Πάλι τα παιδιά θα βγάλουν το φίδι από την τρύπα. Αυτή τη σκέψη κάνω τις τελευταίες ημέρες, βλέποντας μαθητές και φοιτητές να βγαίνουν στους δρόμους. Στην Ελλάδα, στη Γαλλία, στην Αλβανία και σε άλλες...
Πάλι τα παιδιά θα βγάλουν το φίδι από την τρύπα. Αυτή τη σκέψη κάνω τις τελευταίες ημέρες, βλέποντας μαθητές και φοιτητές να βγαίνουν στους δρόμους. Στην Ελλάδα, στη Γαλλία, στην Αλβανία και σε άλλες χώρες κατα καιρούς, μια νέα γενιά διεκδικεί το δικαίωμά της στην παιδεία, στην αξιοπρεπή ζωή, σε ένα μέλλον που δεν θα καθορίζεται από την ακρίβεια, την ανασφάλεια και τις κοινωνικές ανισότητες.
Με διαφορετικά αιτήματα, αλλά με μια κοινή άρνηση να αποδεχτεί ότι αυτός είναι ο κόσμος που της αναλογεί. "Πάλι τα παιδιά θα βγάλουν το φίδι από την τρύπα", είπα πρόσφατα σε κάποιον. "Και ποιος θα το βγάλει; Εμείς; Που είμαστε χωμένοι μέχρι τον λαιμό στους λογαριασμούς; Που προσπαθούμε απλώς να βγάλουμε τον μήνα; Που έχουμε κουραστεί τόσο πολύ, ώστε σχεδόν έχουμε αποδεχτεί την ήττα μας;" Θυμήθηκα όμως τον εαυτό μου στο λύκειο, πρόεδρος του τμήματός μου τότε και συμμετείχα στις μαθητικές καταλήψεις.
Εκεί, μέσα από τις συνελεύσεις, τις διαφωνίες, τις αποφάσεις και τις διεκδικήσεις, κατάλαβα για πρώτη φορά τη δύναμη της συλλογικότητας.
Και αγχώθηκα, και φοβήθηκα και ενθουσιάστηκα και έχασα τον ύπνο μου και κάποιοι δεχτήκαμε και βία σωματική και απειλές.
Ήμασταν παιδιά απέναντι σε ενήλικες, θεσμούς και εξουσίες.
Κι όμως, καταφέραμε πράγματα.
Τι συναίσθημα και αυτο! Από τότε με ακολουθεί μια πεποίθηση: Όταν ο αγώνας είναι ατομικός, αποτελεί μια προσωπική εμπειρία.
Όταν γίνεται συλλογικός, μετατρέπεται σε δύναμη ικανή να αμφισβητήσει την ίδια την εξουσία.
Η ιστορία μάς το έχει δείξει πολλές φορές.
Οι φοιτητές του Μάη του '68 στη Γαλλία, οι μαθητές του Σοβέτο που εξεγέρθηκαν ενάντια στο απαρτχάιντ, οι φοιτητές του Πολυτεχνείου απέναντι στη δικτατορία, οι νέοι που κινητοποιήθηκαν παγκοσμίως για την κλιματική κρίση.
Και πιο πρόσφατα, στην Ελλάδα, οι μεγάλες φοιτητικές κινητοποιήσεις ενάντια στην ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων, οι μαθητικές και φοιτητικές πορείες για τα Τέμπη, με το αίτημα να αποδοθεί δικαιοσύνη και να μη συγκαλυφθούν οι ευθύνες.
Δεν άλλαξαν μόνοι τους τον κόσμο.
Αλλά αμφισβήτησαν όσα οι προηγούμενες γενιές είχαν μάθει να ανέχονται.
Έκαναν την κοινωνία να κοιτάξει κατάματα τις αντιφάσεις της.
Και πόσο αισιόδοξο είναι να βλέπεις τα παιδιά να έχουν τη δική τους φωνή και να τη βγάζουν στους δρόμους! Να συναντιούνται, να οργανώνονται, να γεμίζουν τις πορείες με ευρηματικά συνθήματα και κυρίως με εκείνη τη φρεσκάδα των νιάτων.
Να διεκδικούν χωρίς να περιμένουν πρώτα την άδεια κανενός.
Ίσως γιατί τα παιδιά δεν έχουν ακόμη μάθει να αντιμετωπίζουν την αδικία ως φυσιολογική κατάσταση.
Δεν έχουν συνηθίσει τόσο το "τίποτα δεν αλλάζει", ούτε έχουν εκπαιδευτεί στην παραίτηση.
Εμείς, αντίθετα, μεγαλώσαμε.
Αποκτήσαμε υποχρεώσεις, οικογένειες, λογαριασμούς, ανασφάλειες.
Είδαμε αγώνες να χάνονται, διεκδικήσεις να αγνοούνται, υποσχέσεις να διαψεύδονται. Κουραστήκαμε.
Και κάπου στην πορεία, πολλοί αρχίσαμε να μπερδεύουμε την παραίτηση με τον ρεαλισμό.
Ας μην ξεχνάμε όμως ότι η εξάντληση μιας κοινωνίας δεν είναι μόνο προσωπική υπόθεση.
Όταν οι άνθρωποι αναλώνονται καθημερινά στην επιβίωση, η συλλογική διεκδίκηση γίνεται όλο και δυσκολότερη.
Το "πως θα τα βγάλω πέρα" είναι ενα αδηφάγο συναίσθημα που δεν αφήνει χώρο για πολλά.
Κι αυτό εξυπηρετεί θαυμάσια κάθε εξουσία που προτιμά τους πολίτες απομονωμένους, φοβισμένους και απασχολημένους με τα ατομικά τους αδιέξοδα.
Γι' αυτό με συγκινεί όταν βλέπω τα παιδιά να αντιστέκονται.
Και με ενοχλεί όταν εμείς οι ενήλικες απαξιώνουμε τους αγώνες τους ως νεανικές υπερβολές, όταν αντιμετωπίζουμε τις καταλήψεις αποκλειστικά ως χαμένες διδακτικές ώρες, χωρίς καν να ενδιαφερόμαστε για όσα διεκδικούν.
Η δημοκρατία δεν μαθαίνεται μόνο στα σχολικά βιβλία.
Μαθαίνεται στη συμμετοχή, στη διαφωνία, στη συνέλευση, στη συλλογική απόφαση.
Εκεί όπου ένα παιδί καταλαβαίνει ότι η φωνή του αποκτά δύναμη όταν συναντά τις φωνές των άλλων.
Τα παιδιά δεν έχουν καμία υποχρέωση να διορθώσουν όσα εμείς δεν καταφέραμε.
Έχουν όμως κάθε δικαίωμα να τα αμφισβητήσουν.
Κι εμείς έχουμε την ευθύνη να σταθούμε δίπλα τους.
Δεν ξέρω αν θα βγάλουν και αυτή τη φορά το φίδι από την τρύπα.
Ξέρω όμως ότι πολλές φορές στην ιστορία ήταν εκείνα που αρνήθηκαν να θεωρήσουν την ήττα δεδομένη.
Και ίσως ήρθε η ώρα, αντί να τους λέμε διαρκώς ότι είναι το μέλλον, να αναλάβουμε κι εμείς το μερίδιο της ευθύνης μας για το παρόν. Δεν αρκεί να καμαρώνουμε τα παιδιά μόνο που αγωνίζονται. Οφείλουμε να μην τ αφήνουμε μόνα τους.
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους