΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΕΠΕΑ/147529/1159 την τελευταία μέρα του 2025.

Προβλέπει επτά μέτρα πολιτικής (Μ1–Μ7) και θέτει στόχο να υποστηριχθούν 374.000 νοικοκυριά έως το 2030.

Δέκα μήνες μετά, δεν έχει ανακοινωθεί χρονοδιάγραμμα ή προϋπολογισμός για κανένα από τα μέτρα που περιγράφει. Το Σχέδιο προβλέπει επίσης ετήσια έκθεση προόδου, που υποβάλλεται στον Υπουργό το β’ τρίμηνο κάθε έτους.

Εξ όσων γνωρίζουμε, καμία έκθεση δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα για το 2026, όπως δεν δόθηκαν και οι εκθέσεις των ετών 2022 και 2023 που ζητήσαμε με ερώτησή μας τον Νοέμβριο του 2024.

Το μέτρο Μ4 αφορά την «Αξιοποίηση του θεσμού Κοινοτήτων Ανανεώσιμης Ενέργειας και Κοινοτήτων Πολιτών για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ένδειας», με στόχο 24.000 νοικοκυριά.

Προβλέπει ότι η ενέργεια που παράγουν οι Κοινότητες θα καλύπτει κατά προτεραιότητα τις ανάγκες ενεργειακά φτωχών νοικοκυριών. Οι Δήμοι θα ενισχυθούν να συμμετέχουν σε Κοινότητες «όπως για παράδειγμα στο πλαίσιο του προγράμματος «Απόλλων»». Προβλέπει ακόμη ειδικό μηχανισμό τεχνικής και συμβουλευτικής υποστήριξης των Κοινοτήτων και δημόσια χρηματοδότηση του μεριδίου της επένδυσης που αντιστοιχεί στα ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά.

Το μέτρο Μ7 προβλέπει τις Υπηρεσίες Μιας Στάσης, ανάμεσα στις οποίες και υποστήριξη των πολιτών για να συμμετάσχουν σε Ενεργειακές Κοινότητες Πολιτών.

Η πραγματικότητα είναι διαφορετική.

Ήδη από την ερώτησή μας της 23ης Ιανουαρίου 2026 ζητήσαμε να μάθουμε από πού θα προέλθουν οι πόροι για τις ενεργειακές κοινότητες που περιγράφει το Σχέδιο.

Καμία πηγή χρηματοδότησης δεν έχει ανακοινωθεί έκτοτε.

Ακόμη και το πακέτο της ενεργειακής ρήτρας διαφυγής που εγκρίθηκε από την Κομισιόν στις 9 Οκτωβρίου δεν περιλαμβάνει καμία δράση για ενεργειακές κοινότητες.

Το παράδειγμα που επικαλείται το ίδιο το Σχέδιο, το Πρόγραμμα «Απόλλων», είναι στην πράξη παγωμένο. Ως Νέα Αριστερά έχουμε ασκήσει κριτική στο «Απόλλων» επί της αρχής, ήδη από τη θέσπισή του με τον ν. 5106/2024.

Το πρόγραμμα καταστρατηγεί το ίδιο το πνεύμα των Ενεργειακών Κοινοτήτων, δηλαδή τον εκδημοκρατισμό της παραγωγής καθαρής ενέργειας. Το Πρόγραμμα επίσης απεντάχθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) με την αναθεώρηση που οριστικοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, με την Ελλάδα να χάνει 100 εκατ. ευρώ από το ΤΑΑ. Η Κοινή Υπουργική Απόφαση του Δεκεμβρίου 2025 επιχείρησε να το επανεκκινήσει με διαγωνισμούς της ΡΑΑΕΥ για ιδιωτικά αιολικά 400 MW και φωτοβολταϊκά με μπαταρία 200 MW. Οι διαγωνισμοί απέτυχαν τον Μάρτιο λόγω χαμηλής συμμετοχής: υποβλήθηκαν προσφορές μόλις 380 MW αιολικών και τρεις αιτήσεις φωτοβολταϊκών για 61 MW. Έκτοτε δεν έχει ανακοινωθεί ούτε επαναπροκήρυξη, ούτε νέα πηγή χρηματοδότησης. Η ΚΥΑ για το δεύτερο σκέλος, που αφορά Δήμους, ΔΕΥΑ και ΤΟΕΒ/ΓΟΕΒ, δεν έχει εκδοθεί.

Ένα ακόμη ιδιαιτέρως σημαντικό ζήτημα ενόψει της χειμερινής περιόδου, είναι τα νοικοκυριά που βρίσκονται χωρίς ρεύμα λόγω οφειλών.

Το ίδιο το Σχέδιο Δράσης θυμίζει ότι το 2017 διατέθηκαν 10 εκατ. ευρώ ως εφάπαξ βοήθημα για καταναλωτές χαμηλού εισοδήματος που είχαν αποσυνδεθεί.

Ταυτόχρονα είχε συσταθεί ειδικός λογαριασμός επανασύνδεσης παροχών με διαχειριστή τον ΔΕΔΔΗΕ (άρθρο 36 ν. 4508/2017). Το μέτρο Μ2 του Σχεδίου προβλέπει όριο ελάχιστης κατανάλωσης κάτω από το οποίο απαγορεύεται η αποσύνδεση των πληττόμενων νοικοκυριών.

Προβλέπει ακόμη ένα πιο ευνοϊκό πλαίσιο τμηματικής και άτοκης εξόφλησης των οφειλών τους.

Εξ όσων γνωρίζουμε, καμία από τις δύο προβλέψεις δεν έχει θεσμοθετηθεί.

Από τον Νοέμβριο του 2024 ζητάμε να ενεργοποιηθεί ξανά το Ταμείο Επανασυνδέσεων, χωρίς καμία ανταπόκριση από την κυβέρνηση.

Με τις τιμές να καλπάζουν και τον χειμώνα να ξεκινά, η ανάγκη αυτή είναι πιο επείγουσα από ποτέ.

Η κυβέρνηση διεκδικεί αυτή τη στιγμή επιπλέον πόρους μέσω της ρήτρας διαφυγής για ενεργειακές επιδοτήσεις.

Μέρος αυτών των πόρων μπορεί και πρέπει να κατευθυνθεί σε ένα νέο Ταμείο Επανασυνδέσεων, ώστε κανένα ευάλωτο νοικοκυριό να μην περάσει τον χειμώνα χωρίς ρεύμα. Δείτε την ερώτηση στο link στα σχόλια🔗

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους