Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Το χρονικό απελευθέρωσης της Λάρισας από την γερμανική κατοχή . Η 23η Οκτώβρη του 1944 αποτελεί για την πόλη μας ορόσημο στην σύγχρονη ιστορία της .Η ανατίναξη της γέφυρας τις πρώτες πρωινές ώρες σήμανε ταυτόχρονα και την απελευθέρωση της πόλης μας . Οι Λαρισαίοι στην συντριπτική τους πλειοψηφία παρά τις τεράστιες υλικές καταστροφές και τις ανθρώπινες απώλειες κράτησαν ψηλά την σημαία της αντίστασης και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Τα γερμανικά στρατεύματα εισέρχονται και καταλαμβάνουν την πόλη μας το Μεγάλο Σάββατο 19 Απριλίου 1941.

Είχε προηγηθεί τρεις μέρες νωρίτερα ο βομβαρδισμός της πόλης από γερμανικά αεροπλάνα που προκάλεσε σοβαρές καταστροφές και αρκετά θύματα.

Σύμφωνα με τον τότε δήμαρχο της πόλης Στ. Αστεριάδη οι κάτοικοι της Λάρισας «νιώθοντας τον εχθρό να πλησιάζει, εγκαταλείπουν ομαδικά την πόλη ,κουβαλώντας ό,τι πολυτιμότερο μπορούν.

Καταφεύγουν σε χωριά ή πόλεις νοτιώτερα.

Έτσι όταν οι Γερμανοί μπαίνουν στην Λάρισα δεν βρίσκουν πολίτες. Οι Λαρισινοί δεν θέλησαν να τους υποδεχτούν.

Η αντίσταση των Λαρισαίων πολιτών όπως και γενικότερα όλων των Ελλήνων ενάντια στους κατακτητές ήταν άμεση.

Συστήνουν τοπικές επιτροπές του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου (ΕΑΜ) που ιδρύθηκε τον Σεπτέμβριο του 1941 και αποτελεί αδιαμφισβήτητα σταθμό στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας .Το ΕΑΜ κατορθώνει να συσπειρώσει μεγάλες μάζες στον αντιφασιστικό αγώνα . Δημιουργεί μια νέα πολιτική συνείδηση που παλεύει για την εθνική απελευθέρωση ,την αλληλεγγύη και την κοινωνική ανασυγκρότηση της χώρας.

Επανδρώνει τα αντάρτικα σώματα του ΕΛΑΣ . Δημιουργεί την ηρωική ΕΠΟΝ.Η Εθνική Αντίσταση είναι έργο μαζικό παλλαικό . Στη Λάρισα, στη συγκρότηση των Αντιστασιακών οργανώσεων πρωτοστατούν τα στελέχη του ΚΚΕ που είχαν δραπετεύσει από τα νησιά της εξορίας και την Ακροναυπλία.

Το αντάρτικο στη Θεσσαλία φούντωσε ιδιαίτερα μετά την ίδρυση της ΕΠΟΝ στις 23 Φλεβάρη 1943.

Από τις πρώτες μέρες της κατοχής είχαμε αυθόρμητες εκδηλώσεις αντίστασης κατά των κατακτητών και ιδιαίτερα από τους νέους της πόλης.

Οι επιθέσεις που δέχονταν οι Ιταλοί από τους αντάρτες στην ύπαιθρο, είχαν ως αποτέλεσμα μαζικές εκτελέσεις κρατουμένων, καταστροφές χωριών και εκτελέσεις άμαχου πληθυσμού.

Το 1944, παραμονές της Απελευθέρωσης, ο ΕΛΑΣ ήταν κυρίαρχος στην ελληνική ύπαιθρο. Ο ΕΛΑΣ έδωσε πάνω από 600 μάχες και προξένησε μεγάλες ζημιές στον εχθρό, 12 γερμανικές μεραρχίες είχαν καθηλωθεί τότε στην Ελλάδα. Στη Θεσσαλία και ιδιαίτερα στο νομό Λάρισας έγιναν κατά των Γερμανοϊταλών μεγάλες μάχες.

Η μάχη της Πόρτας, το σαμποτάζ στην Κοιλάδα των Τεμπών ,η μάχη στον Καράκαλο κοντά στον Όλυμπο αλλά και η μάχη της σοδειάς . Οι Γερμανοί με τη βοήθεια των ΕΑΣΑΔ που πλαισιώνονταν από φασιστικά και εγκληματικά άτομα, θέλουν να αρπάξουν τη σοδειά και να τη μεταφέρουν στη Γερμανία.

Η ταξιαρχία ιππικού του Μ. Μπουκουβάλα στον κάμπο και ο λόχος του μηχανικού Ολύμπου στην περιοχή Ελασσόνας και Αμπελώνα, διαλύουν τα ΕΑΣΑΔ, χτυπούν τους Γερμανούς και βοηθούν τους αγρότες στο μάζεμα της σοδειάς.

Όσο προχωρούσε το 1944 οι μάχες φουντώνουν. Οι Γερμανοί μη μπορώντας να συντρίψουν το κίνημα, καταφεύγουν σε ωμότητες, βασανιστήρια, εμπρησμούς ομαδικές εκτελέσεις.

Εκατοντάδες αγωνιστές οδηγούνται στα εκτελεστικά αποσπάσματα..Πάνω από 1000 αγωνιστές φυλακίστηκαν στην παλιά τούρκικη πυρυτιδαποθήκη , σημερινό Μουσείο Εθνικής Αντίστασης, από αυτούς περίπου 500 εκτελέστηκαν στην περιοχή Μεζούρλο της Λάρισας . Κάθε φορά που τα πολυβόλα ηχούσαν η πόλη ριγούσε , βαρύ το πένθος για το αίμα των ηρώων .Τα εγκλήματα αυτά αντί να πτοήσουν το λαό, δυναμώνουν τον αγώνα του.

Στις 12 Οκτωβρίου οι Γερμανοί και οι Ιταλοί εγκατέλειψαν την Αθήνα .Τις επόμενες μέρες ο ΕΛΑΣ άρχισε να απελευθερώνει πόλεις τη μία μετά την άλλη: τη Θήβα, τη Λαμία, το Βόλο, τη Λάρισα, την Ελασσόνα… Ο Οκτώβρης του ’44 ήταν ο μήνας της αγωνίας, αλλά και ελπίδας του λαρισαϊκού λαού.

Αγωνία για την καταστροφή, που απειλούσαν να εξαπολύσουν οι κατακτητές κατά τη φυγή τους, αλλά και ελπίδα ,που έφερναν οι αγωνιστές της Αντίστασης ότι θα εμποδίσουν τους Γερμανούς να πραγματοποιήσουν αυτό που συνήθιζαν να κάνουν όταν υποχωρούσαν: να προβαίνουν σε ανατινάξεις, καταστροφές και εκτελέσεις πατριωτών.

Είχε προηγηθεί ο βομβαρδισμός της συμμαχικής αεροπορίας στο Μεζούρλο, όπου είχαν σκοτωθεί 630 Γερμανοί και ο φόβος για αντίποινα αιωρούνταν πάνω από την πόλη.

Στις 21 Οκτωβρίου έφτασαν στη Λάρισα τα ΕΣ ΕΣ της νότιας Ελλάδας.

Ο υπασπιστής της γερμανικής μεραρχίας ανακοίνωσε στον τότε νομάρχη την αξίωση του γερμανού στρατηγού να μεσολαβήσουν οι λαρισινοί στους αντάρτες, ώστε να μη χτυπήσουν τη μεραρχία που ερχόταν από την Αθήνα, γιατί διαφορετικά θα κατέστρεφαν το μηχανοστάσιο, τις υδραυλικές εγκαταστάσεις της εταιρείας ΟΥΗΛ, θα περικύκλωναν την πόλη, ώστε να μη διαφύγει κανένας και θα εξόντωναν τον άμαχο πληθυσμό.

Η επιτροπή του ΕΑΜ Λάρισας ,με επικεφαλής τον Καραγιώργη, έστειλε διαταγή στο Βουνό να μην πραγματοποιηθεί καμιά επίθεση από τις αντάρτικες ομάδες κι έτσι αποφεύχθηκε η καταστροφή της πόλης. Οι Γερμανοί όμως, παρά τις διαβεβαιώσεις, κατέστρεψαν τις εγκαταστάσεις του σιδηροδρομικού σταθμού.

Οι λάμψεις και οι κρότοι από τις ανατινάξεις των πυρομαχικών στο Μεζούρλο και στη Γιάννουλη συντάραξαν τους κατοίκους της πόλης και φώτισαν το τελευταίο πέρασμα των ναζί από τη Λάρισα.

Εισέβαλλαν στα σπίτια κάνοντας έρευνες για αντάρτες, που είχαν εισδύσει στην πόλη . Στην τελική φυγή , στις 2 η ώρα τη νύχτα της Κυριακής, 22 προς τη Δευτέρα 23 Οκτωβρίου, δύο τελευταίοι μοτοσυκλετιστές πυροδότησαν και ανατίναξαν τη γραφική ξύλινη γέφυρα του Πηνειού ποταμού.

Στις 3.15 το πρωί ο πρώτος ανιχνευτής καβαλάρης μπήκε και κάλπασε στην οδό Βόλου και με μια φωτοβολίδα έδωσε το πρώτο γενικό σύνθημα της απελευθέρωσης.

Τα δύο συντάγματα ιππικού ,που αποτελούσαν τη θρυλική ταξιαρχία του Ε.Λ.Α.Σ, μπαίνουν στη Λάρισα.

Επικεφαλής ήταν ο στρατιωτικός Διοικητής #ΔήμοςΚασσάνδρας και ο καπετάνιος της ταξιαρχίας #ΜίμηςΤάσος #Μπουκουβάλας.

Φτάνουν στην πλατεία.

Στο βιβλίο του ‘’Το Αντάρτικο ιππικό της Θεσσαλίας –Καπεταν Μπουκουβάλας ο Α.Σεβαστάκης περιγράφει ‘’ Το πρωί της 21ης του Οκτώβρη αρχίζει η μάχη του Πλατυκάμπου .Οι γερμανικές δυνάμεις κρατούν την μεγάλη γέφυρα και τα ψηλά αποστραγγιστικά αναχώματα για να έχουν ελεύθερη έξοδο προς Βόλο .Δεν μπορούμε να τους απωθήσουμε …Στέλνουμε και άλλες ενισχύσεις .Στέλνουν και οι Γερμανοί ενισχύσεις από την Λάρισα . Η μάχη περνάει εναλλασόμενες φάσεις . Η αντίσταση των Γερμανών είναι λυσασμένη .Πολεμούμε όλη μέρα . Πριν από τα μεσάνυχτα της 22ας προς 23ης οι Γερμανοί αποδεκατισμένοι και τσακισμένοι κάμπτονται . Υποχωρούν μπαίνουν στην πόλη .Αμέσως φτάνει η είδηση ‘’Ερχεται το ιππικό του ΕΛΑΣ ! ΟΛΟΙ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΝ ΤΗΝ ΩΡΑ ΤΗΣ ΛΕΥΤΕΡΙΑΣ . Ξημερώνει η 23η Οκτωβρίου .Η Λάρισα ξυπνάει με τις καμπάνες των εκκλησιών .Ο καπετάν Μπουκουβάλας περιγράφει ‘’ Δεν προφτάσαμε να μπούμε στα πρώτα σπίτια και ξεχύθηκε έξαλλος ο κόσμος .Προχωρούμε με δυσκολία …ραίνουν με λουλούδια τους καβαλάρηδες , πολλοί αναγνωρίζουν τους δικούς τους , φίλους , συμμαθητές , αντάρτες που σκύβουν πότε δεξιά πότε αριστερά ,σηκώνουν παιδάκια και τα καθίζουν στα καπούλια των αλόγων .Φτάνουμε στην κεντρική πλατεία .Είναι ένα παραλήρημα …καμπάνες, φωνές ,σημαίες ,ένα κουβάρι ,πολίτες , αντάρτες , αυτοκίνητα ,άλογα .Εγκαθιδρούμε την έδρα της ταξιαρχίας στον άνω όροφο του μεγάρου της Εθνικής Τράπεζας , απ το μπαλκόνι απευθύνει χαιρετισμό ο ταξίαρχος Κασσάνδρας .’’ Η Ελλάδα όμως ,δεν μπόρεσε να χαρεί για πολύ την Απελευθέρωση, επισκιάστηκε από τον επακόλουθο εμφύλιο σπαραγμό, που ακόμη προκαλεί έντονες αντιπαραθέσεις.Για χρόνια ολόκληρα μετά την απελευθέρωση δεν αποδόθηκε τιμή στους εκατοντάδες νεκρούς αγωνιστές της εθνικής αντίστασης .Η ιστορική μνήμη λειτούργησε με επιλεκτική σιωπή ….Είμαστε η μοναδική χώρα που αντί να γιορτάζει την απελευθέρωση , γιορτάζει την εισβολή των κατοχικών δυνάμεων στην χώρα μας . . Για πολύ καιρό υπήρχαν δύο εθνικά αφηγήματα για τη δεκαετία του 1940, το επίσημο των νικητών και το άλλο των ηττημένων και εξόριστων.

Το μεγαλύτερο αντιστασιακό κίνημα της Ευρώπης ταυτιζόταν με την ηττηθείσα και διωκόμενη παράταξη του Εμφυλίου.

Υστερα από τόσες δεκαετίες, είναι επιβεβλημένη η μελέτη της ιστορίας, χωρίς στρεβλώσεις και η σύνταξη ενός καταλόγου των θυμάτων του Πολέμου και της Κατοχής.

Οι εκτελεσθέντες και πεσόντες της Αντίστασης και των «αντιποίνων», οι νεκροί των βομβαρδισμών και των ναρκοπεδίων, πρέπει να τιμηθούν, χωρίς να τους χωρίζουμε σε ημέτερους και μη. Η Δημοτική μας Αρχή έχει καθιερώσει πολυήμερες εκδηλώσεις για την απελευθέρωση της πόλης μας, από τις κατοχικές ναζιστικές δυνάμεις ,αποκαθιστώντας την συλλογική ιστορική μνήμη .Τιμώντας τους ανώνιμους και επώνυμους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης.Τιμώντας τους αγώνες του λαού μας για λευτεριά , δικαιοσύνη και δημοκρατία.

Αποδίδοντας τιμές στον καπετάνιο του ΕΛΑΣ Μίμη Τάσσο-Μπουκουβάλα και τον Μπουρλοτιέρη Αντώνη Αγγελούλη Βρατσάνο, γιατί η γνώση της ιστορίας είναι πηγή πολιτικής αφύπνισης και πολιτιστικής ευημερίας ενός τόπου.

Τα μηνύματα του αντιφασισμού ,είναι πιο επίκαιρα από ποτέ ! Το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης της πόλης μας , αποτελεί χώρο ιστορικής μνήμης ενάντια στην λήθη ! Στους τοίχους του , ακούμπησε η ζεστή ανάσα εκατοντάδων πατριωτών αγωνιστών . Χρέος μας να το παραδώσουμε στις νέες γενιές , μέσα από ξεναγήσεις ,εκπαιδευτικά προγράμματα και βιωματικές δράσεις .Οι επερχόμενες γενιές πρέπει να γνωρίζουν τους αγώνες ,τις θυσίες του λαού μας και την ιστορία του τόπου ,ώστε να περάσει το μήνυμα - Ποτέ πια φασισμός !Ποτέ πια πόλεμος ! Αποτελεί αίτημα παλλαικό , η διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών , για τις ανθρώπινες ζωές που χάθηκαν , την οικονομική καταστροφή της χώρας ,την κλοπή των πολιτιστικών αγαθών και το κατοχικό δάνειο που δεν επιστράφηκε ποτέ !Στις 8/9 /2016 διαβιβάστηκε το πόρισμα της διακομματικής επιτροπής της βουλής των Ελλήνων, για την διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών στο Ευρωπαικό κοινοβούλιο,παράλληλα επισυνάφτηκε και η αναλυτική ομιλία του πρωθυπουργού στο μαρτυρικό χωριό ‘’Κομμένο ‘’ της Αρτας. Η Κατοχή αποτελεί μια οπό τις πιο συγκλονιστικές περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

Σήμερα η πόλη μας αποδίδει τιμή ,ευγνωμοσύνη και σεβασμό σε όσους αγωνίστηκαν ενάντια στον ναζισμό και τις δυνάμεις κατοχής για να μπορούμε σήμερα να απολαμβάνουμε εμεις τα αγαθά της ελευθερίας και της δημοκρατίας .

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους