Ο φασισμός και ο ναζισμός κάνουν συνήθως την εμφάνισή τους όταν βρίσκουν κενά στη δημοκρατία. Λειτουργούν σαν τη θάλασσα που εισχωρεί από τις τρύπες στα πλευρά του πλοίου, πλημμυρίζοντας αρχικά το...
Ο φασισμός και ο ναζισμός κάνουν συνήθως την εμφάνισή τους όταν βρίσκουν κενά στη δημοκρατία.
Λειτουργούν σαν τη θάλασσα που εισχωρεί από τις τρύπες στα πλευρά του πλοίου, πλημμυρίζοντας αρχικά το μηχανοστάσιο, έπειτα το λεβητοστάσιο, το αντλιοστάσιο, τα διαμερίσματα του πληρώματος, και ούτω καθεξής.
Στο τέλος το σκάφος μπατάρει και βυθίζεται αύτανδρο.
Οι ακροδεξιοί στηρίζονται στον αιφνιδιασμό και στον εφησυχασμό της πλατιάς μάζας, την οποία περιφρονούν βαθύτατα.
Αντίκρυ στο γηραλέο και συντηρητικό κατεστημένο έχουν να αντιπαρατάξουν φρέσκα και άφθαρτα πρόσωπα, καθώς οι κεντρικές τους αξίες εκπορεύονται από τη δύναμη που τους προσφέρει το στράτευμα – και, ως γνωστόν, στο στράτευμα υπηρετούν νέοι.
Ενώ τα παραδοσιακά κόμματα στοχεύουν στις διαφορές που υφίστανται μεταξύ κοινωνικών τάξεων, όπως, για παράδειγμα, αστών και εργατών, εκείνοι απευθύνονται σε όσους είναι ταγμένοι στο πλευρό του έθνους.
Και ποιος δεν αγαπάει την πατρίδα του; Συνεπώς η γκάμα τους περιλαμβάνει τους πάντες, από τον πλουσιότερο μέχρι τον φτωχότερο πολίτη της χώρας.
Η διαφορά είναι πως ενώ όλοι αγαπούν την πατρίδα τους, μονάχα εκείνοι την χρησιμοποιούν ως όχημα για να ανατρέψουν τη δημοκρατία.
Στο βιβλίο του Τα νέα πρόσωπα του φασισμού ο Ιταλός φιλόσοφος Έντσο Τραβέρσο αποκαλεί την τάση αυτή «μεταφασισμό». Θεωρεί πως είναι ένα μεταβατικό φαινόμενο, ένα φαινόμενο εν εξελίξει, και αποτελεί τη χειραφέτηση του κλασικού φασισμού.
Ο μεταφασισμός ξεκινά κουβαλώντας περήφανα την αιματηρή του κληρονομιά, η οποία προέρχεται από την παρακαταθήκη που άφησαν πίσω τους ο Μουσολίνι και ο Χίτλερ.
Όταν διανύσει την πορεία του και φτάσει στον προορισμό του, ο μεταφασισμός θα αποκρυσταλλώσει τα ιδεολογικοπολιτικά χαρακτηριστικά του και θα λάβει το νέο του όνομα.
Προς το παρόν συντίθεται από άστατες και αντιφατικές πολιτικές φιλοσοφίες.
Συνιστώσες του είναι ο ακραίος νεοφιλελευθερισμός τύπου Τραμπ, ο σύγχρονος αντισημιτισμός (η θεωρία ότι πίσω από τα πάντα κρύβονται οι εβραίοι) και ο ριζοσπαστικός ισλαμισμός του ISIS ως το έτερο άκρο του ίδιου πόλου.
Τα χαρακτηριστικά της ιδεολογίας του περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την ομοφοβία (οι ομοφυλόφιλοι είναι ένδειξη ηθικής παρακμής), τον αντιφεμινισμό (η θέση των γυναικών είναι στο σπίτι με τα παιδιά) και τον υπερπατριωτισμό, που φτάνει στα όρια της ψύχωσης. «Η ριζοσπαστική δεξιά και ο ισλαμισμός αποτελούν υποκατάστατα των εξαφανισμένων ουτοπιών», λέει ο Τραβέρσο. «Δεν πρόκειται, όμως, για νέες ουτοπίες, αλλά για χλομά αντίγραφά τους.
Και τα δύο οραματίζονται επιστροφή στο παρελθόν.
Η ακροδεξιά απορρίπτει την παγκοσμιοποίηση για να αποκαταστήσει τα κλειστά εθνικά σύνορα, ενώ ο ισλαμισμός –την τρομοκρατική εκδοχή του οποίου αποτελούν ο τζιχαντισμός και το χαλιφάτο– μάχεται για την επιστροφή σε ένα μυθικό αρχέγονο Ισλάμ.
Πρόκειται για διαφορετικές αποκρίσεις, που ωστόσο αλληλοτροφοδοτούνται από την αμοιβαία τους αντίθεση.
Η ακροδεξιά υποδεικνύει τους μετανάστες και τους πρόσφυγες ως όργανο ισλαμοποίησης των δυτικών κοινωνιών, ενώ ο ισλαμισμός εμφανίζεται ως απάντηση στην ξενοφοβία της χριστιανικής Δύσης». Όταν σταθεροποιηθεί ο μεταφασισμός, όταν αποκρυσταλλωθεί το ιδεολογικό του στίγμα, ένα καινούργιο όραμα θα γεννηθεί ως απάντηση στην άλλη πλευρά του δρόμου.
Δεν θα προέλθει από τη δημιουργική φαντασία ενός ευφυούς ατόμου, μα από τη συλλογική ανάγκη να υπάρξει ένα προηγμένο κοινωνικό μοντέλο νέου τύπου.
Όλο και περισσότεροι συγκρίνουν τις συνθήκες που επικρατούν αυτή την εποχή με εκείνες που διαμορφώθηκαν στον Μεσοπόλεμο του περασμένου αιώνα, οδηγώντας στον χειρότερο εφιάλτη από καταβολής κόσμου: τον Δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο.
Ακραία φτώχια, καλλιέργεια φόβου, επίκληση εθνικού μεγαλείου, στοχοποίηση των αδύναμων κοινωνικών ομάδων.
Οι ομοιότητες είναι εντυπωσιακές.
Μπορεί το φόβητρο του περασμένου αιώνα, ο κομμουνισμός, να έχει εκλείψει, μα έχει αντικατασταθεί από το φόβητρο της τρομοκρατίας.
Ένας βολικός εχθρός είναι πάντοτε χρήσιμος.
Μετά το αποτυχημένο Πραξικόπημα της Μπιραρίας το 1923 στο Μόναχο και τη φυλάκισή του, ο Χίτλερ έδειξε να συμμορφώνεται.
Στην πραγματικότητα, φόρεσε το προσωπείο του νομοταγή πολίτη και ακολούθησε την κοινοβουλευτική οδό για την κατάληψη της εξουσίας.
Με τη φορεσιά του προβάτου, ο μετέπειτα δικτάτορας ξεγέλασε τους συντηρητικούς Γερμανούς και πήρε με το μέρος του την επιχειρηματική ελίτ, κυρίως τους ιδιοκτήτες των μεγάλων βιομηχανιών, που πίστεψαν ότι μπορούσαν να τον χειριστούν καλύτερα από τους άλλους.
Τόσο ο Χίτλερ όσο και ο Μουσολίνι ανέλαβαν την εξουσία ως αρχηγοί κυβερνήσεων κατόπιν επίσημης πρόσκλησης που τους απηύθυνε ο πρόεδρος της Δημοκρατίας.
Την ίδια οδό φαίνεται να ακολουθούν και οι επίγονοί τους.
Εμφανίζουν ένα σχετικά ήπιο κοινοβουλευτικό προφίλ, αλλά φροντίζουν να διασπείρουν το μίσος σε κάθε τους ανάσα.
Αν πάρεις τα λεγόμενά τους κατά γράμμα, θα βγεις στους δρόμους θερίζοντας όποιον βρίσκεις μπροστά σου. Κώστας Αρκουδέας, Επικίνδυνοι συγγραφείς, εκδόσεις Καστανιώτη, σελ. 460-463
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους