Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Dimitris Anast. : Η εξέγερση στη Γαλλία και οι προσδοκίες μας «Όποιες κι αν είναι οι ευθύνες της εξουσίας, των ανίκανων εκπροσώπων της και της βίας τους, πρέπει να αρνηθούμε να συμμετάσχουμε σε ενέργειες χωρίς πολιτικό νόημα, που αντιβαίνουν στις μεθόδους μας». Ζαν-Λικ Μελανσόν μετά τις πρόσφατες ταραχές στη Γαλλία.

Ο ηγέτης της Ανυπότακτης Γαλλίας (LFI) υπερασπίστηκε τις μαζικές κινητοποιήσεις, αποδίδοντας στην κυβέρνηση Μακρόν την ευθύνη για την κοινωνική κρίση και την αστυνομική καταστολή, χωρίς να υιοθετεί τις λεηλασίες και τις καταστροφές δημόσιων κτιρίων.

Έξι σκέψεις για την εξέγερση και τις προσδοκίες που δημιουργεί. 1. Το σημαντικότερο είναι η εμφάνιση μιας νέας γενιάς αγωνιστών.

Οι μαθητικές κινητοποιήσεις, που ξεκίνησαν με αιτήματα για τη δημόσια εκπαίδευση και το κόστος ζωής, εξελίχθηκαν σε ένα ευρύτερο κίνημα κοινωνικής αμφισβήτησης.

Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους.

Μια νέα γενιά αποκτά εμπειρίες συλλογικής δράσης, χαίρεται και τραγουδά στους δρόμους, πολιτικοποιείται ανακαλύπτοντας ότι μπορεί να αμφισβητήσει την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων.

Αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη μακροπρόθεσμη παρακαταθήκη της εξέγερσης, ανεξάρτητα από την άμεση έκβασή της.

Η πολιτικοποίηση αυτής της νέας γενιάς μπορεί να αφήσει μακροχρόνιο αποτύπωμα στα συνδικάτα, στα κοινωνικά κινήματα και στις πολιτικές οργανώσεις. 2. Η κοινωνική οργή δεν αρκεί Η δικαιολογημένη οργή δεν καθιστά κάθε μορφή δράσης πολιτικά αποτελεσματική.

Οι καταστροφές μπορούν να αποδυναμώσουν τις κοινωνικές συμμαχίες και να επιτρέψουν στην κυβέρνηση να μετατοπίσει τη συζήτηση από τα κοινωνικά αιτήματα στη δημόσια τάξη.

Αυτό ακριβώς επιχειρεί η κυβέρνηση Μακρόν, στοχοποιώντας την Ανυπότακτη Γαλλία. Το Mediapart δημοσίευσε καταγγελίες για εντολές προς τις υπηρεσίες πληροφοριών να ενοχοποιήσουν την LFI, ενώ η εισαγγελέας του Παρισιού δήλωσε ότι δεν μπορούσε να επιβεβαιώσει τους κυβερνητικούς ισχυρισμούς περί οργανωμένης εμπλοκής της «υπεραριστεράς». Ο πρόεδρος της Γερουσίας Ζεράρ Λαρσέ έφτασε μάλιστα να θέσει προς συζήτηση ακόμη και την απαγόρευση της Ανυπότακτης Γαλλίας. Η Αριστερά χρειάζεται να υπερασπίζεται το κοινωνικό κίνημα, χωρίς να θεωρεί ότι κάθε εκδήλωση της εξέγερσης συμβάλλει στην επίτευξη των στόχων του.

Η κριτική σε μορφές δράσης δεν πρέπει να συγχέεται με την καταδίκη της ίδιας της εξέγερσης. 3. Οι εξεγέρσεις δεν οδηγούν αναπόφευκτα σε νίκες της Δεξιάς, ούτε όμως σε άμεσες νίκες της Αριστεράς Ο Μάης του 1968 ακολουθήθηκε από την άμεση συντριπτική εκλογική νίκη των γκωλικών τον επόμενο μήνα, αλλά μετέπειτα από σημαντικές εργατικές κατακτήσεις, όπως οι αυξήσεις μισθών που συμφωνήθηκαν στις διαπραγματεύσεις της Γκρενέλ, και μακροπρόθεσμες κοινωνικές αλλαγές, όπως οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις στα πανεπιστήμια. Τα Κίτρινα Γιλέκα ανάγκασαν την κυβέρνηση Μακρόν να προχωρήσει το 2018 σε οικονομικές παραχωρήσεις περίπου 10 δισ. ευρώ, μεταξύ των οποίων η ακύρωση της αύξησης του φόρου στα καύσιμα, η ενίσχυση των χαμηλών εισοδημάτων και φορολογικές ελαφρύνσεις.

Δεν ανέτρεψαν τη νεοφιλελεύθερη οικονομική πολιτική του Μακρόν, αλλά έδειξαν ότι ακόμη και ένα κίνημα χωρίς ενιαία πολιτική ηγεσία μπορεί να αποσπάσει σημαντικές υλικές παραχωρήσεις.

Η ιστορία των κοινωνικών κινημάτων δεν μπορεί να διαβάζεται αποκλειστικά μέσα από τα αποτελέσματα των επόμενων εκλογών.

Οι κοινωνικές κατακτήσεις, η πολιτικοποίηση νέων ανθρώπων και η ανάπτυξη συλλογικών οργανώσεων αποτελούν επίσης κριτήρια αξιολόγησης. 4. Οι πρώτες δημοσκοπήσεις Στην πρώτη μέτρηση της Ifop μετά τις ταραχές της 17ης Οκτωβρίου, η Μαρίν Λεπέν συγκεντρώνει περίπου 34%-38% στον πρώτο γύρο, ανάλογα με το σενάριο υποψηφιοτήτων, καταγράφοντας μικρή άνοδο. Ο Μελανσόν εμφανίζεται στο 15%-16,5% με μικρή υποχώρηση στο ένα και μικρή άνοδο στο άλλο.

Στον υποθετικό δεύτερο γύρο, η Λεπέν συγκεντρώνει 68% έναντι 32% του Μελανσόν, ποσοστό 1-3 μονάδες μικρότερο σε σχέση με προηγούμενες μετρήσεις.

Μια ξεχωριστή έρευνα δημοφιλίας έδειξε πτώση έξι μονάδων για τον Μελανσόν, στο 31%, ενώ η Λεπέν παρέμεινε στο 43% και ο σοσιαλδημοκράτης Γκλικσμάν ενισχύθηκε κατά πέντε μονάδες, στο 36%. Η συγκεκριμένη έρευνα, όμως, πραγματοποιήθηκε λίγο πριν από τις ταραχές της 17ης Οκτωβρίου.

Είναι πολύ νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα.

Η δυσκολία διεύρυνσης της κοινωνικής και εκλογικής της επιρροής, ωστόσο, παραμένει.

Η πολιτική της έκβαση εξαρτάται από τα προγράμματα, την οργάνωση και τις κοινωνικές συμμαχίες που διαμορφώνονται. 5. Η διεθνής διάσταση της εξέγερσης Η γαλλική εξέγερση δεν αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο. Στην Αλβανία κινητοποιούνται ενάντια στη διαφθορά και την υποβάθμιση της εκπαίδευσης. Στην Ισπανία, η στεγαστική κρίση και τα απαγορευτικά ενοίκια προκαλούν μαζικές διαδηλώσεις. Στο Βέλγιο, εργαζόμενοι και φοιτητές αντιδρούν στη λιτότητα και στις περικοπές των δημόσιων δαπανών. Στη Βραζιλία, οι κινητοποιήσεις συνδέονται με την υπεράσπιση της δημόσιας εκπαίδευσης και της δημοκρατίας. Στην Αργεντινή, φοιτητές και πανεπιστημιακοί αντιστέκονται στις περικοπές της κυβέρνησης Μιλέι, ενώ στην Ινδία αναπτύσσονται νεολαιίστικα κινήματα ενάντια στις κοινωνικές ανισότητες και στις αυταρχικές πρακτικές της κυβέρνησης Μόντι.

Η "αυταρχική δημοκρατία" μόνο δυτικό φαινόμενο δεν είναι.

Τα κινήματα αυτά αναδεικνύουν τις κοινές εμπειρίες: την οικονομική ανασφάλεια, την υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών, τη δυσκολία πρόσβασης στη στέγη και την αμφισβήτηση των πολιτικών θεσμών.

Η σημασία της γαλλικής εξέγερσης μπορεί λοιπόν να υπερβαίνει τα εθνικά της όρια.

Οι εικόνες των κινητοποιήσεων, οι μορφές συλλογικής δράσης και οι πολιτικές συζητήσεις που ήδη προκαλούν (Τραμπ: Η Γαλλία καίγεται) μπορούν να επηρεάσουν άλλες χώρες.

Η μεγαλύτερη μακροπρόθεσμη σημασία της γαλλικής εξέγερσης μπορεί να μην βρίσκεται στο άμεσο πολιτικό της αποτέλεσμα, αλλά στη συμβολή της στη διαμόρφωση μιας νέα διεθνούς γενιάς πολιτικοποιημένων νέων, με κοινές κοινωνικές ανησυχίες και πύκνωση των διεθνών πολιτικών αναταλαγών.

Μου έχει κάνει ιδιαίτερη εντύπωση η σχέση των DSA με τη Linke στη Γερμανία, το Κόμμα των Εργατών στο Βέλγιο, το Αριστερό Κόμμα στη Σουηδία (που επίσης ανεβαίνει), το PSOL στη Βραζιλία και τη σχέση των DSA-ΝΥC με τον Μελανσόν και τον Κόρμπιν. 6. Αναζητείται Θεωρία Κοινωνικής και Πολιτικής αλλαγής Εδώ βρίσκεται και ένα σημαντικό πρόβλημα της ίδιας της Ανυπότακτης Γαλλίας. Η LFI έχει καταφέρει να συγκροτήσει μια σημαντική εκλογική δύναμη της ριζοσπαστικής Αριστεράς, αλλά δεν λειτουργεί ως μαζικό κόμμα.

Βασίζεται σε τοπικές ομάδες δράσης, διαθέτει ισχυρή εθνική ηγεσία και δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις εκλογικές αναμετρήσεις. Ο Patrick Le Moal, γράφοντας στο International Viewpoint, έχει ασκήσει κριτική σε αυτό το μοντέλο, επισημαίνοντας την απόσταση ανάμεσα στην εκλογική επιρροή της LFI και στην οργανωτική της παρουσία στους χώρους εργασίας, στα συνδικάτα και στις γειτονιές.

Από την άλλη πλευρά, ο John Mullen, γράφοντας στο Tempest, υπογραμμίζει τη συμβολή της LFI στην πολιτικοποίηση μιας νέας γενιάς αγωνιστών.

Αυτή η αντίφαση συνδέεται με δύο ευρύτερα στρατηγικά αδιέξοδα της σύγχρονης Αριστεράς, τα οποία αναλύει ο πολιτικός θεωρητικός Άντον Γιάγκερ (Anton Jäger). Το πρώτο είναι η «αμεσοκρατία» (immediatism): η πεποίθηση ότι οι αυθόρμητες εξεγέρσεις και οι διαδικτυακές κινητοποιήσεις μπορούν να ανασυγκροτήσουν τη μαζική πολιτική χωρίς σταθερές οργανώσεις.

Ας ξαναθυμηθούμε την κριτική του Αλεξάντρ Χέρτσεν στον Μιχαήλ Μπακούνιν, ότι συνήθιζε «να μπερδεύει τον δεύτερο μήνα της εγκυμοσύνης με τον ένατο». Η εξεγερτική επιθυμία δεν σημαίνει ότι έχουν ήδη διαμορφωθεί οι κοινωνικές και πολιτικές προϋποθέσεις για μια μεγάλη κοινωνική και πολιτική αλλαγή.

Το δεύτερο είναι ο αριστερός λαϊκισμός των Λακλάου και Μουφ, που φαίνεται άρρητα να εισηγείται την υποκατάσταση της μακρόχρονης οργανωτικής οικοδόμησης με την ηγετική προσωπικότητα και την εκλογική κινητοποίηση. Ο Γιάγκερ αναφέρεται επικριτικά στο «αέριο κόμμα» (gaseous party) του Μελανσόν όπως και στις οργανωτικές περιπέτειες του Your Party του Τζέρεμι Κόρμπιν.

Και οι δύο προσεγγίσεις επιχειρούν να αναπαραγάγουν γρήγορα μορφές μαζικής πολιτικής που ιστορικά χρειάστηκαν δεκαετίες για να δημιουργηθούν, χωρίς όμως την αντίστοιχη οργανωμένη ταξική δύναμη.

Η κριτική αυτή δεν αναιρεί τη συμβολή της Ανυπότακτης Γαλλίας.

Αναδεικνύει, όμως, τα όρια ενός πολιτικού σχηματισμού που διαθέτει σημαντική εκλογική επιρροή χωρίς αντίστοιχες οργανωτικές ρίζες στην κοινωνία.

Εδώ βρίσκεται και η διαφορά ανάμεσα σε μια αυθορμησιακή εξεγερσιακή αντίληψη και μια πολιτική αντίληψη της Αριστεράς.

Η πρώτη κινδυνεύει να αντιμετωπίζει την εξέγερση ως αυτοσκοπό, σαν να αρκεί η ένταση της κοινωνικής σύγκρουσης για να αλλάξει ο κόσμος.

Το σύνθημα του Μάη του 1968 «Η φαντασία στην εξουσία» διατηρεί τη γοητεία του, αλλά η φαντασία δεν υποκαθιστά το πολιτικό όραμα και την πολιτική στρατηγική.

Για παράεδειγμα, μόλις την τελευταία 10ετία έχουμε τις πρώτες προσεγγίσεις για ένα εναλλακτικό δημοκρατικόσοσιαλιστικό όραμα όπως αυτές του Vivek Chibber, του Σουνκάρα, των Beggs, Burgis & Subkara (2026) και του Richard Wolf που υπεβαίνουν τόσο το το σοβιετικό μοντέλο του κρατικού σχεδιασμού όσο και το πιο προωθημένο Σουηδικό μοντέλο της σοσιαλδημοκρατίας.

Υπάρχει, βέβαια, και η αντίστροφη παγίδα: μια απαισιόδοξη Αριστερά που αντιμετωπίζει τις εξεγέρσεις σχεδόν ως αναπόφευκτους προδρόμους εκλογικών νικών της Δεξιάς, παραγνωρίζοντας τις κοινωνικές κατακτήσεις και τις μακροπρόθεσμες δυνατότητες που δημιουργούν.

Η πολιτική Αριστερά χρειάζεται να υπερβεί και τις δύο αντιλήψεις.

Να κατανοεί τον πραγματικό συσχετισμό δυνάμεων, να διακρίνει το επιθυμητό από το άμεσα εφικτό και να οργανώνει τη δράση της ώστε να μεταβάλει αυτόν τον συσχετισμό.

Η πολιτική δεν είναι ούτε η θεολογική αναμονή της επανάστασης ούτε η διαχείριση του υπάρχοντος. Είναι η προσπάθεια να αλλάξουμε την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων, μετακινώντας διαρκώς τα όρια του εφικτού.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους