Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η έγκριση του Τουρκολιβυκού μνημονίου αποτελεί σημαντικό διπλωματικό κέρδος για την Τουρκία, επειδή ενδεχομένως διευρύνει την υποστήριξη της Λιβύης στη θαλάσσια στρατηγική της Άγκυρας.

Για την Ελλάδα, δημιουργεί ένα πιο απαιτητικό διπλωματικό περιβάλλον, ιδίως γύρω από την Κρήτη και τις επικαλυπτόμενες θαλάσσιες διεκδικήσεις.

Ωστόσο, οι τελικές συνέπειες θα εξαρτηθούν από τον τρόπο με τον οποίο η Λιβύη θα εφαρμόσει την απόφαση, τις αντιδράσεις της Ελλάδας και άλλων περιφερειακών φορέων, καθώς και τους ισχύοντες κανόνες του διεθνούς ναυτικού δικαίου.

Το ερώτημα είναι αν η Ελλάδα πρέπει να αξιοποιήσει το δικαίωμα καθορισμού των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια ως απάντηση στην έγκριση της συμφωνίας Τουρκίας–Λιβύης από το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου 2026.

Η ουσία είναι να διαχωρίσουμε δύο ζητήματα: το νομικό δικαίωμα της Ελλάδας και τον χρόνο, την περιοχή και τον τρόπο άσκησής του. 1. Τι δικαίωμα έχει η Ελλάδα; Η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, στο άρθρο 3, αναγνωρίζει στα παράκτια κράτη το δικαίωμα να καθορίζουν χωρικά ύδατα έως 12 ναυτικά μίλια. Η Ελλάδα έχει ήδη επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ν.μ. στο Ιόνιο, ενώ στο Αιγαίο διατηρεί το όριο των 6 ν.μ. Η Τουρκία αντιτίθεται στην επέκταση στο Αιγαίο και η τουρκική Εθνοσυνέλευση έχει χαρακτηρίσει το 1995 μια τέτοια ενέργεια αιτία πολέμου (casus belli). Αυτό αποτελεί σοβαρό παράγοντα ασφαλείας, όχι όμως από μόνο του απάντηση στο νομικό ερώτημα. 2. Ποιες επιλογές έχει η Ελλάδα; Δεν είναι απαραίτητο η απάντηση να είναι είτε «12 μίλια παντού αμέσως» είτε «καμία επέκταση». Επιλογή Α — Επέκταση νότια και δυτικά της Κρήτης Θα μπορούσε να αποτελέσει διακριτό βήμα, εκτός του Αιγαίου, με άμεση σημασία για την ελληνική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Αθήνα έχει εξετάσει αυτή τη δυνατότητα. Επιλογή Β — Επέκταση στο Αιγαίο Θα είχε ευρύτερες συνέπειες για τον θαλάσσιο χώρο και τη ναυσιπλοΐα.

Επειδή η Τουρκία έχει διατυπώσει ρητή απειλή πολέμου, θα απαιτούσε ιδιαίτερα προσεκτική αξιολόγηση στρατιωτικών, διπλωματικών και επιχειρησιακών κινδύνων. Επιλογή Γ — Συνδυασμός νομικών και διπλωματικών ενεργειών Απόρριψη της λιβυκής έγκρισης, ενημέρωση ΕΕ και συμμάχων, ενίσχυση των διμερών συμφωνιών οριοθέτησης και εξέταση επέκτασης χωρικών υδάτων ως ξεχωριστού ζητήματος.

Αυτή είναι η κατεύθυνση που αντανακλά την επίσημη ελληνική αντίδραση της 20ής Οκτωβρίου. 3. Θα ακύρωνε η επέκταση τη συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης; Όχι αυτομάτως.

Τα χωρικά ύδατα και η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας ή της ΑΟΖ είναι διαφορετικά νομικά ζητήματα.

Η επέκταση στα 12 ν.μ. θα ενίσχυε την ελληνική κυριαρχία στις θαλάσσιες περιοχές όπου θα εφαρμοζόταν, αλλά δεν θα έλυνε από μόνη της όλες τις διαφωνίες για την ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα. Η Ελλάδα έχει ήδη απορρίψει επίσημα τη λιβυκή απόφαση, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία παραβιάζει το Δίκαιο της Θάλασσας και παραγνωρίζει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών. 4. Ποια δεδομένα πρέπει να σταθμίσει η Αθήνα; Διεθνές δίκαιο Η νομική βάση της επέκτασης και οι κανόνες οριοθέτησης σε περιοχές όπου υπάρχουν επικαλυπτόμενες θαλάσσιες ζώνες. Αποτροπή Η ετοιμότητα αντιμετώπισης πιθανής τουρκικής αντίδρασης. Διπλωματία Η στήριξη από ΕΕ, συμμάχους και χώρες της Ανατολικής Μεσογείου. Ενέργεια Οι συνέπειες για έρευνες, υποδομές και επενδύσεις νότια της Κρήτης. Χρονοδιάγραμμα Αν η επέκταση θα γίνει σταδιακά ή σε περισσότερες περιοχές, με σαφή νομική και επιχειρησιακή προετοιμασία.

Η επέκταση των χωρικών υδάτων δεν πρέπει να συγχέεται με την ΑΟΖ, η πρώτη αφορά κυριαρχία στη θάλασσα, στον βυθό και στον υπερκείμενο εναέριο χώρο, με την επιφύλαξη των κανόνων του διεθνούς δικαίου, ενώ η δεύτερη αφορά συγκεκριμένα κυριαρχικά δικαιώματα και δικαιοδοσία. Συμπέρασμα Η έγκριση της συμφωνίας από το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης δεν αλλάζει αυτομάτως το διεθνές δίκαιο ούτε δημιουργεί από μόνη της νέα νόμιμα θαλάσσια σύνορα.

Αλλά μεταβάλλει το διπλωματικό περιβάλλον μέσα στο οποίο η Ελλάδα υπερασπίζεται τις θέσεις της.

Το κρίσιμο ερώτημα για την ελληνική πολιτεία είναι αν και πότε μια επέκταση θα ενίσχυε ουσιαστικά την προστασία των ελληνικών δικαιωμάτων, με αποδεκτό επίπεδο κινδύνου και επαρκή προετοιμασία.

Η αξιολόγηση αυτή χρειάζεται να διαχωρίζει το δικαίωμα της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα από τις πρακτικές συνέπειες κάθε συγκεκριμένης επιλογής.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους