Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ο «Θρύλος του Λάποτ» (Legenda o lapotu) είναι μια από τις πιο συγκλονιστικές και σπάνιες στιγμές στην πρώιμη καριέρα του Γκόραν Πασκάλιεβιτς.

Πρόκειται για μια μικρού μήκους τηλεοπτική ταινία-ντοκουμέντο (docudrama) διάρκειας περίπου 27 λεπτών, η οποία γυρίστηκε το 1971 και κυκλοφόρησε στις αρχές του 1972 ως η διπλωματική του εργασία για την αποφοίτησή του από την περίφημη σχολή κινηματογράφου FAMU της Πράγας.

Η ταινία χάρισε στον Πασκάλιεβιτς το Αργυρό Μετάλλιο στο 19ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ και Μικρού Μήκους Ταινιών του Βελιγραδίου το 1972.

Η ταινία πραγματεύεται ένα μακάβριο και σκοτεινό έθιμο της βαλκανικής (και κυρίως της ανατολικής Σερβίας) που ονομάζεται Λάποτ (Lapot). Σύμφωνα με την εθνογραφική παράδοση και τους μύθους, σε περιόδους ακραίας φτώχειας, ακαρπίας ή λιμού, οι αγροτικές κοινότητες θυσίαζαν ή εξόντωναν τελετουργικά τους ηλικιωμένους γονείς τους (συνήθως μόλις έκλειναν τα 60 ή 70 τους χρόνια). Ο λόγος ήταν πρακτικός και σκληρός: οι ηλικιωμένοι δεν μπορούσαν πλέον να εργαστούν στα χωράφια και θεωρούνταν οικονομικό «βάρος» για την επιβίωση της υπόλοιπης οικογένειας.

Η ταινία του Πασκάλιεβιτς ακολουθεί με απόλυτο ρεαλισμό τα βήματα αυτού του αρχαίου μύθου: 1. Μετά από μια καταστροφική σοδειά, ένας ηλικιωμένος άντρας που δεν μπορεί πλέον να προσφέρει, προετοιμάζεται για τον θάνατό του. 2. Ξυπνάει την αυγή, φοράει τα καλά του ρούχα, αποχαιρετά την οικογένειά του και πηγαίνει στο βουνό συνοδευόμενος από τον πρωτότοκο γιο του και τους συγχωριανούς του. 3. Στο σημείο της θυσίας, ο γιος τοποθετεί ένα κομμάτι ψωμί (ή πίτα) πάνω στο κεφάλι του πατέρα του. 4. Στη συνέχεια, ο γιος χτυπάει το κεφάλι του πατέρα με ένα τσεκούρι, ρόπαλο ή πέτρα, προφέροντας την παραδοσιακή φράση: «Δεν σε σκοτώνω εγώ, αλλά αυτό το ψωμί». Με αυτόν τον τρόπο, η ευθύνη του φόνου μεταφερόταν συμβολικά στην ανάγκη για τροφή και επιβίωση.

Η ταινία γυρίστηκε στα αυθεντικά, απομονωμένα χωριά Plužina και Lukovo στην περιοχή Svrljig της ανατολικής Σερβίας, χρησιμοποιώντας ως ηθοποιούς τους ίδιους τους ντόπιους χωρικούς (non-professional cast). Ο Πασκάλιεβιτς άκουγε αυτές τις ιστορίες από τους παππούδες του όταν ήταν παιδί στη Νις.

Αν και οι ανθρωπολόγοι διαφωνούν για το αν το Λάποτ εφαρμοζόταν όντως ευρέως ή αν ήταν απλώς ένας τρομακτικός αστικός μύθος για να διδάσκει τον σεβασμό, η φράση «zreo za sekirče» («ώριμος για τσεκούρι») επιβιώνει μέχρι σήμερα στη σερβική γλώσσα για κάποιον που έχει γεράσει πολύ.

Η ταινία αποτελεί ένα εξαιρετικό δείγμα ποιητικού αλλά και σκληρού κοινωνικού ρεαλισμού, που φανερώνει σπαραχτικά, πώς, η ακραία φτώχεια μπορεί να εκμηδενίσει κάθε ψυχολογικό συναίσθημα μπροστά στην επιβίωση της αγέλης.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους