Όταν ο ΕΔΕΣ και ο ΕΛΑΣ πολεμούσαν μαζί τους Ιταλούς Βγήκαν οι Ιταλοί στη Σκάλα Βγήκαν οι Ιταλοί στη Σκάλα με μαντολίνα και φτερά και κόψανε και μια φευγούλα Βρε Βερτινόι μασκαρά Κορόιδο Βερτινόι...

Πλήρες Κείμενο:

Όταν ο ΕΔΕΣ και ο ΕΛΑΣ πολεμούσαν μαζί τους Ιταλούς Βγήκαν οι Ιταλοί στη Σκάλα Βγήκαν οι Ιταλοί στη Σκάλα με μαντολίνα και φτερά και κόψανε και μια φευγούλα Βρε Βερτινόι μασκαρά Κορόιδο Βερτινόι κρίμα στο πρώτο μπόι καρδιά λαγού σαν έχεις πρέπει πάντα να προσέχεις Ξέρεις είσαστε δειλοί Το τραγούδι δημοσιεύεται από την Μπουσχότεν, με μόνη συνοδό πληροφορία το όνομα της πληροφορήτριας: Κάρμεν, από τα Γρεβενά.

Ό,τι ακολουθεί προέκυψε από δική μας ερευνητική περιέργεια.

Μια δεύτερη εκδοχή του διασώζεται στην τοπική προφορική παράδοση της Παραμυθιάς, όπως καταγράφεται στη δημοσίευση «Οι ιστορίες της Βάβως», όπου επανέρχεται και το όνομα Βερτινόι (Paramythia Online) Αναφέρεται στη μάχη της 21ης Μαΐου 1943, στην περιοχή της Σκάλας Παραμυθιάς και του Ποπόβου (σημερινή Αγία Κυριακή), όπου αντάρτες αντιμετώπισαν ιταλική στρατιωτική δύναμη ενισχυμένη από ένοπλους Τσάμηδες. Η Σκάλα είναι ορεινή διάβαση στον δρόμο από την Παραμυθιά προς το Πόποβο.

Σύμφωνα με τον Βασίλειο Βακάλη , στην αρχική φάση της μάχης συμμετείχαν δώδεκα αντάρτες του ΕΔΕΣ και επτά του ΕΑΜ, που ενισχύθηκαν στη συνέχεια από άλλες ανταρτικές ομάδες και κατοίκους των γύρω χωριών.

Η συμμετοχή και των δύο οργανώσεων έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η μάχη δόθηκε πριν από τη μεγάλη όξυνση της μεταξύ τους σύγκρουσης.

Πρόκειται για σύντομη πολεμική σάτιρα, που συνεχίζει την παράδοση των σατιρικών τραγουδιών του ελληνοϊταλικού πολέμου.

Τα «μαντολίνα και φτερά» επαναφέρουν το καθιερωμένο στερεότυπο του επιδεικτικού αλλά άμαχου Ιταλού, ενώ η «φευγούλα» ολοκληρώνει τη γελοιοποίησή του.

Το «Κορόιδο Βερτινόι / κρίμα στο πρώτο μπόι» παραπέμπει ευθέως στο «Κορόιδο Μουσολίνι», στη μελωδία του οποίου πιθανότατα βασίζεται.

Ένα γνωστό σατιρικό πρότυπο του 1940–41 προσαρμόζεται έτσι σε συγκεκριμένο πρόσωπο και σε μια τοπική μάχη της Κατοχής. Ο Βερτινόι του τραγουδιού ταυτίζεται με τον Ιταλό αντισυνταγματάρχη Βερντινουά, ο οποίος, σύμφωνα με το ημερολόγιο του Βασίλειου Κραψίτη, διοικούσε μία από τις δύο φάλαγγες που επιτέθηκαν στο Πόποβο στις 21 Μαΐου 1943 . Η φάλαγγά του αποτελούνταν από 25 Ιταλούς και 90 ένοπλους μουσουλμάνους και κινήθηκε από την περιοχή του Αγίου Αρσένη προς τις θέσεις Σταυρός και Σέλλωμα Ποπόβου.

Η διαφορετική γραφή του ονόματος οφείλεται πιθανότατα στην προφορική μετάδοσή του.

Αξιοσημείωτο είναι ότι στους σωζόμενους στίχους δεν υπάρχει καμία αναφορά στον Ζέρβα, στον ΕΔΕΣ ή στο ΕΑΜ.

Το τραγούδι περιορίζεται στον χλευασμό των Ιταλών και στη φυγή τους.

Η καταγραφή του στα Γρεβενά δείχνει ότι κυκλοφόρησε έξω από την περιοχή της μάχης, χωρίς να γνωρίζουμε ποιοι το δημιούργησαν.

Η απουσία παραταξιακών αναφορών συμφωνεί και με τον κοινό χαρακτήρα της αντιστασιακής δράσης στη συγκεκριμένη σύγκρουση.

Ωστόσο, εντάσσουμε το τραγούδι στην ενότητα του ΕΔΕΣ, επειδή η μάχη της Σκάλας και του Ποπόβου συνδέεται κυρίως με τη δράση του ΕΔΕΣ στην περιοχή, παρά τη συμμετοχή ανταρτών του ΕΑΜ.

Η κατάταξη αφορά το ιστορικό γεγονός και όχι αποδεδειγμένη οργανωτική προέλευση του τραγουδιού. Η φωτογραφία είναι του Κώστα Μπαλάφα (Μουσείο Μπενάκη)

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους