«Σερβία ή Μαφία;»; Η Σερβία αποφασίζει στις 25 Οκτωβρίου: Μπορεί η φοιτητική εξέγερση να ανατρέψει τον Βούτσιτς; Στις 25 Οκτωβρίου 2026, η Σερβία βρίσκεται μπροστά σε μια εκλογική αναμέτρηση που...

Πλήρες Κείμενο:

«Σερβία ή Μαφία;»; Η Σερβία αποφασίζει στις 25 Οκτωβρίου: Μπορεί η φοιτητική εξέγερση να ανατρέψει τον Βούτσιτς; Στις 25 Οκτωβρίου 2026, η Σερβία βρίσκεται μπροστά σε μια εκλογική αναμέτρηση που μπορεί να αποδειχθεί σημείο καμπής για τη σύγχρονη πολιτική της ιστορία. Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, κυρίαρχη φυσιογνωμία της σερβικής πολιτικής επί περισσότερο από μία δεκαετία, αντιμετωπίζει την ισχυρότερη πρόκληση των τελευταίων ετών: ένα φοιτητικό κίνημα που μετέτρεψε την κοινωνική οργή για τη διαφθορά και εκδημοκρατισμό σε πανεθνική διεκδίκηση πολιτικής αλλαγής.

Μετά την πτώση του Όρμπαν στην Ουγγαρία, η Σερβία θα μπορούσε να είναι η επόμενη; Η αφετηρία βρίσκεται στην τραγωδία του Νόβι Σαντ, τον Νοέμβριο του 2024, όταν η κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους.

Για χιλιάδες πολίτες, η καταστροφή έγινε σύμβολο ενός συστήματος όπου η αδιαφάνεια, η διαφθορά, η πολιτική ευνοιοκρατία και η απουσία λογοδοσίας θεωρούνται βαθύτερες αιτίες της κοινωνικής παρακμής κι ενός τοξικού πολιτικού περιβάλλοντος.

Από τα πανεπιστήμια και τους δρόμους του Βελιγραδίου έως τις μικρότερες πόλεις και τα χωριά, οι Σέρβοι φοιτητές οικοδόμησαν ένα κίνημα με οριζόντια οργάνωση, επιμένοντας στη δικαιοσύνη, στην ανεξαρτησία των θεσμών και στην ουσιαστική δημοκρατία.

Σύνθημα τους: «δεν θέλουμε να φύγουμε από την πατρίδα μας, θέλουμε να την αλλάξουμε». Δεν θέλουν να μεταναστεύσουν κι αυτοί στο εξωτερικό αλλά να κάνουν τη χώρα τους καλύτερη και να ζουν με δικαιοσύνη και αξιοπρέπεια στα σπίτια τους.

Με την εκστρατεία τους από πόρτα σε πόρτα, ακόμη και «σε κάθε χωριό», επιχειρούν να προσεγγίσουν ακόμη και πολίτες που παραδοσιακά στηρίζουν το κυβερνών συντηρητικό και εθνολαϊκιστικό Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS). Η εκλογική τους παρουσία, με τη «Φοιτητική Λίστα», μεταφέρει πλέον τη σύγκρουση από τον δρόμο στην κάλπη.

Το διακύβευμα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην αλλαγή κυβέρνησης.

Αφορά την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς, που έχει διαβρώσει το καθεστώς Βούτσιτς.

Αφορά την ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης και τη δυνατότητα των πολιτών να διεκδικούν δικαιοσύνη χωρίς φόβο, τα οποία στη Σερβία είναι ζητούμενα και δημιουργούν ένα απεχθές τοξικό πολιτικό περιβάλλον, που καλλιεργούσε επιμελώς ο Βούτσιτς από τη στιγμή που ανήλθε στην εξουσία.

Το σύνθημα της Φοιτητικής Λίστας, «Σερβία ή Μαφία;», συμπυκνώνει αυτή τη σύγκρουση, αν και η κυβερνητική πλευρά απορρίπτει τις κατηγορίες περί διαφθοράς και παραβίασης της δημοκρατικής λειτουργίας.

Το κόμμα του Βούτσιτς, το SNS, βρίσκεται στην εξουσία εδώ και 14 χρόνια και ελέγχει τον κρατικό μηχανισμό, ώστε η κυριαρχία της κυβέρνησης στα εθνικά μέσα ενημέρωσης να είναι «ορατή παντού». Η Σερβία είναι κοινωνικά και πολιτικά ασταθής εδώ και χρόνια και το καθεστώς αποτελεί απειλή για τους πολίτες, υποστηρίζει το φοιτητικό κίνημα της Σερβίας.

Η εφημερίδα Guardian παραλληλίζει τη σερβική αναμέτρηση με την πρόσφατη ήττα του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία, εκτιμώντας ότι μια νίκη των φοιτητών θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για δημοκρατική ανανέωση και στενότερη ευρωπαϊκή ενσωμάτωση.

Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις παρουσιάζουν διαφορετικές εικόνες, ενώ παραμένουν ανοιχτά ερωτήματα για την κυβερνητική εμπειρία του κινήματος, την εξωτερική πολιτική και την αντίδραση του κρατικού μηχανισμού.

Η μόνη ευκαιρία για αλλαγή είναι η κινητοποίηση ανθρώπων που δεν ψήφισαν πριν, των λεγόμενων «»Σπαβάτσι», δηλαδή αυτών που μέχρι τώρα «κοιμούνταν» και δεν πήγαν στις κάλπες έως τώρα για να ψηφίσουν --και είναι συνυπέυθυνοι για την υπάρχουσα κατάσταση διαφθοράς στη χώρα.

Υπάρχει το αίσθημα του «τώρα ή ποτέ» και ότι οι άνθρωποι, όπως λέει η επίκουρη καθηγήτρια Γέλενα Κλάουτ, αισθάνονται ότι η δουλειά δεν έχει ολοκληρωθεί.

Η εκλογική αναμέτρηση της 25ης Οκτωβρίου δεν εγγυάται την πτώση του Βούτσιτς.

Προσφέρει, όμως, μια κρίσιμη δοκιμασία για το κατά πόσο η κοινωνική κινητοποίηση μπορεί να μετατραπεί σε εκλογική δύναμη και θεσμική αλλαγή.

Για μια χώρα που εξακολουθεί να παλεύει με τις δύσκολες κληρονομιές του παρελθόντος της, ειδικά της δεκαετίας του 1990, το αίτημα των νέων δεν αφορά μόνο το ποιος θα κυβερνά, αλλά και το πώς θα κυβερνά.

Από την άλλη ο Αλέξα Πετρόφσκι γράφει πως «οι άνθρωποι δεν θέλουν ελευθερία, και αυτό φαίνεται να συμβαίνει για έναν μόνο λόγο: αν την ήθελαν, θα την είχαν». Οι πολίτες της Σερβίας, αναρωτιέται ο ίδιος, είναι όμως έτοιμοι να συναντηθούν με την ελευθερία και έτοιμοι να απορρίψουν την «εθελοντική δουλεία»; Γιατί, όπως έλεγε ο Γάλλος ψυχαναλυτής Ζακ Λακάν: «οι άνθρωποι θέλουν έναν αφέντη». Η ελευθερία και η δημοκρατία θέλουν θάρρος, αγωνιστικότητα, ορθολογισμό και ανεξάρτητη σκέψη και όχι φόβο, εθελοδουλεία και ανορθολογικές θεωρίες συνωμοσίας, που θυματοποιούν τους ανθρώπους αντί να τους κάνουν να θέλουν να καθορίσουν μόνοι τους τη μοίρα τους.

Γιατί η δημοκρατία δεν εξαντλείται στην κάλπη.

Χρειάζεται δικαιοσύνη, αξιοπρέπεια, λογοδοσία και πολίτες που δεν αντιμετωπίζουν την αυθαιρεσία ως αναπόφευκτη μοίρα.

Και το ευρωπαϊκό μέλλον της Σερβίας θα κριθεί όχι μόνο από το εκλογικό αποτέλεσμα, αλλά και από το αν αυτές οι διεκδικήσεις θα γίνουν πράξη.

Οι πολίτες της Σερβίας, είναι βέβαιο, πως δεν θέλουν πλέον άλλον ένα δικτάτορα.

Το μόνο που απομένει, επομένως, είναι στις 25 Οκτωβρίου οι Σέρβοι να αποφασίσουν την απελευθέρωση των εαυτών τους και της χώρας τους από το αυταρχικό καθεστώς του Βούτσιτς, ο οποίος συχνά εμφανίζεται με «βελούδινο» προσωπείο προκειμένου να πείθει περισσότερο τους φοβικούς συνταξιούχους, που δε νοιάζονται για το μέλλον των παιδιών και των εγγονιών τους.

Και στη συνέχεια έρχεται κάτι πολύ πιο δύσκολο από το να αγωνιστούν για την ελευθερία και τη δημοκρατία: να την αντιμετωπίσουν και να τη βιώσουν ως ελεύθεροι άνθρωποι και υπεύθυνοι πολίτες.

Και ταυτόχρονα να παλέψουν για μια καλύτερη και δικαιότερη κοινωνία σε έναν ταραγμένο κόσμο, ο οποίος αναζητεί διεξόδους από πληθώρα προβλημάτων που έχουν ενσκύψει λόγω λανθασμένων πολιτικών επιλογών εδώ και δεκαετίες.

Χαμένες είναι μόνο οι μάχες που δεν έχουν δοθεί.

Και είναι, σε μεγάλο βαθμό, θέμα πολιτικής ενεργοποίησης της Γενιάς Ζ, σε συμμαχία με όλες και όλους που διεκδικούν δικαιοσύνη και αξιοπρέπεια συμμετέχοντας στα Κοινά, να αναλάβουν δράση και να χαράξουν φωτεινές επιλογές ελπίδας διαλύοντας ταυτόχρονα ένα ζοφερό και πτωματόστρωτο δρόμο, που έχουν δημιουργήσει οι κυρίαρχες νεοφιλελεύθερες και εθνολαϊκιστικές ελίτ των τελευταίων ετών. «Θέλουν ένα 1939, Εμείς θα τους δώσουμε ένα 1968»: σύνθημα των διαδηλωτών στη Γαλλία. Γιώργος Στάμκος

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους