Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΠΟΛΕΜΟΚΑΠΗΛΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΤΡΟΠΗ: Η ΕΘΝΙΚΗ ΙΣΧΥΣ ΔΕΝ ΜΕΤΡΙΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΚΟΛΙΑ ΤΩΝ ΑΠΕΙΛΩΝ Στον δημόσιο διάλογο για τα ελληνοτουρκικά επανέρχονται συχνά απόψεις που αντιμετωπίζουν τον γενικευμένο πόλεμο ως αυτονόητη απάντηση σε οποιαδήποτε τουρκική επιθετική ενέργεια, ακόμη και σε μια περιορισμένη αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Διαχωρίζοντας την θέση μου από αυτήν την εύπεπτη και επιφανειακή λογική, παραθέτω στην συνέχεια ορισμένες σκέψεις που επιχειρούν να καταρρίψουν την αφελή, επιπόλαια και επικίνδυνη αυτή ρητορική, κυρίως γιατί έχει αρνητική επίδραση στην αξιοπιστία της αποτροπής που εκφράζει η χώρα μας και στην σχέση κόστους οφέλους, τόσο κοινωνικά όσο και οικονομικά.

Η λογική των πολεμοκάπηλων βασίζεται σε μία υπέρμετρη έπαρση και προβολή ατομικών εκδηλώσεων θάρρους, επιδιώκοντας να προβάλλουν τον εαυτό τους ως παράδειγμα τόλμης, φιλοπατρίας και ικανότητας, προβάλλοντας την πολεμική πλειοδοσία ως απόδειξη εθνικού φρονήματος και αποφασιστικότητας.

Όποιος προβληματίζεται για τις συνέπειες αντιμετωπίζεται περίπου ως υποχωρητικός.

Όμως η υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας δεν απαιτεί πολεμική έπαρση.

Απαιτεί στρατηγική ορθολογικότητα, αξιόπιστη αποτροπή και πολιτική ευθύνη. Η ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΤΡΟΠΉΣ Η στρατιωτική ισχύς αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση της εθνικής ασφάλειας, όχι όμως αυτοσκοπό.

Υπηρετεί συγκεκριμένους πολιτικούς σκοπούς και η αποτελεσματικότητά της κρίνεται όχι μόνο από την επιχειρησιακή επικράτηση, αλλά και από τις πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες της χρησιμοποίησής της.

Η θεωρία της αποτροπής, ιδιαίτερα μέσα από το έργο του Thomas Schelling, αναδεικνύει μια κρίσιμη διάσταση που συχνά παραγνωρίζεται.

Η αξιοπιστία μιας απειλής δεν επιβεβαιώνεται από ρητορικές υποσχέσεις για το μέγεθος της καταστροφής , αλλά από την πραγματική δυνατότητα πρόκλησης κόστους στον αντίπαλο, την πολιτική βούληση, σαφήνεια της απειλής και την πεποίθηση ότι αυτή θα πραγματοποιηθεί.

Η αποτροπή δεν εξαρτάται μόνο από όσα μπορούμε να κάνουμε, αλλά κυρίως από όσα πιστεύει ο αντίπαλος ότι είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε.

Μια απειλή γενικευμένου πολέμου μπορεί να εμφανίζεται ισχυρότερη, αλλά να είναι λιγότερο πειστική από μια περιορισμένη, αποφασιστική, δριμεία και στρατιωτικά εφικτή αντίδραση.

Εδώ βρίσκεται το παράδοξο της πολεμικής πλειοδοσίας: η υπερβολική απειλή, όταν αποδεικνύεται ανεφάρμοστη ή επανειλημμένα δεν υλοποιείται, μπορεί να αποδυναμώνει αντί να ενισχύει την αποτροπή.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα πρέπει να αποκλείει τη γενικευμένη στρατιωτική αντίδραση.

Αντιθέτως, οφείλει να διαθέτει τις αναγκαίες δυνατότητες κλιμάκωσης, χωρίς να αυτοδεσμεύεται για την αυτόματη χρησιμοποίησή τους σε κάθε περίπτωση.

Η στρατηγική σαφήνεια αφορά όσα είμαστε αποφασισμένοι να προστατεύσουμε.

Η επιχειρησιακή καταλληλότητα ως προς τον σκοπό αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα το πράξουμε.

Η νόμιμη αυτοάμυνα διέπεται από την αναγκαιότητα και την αναλογικότητα προς τον αμυντικό σκοπό, όμως ούτε η αναλογικότητα σημαίνει υποχρεωτικά συμμετρική απάντηση ή γεωγραφικό περιορισμό της αντίδρασης.

Στις τοπικές αντιπαραθέσεις οιασδήποτε μορφής είναι αναγκαίο να επικεντρωθείς και σε κάθε περίπτωση οφείλεις να μπορείς να υπερισχύσεις σε αυτές. «Και εις μικρά Γενναίοι» όπως πολλές φορές έχω χαρακτηρίσει την αναγκαιότητα αυτή εμπνεόμενος από τις «Θερμοπύλες» του Καβάφη.

Η εθνική ισχύς δεν εξαντλείται στις Ένοπλες Δυνάμεις.

Προϋποθέτει πολιτική ηγεσία, κοινωνική συνοχή, οικονομική ανθεκτικότητα και αξιόπιστη διεθνή υποστήριξη.

Μια στρατιωτική νίκη που εξαντλεί την κοινωνία, αποδυναμώνει την οικονομία και υπονομεύει τη διεθνή θέση της χώρας δεν εξασφαλίζει αναγκαστικά στρατηγική επιτυχία.

Ούτε όμως η επίκληση του κόστους δικαιολογεί την παραίτηση από την υπεράσπιση ζωτικών εθνικών συμφερόντων. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ “ΠΡΟΤΙΜΗΣΗΣ” ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑΣ Οι “προτιμήσεις” είναι ένα είδος σκοτεινής ύλης για τους οικονομολόγους.

Θα χρειαζόταν μαντικές ικανότητες ή υπερφυσικές ικανότητες ανάγνωσης του μυαλού για να τις αντιληφθούμε και να τις αξιοποιήσουμε άμεσα.

Εν πολλοίς, αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι οικονομολόγοι σε πολλές περιπτώσεις είναι εξαιρετικά επιφυλακτικοί για να αναλάβουν συλλογικές πολιτικές και δράσεις, όταν δεν έχουν αρκετές πληροφορίες για έναν αξιόπιστο υπολογισμό.

Και καταλήγουν συχνά να επιδιώκουν να φανεί η οιαδήποτε προσέγγιση τους ως προτιμήσεις που προκύπτουν από μία δημοσκόπηση είτε από μία ψηφοφορία ενός συλλογικού οργάνου ή ευρύτερα πολιτών.

Αυτό συνεπώς είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα των ανερμάτιστων πολεμοκάπηλων.

Δεν υπολογίζουν το κόστος / όφελος της διεύρυνσης μίας μικρότερης αντιπαράθεσης σε γενικευμένο πόλεμο, βασιζόμενοι στην ελπίδα ότι θα λειτουργήσει αποτρεπτικά μία τέτοια λογική, γιατί ούτως ή άλλως ποτέ δεν φαίνεται να υποστηρίζουν την υπόθεσή τους.

Αντιθέτως, προσπαθούν να υποκινήσουν τους πολίτες ώστε να υποστηρίξουν την προσωπική τους προτίμηση, με την ελπίδα ότι η απειλή τους θα λειτουργήσει συνεκτικά στους πολίτες και αποτρεπτικά στον αντίπαλο.

Είναι όμως η απειλή αυτή αξιόπιστη και επαρκής και οπωσδήποτε ανεπιθύμητη από τον αντίπαλο; Διότι ξεχνάνε το βασικό δίδαγμα αμυντικών σπουδών, "ότι ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΝ ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ Ο ΑΝΤΙΠΑΛΟΣ"! Και οπωσδήποτε δεν αντιλαμβάνονται ότι ο πόλεμος δεν είναι “προτίμηση”. Αλλά όταν συμβαίνει, προκύπτει ως “απώτατη αναγκαιότητα για να υπερασπιστείς αξίες και ζωτικά συμφέροντα της πατρίδας και του λαού της”. Και ναι, τότε πρέπει να είσαι έτοιμος και ισχυρός για να το επιτύχεις, αφού φυσικά δεν έχεις επαναπαυθεί και προετοιμάζεσαι διαρκώς, ορθολογικά και με συνοχή ώστε να πιάσει τόπο και να μην απαξιωθεί η συνεισφορά των πολιτών και φυσικά ο καθένας από εμάς συνεισφέρει σε αυτό με συνέπεια, χωρίς ψευτοκορώνες, υπερφύαλες επάρσεις, ατομικές προσβολές και προκλήσεις.

Και εδώ είναι που οι κοινωνίες πρέπει να είναι επιφυλακτικές προς τους πολεμοκάπηλους, να τους αντιμετωπίσουν και να τους αντισταθούν όσο το δυνατόν περισσότερο.

Αυτή η αντίσταση στο βάθος χρόνου εξασθενεί σε δύναμη, καθώς οι έμπειροι που γνωρίζουν τα κακά ενός πολέμου φεύγουν και νέοι και άπειροι τους αντικαθιστούν, οπότε οι πολεμοκάπηλοι βρίσκουν πεδίο παραπλάνησης.

Πρόκειται για μια κυματοειδή σύγκρουση με κάποιους επικίνδυνους αριβίστες, που τρέχουν να καβαλήσουν το κύμα του πολέμου κάθε φορά που διαμορφώνονται ευνοϊκές γι αυτό εσωτερικές και εξωτερικές συνθήκες.

Σε κάθε περίπτωση, ισχυρή κοινωνία δεν είναι αυτή που με ευκολία επικαλείται τον πόλεμο.

Αλλά αυτή που λαμβάνει διαχρονικά όλα τα μέτρα για να τον προλάβει και να τον αποτρέψει, έγκαιρα προετοιμαζόμενη.

Και εάν τελικά ο αντίπαλος επιλέξει τον πόλεμο, να μπορεί η κοινωνία μας να τον κερδίσει. ΚΑΤΑΛΗΓΟΝΤΑΣ Η υπεύθυνη στρατηγική δεν προεξοφλεί ούτε τον περιορισμό ούτε τη γενίκευση μιας σύγκρουσης.

Διατηρεί εναλλακτικές επιλογές, αξιολογεί τις συνέπειες και επιδιώκει τον νόμιμο πολιτικό σκοπό με τα αποτελεσματικότερα αναγκαία μέσα.

Η πραγματική αποφασιστικότητα δεν βρίσκεται στην ευκολία με την οποία απειλούμε με πόλεμο, αλλά στην ικανότητά μας να τον αποτρέπουμε, να τον διεξάγουμε αποτελεσματικά όταν είναι αναγκαίος και να τον τερματίζουμε με όρους που προστατεύουν τη χώρα.

Γιατί ισχυρή κοινωνία δεν είναι αυτή που επικαλείται εύκολα τον πόλεμο, αλλά εκείνη που προετοιμάζεται διαρκώς για να τον αποτρέψει και, εάν τελικά της επιβληθεί, διαθέτει την ισχύ, τη συνοχή και την αποφασιστικότητα να υπερασπιστεί νικηφόρα την ελευθερία, την ασφάλεια και το μέλλον της.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους