Ο αυταρχισμός δεν έρχεται πάντα με τανκς Από την κοινωνική ανασφάλεια στην απαγόρευση κυκλοφορίας — Η επικίνδυνη διολίσθηση της ευρωπαϊκής δημοκρατίας Κάπως έτσι αρχίζουν οι επικίνδυνες εποχές. Πρώτα...
Ο αυταρχισμός δεν έρχεται πάντα με τανκς Από την κοινωνική ανασφάλεια στην απαγόρευση κυκλοφορίας — Η επικίνδυνη διολίσθηση της ευρωπαϊκής δημοκρατίας Κάπως έτσι αρχίζουν οι επικίνδυνες εποχές.
Πρώτα η οικονομική ανασφάλεια, η ακρίβεια, η στεγαστική κρίση, η υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών και η συσσωρευμένη κοινωνική δυσαρέσκεια.
Έπειτα οι διαδηλώσεις, οι συγκρούσεις, οι καταστροφές.
Και τότε, αντί η δημόσια συζήτηση να επικεντρωθεί στα αίτια, μετατοπίζεται στους εχθρούς που κάθε πολιτική δύναμη επιλέγει να αναδείξει. Ο Μακρόν καταγγέλλει την υπεραριστερά, η Λεπέν προβάλλει την ανασφάλεια και τη μεταναστευτική πολιτική, ενώ ο Μελανσόν αναδεικνύει την κοινωνική δυσαρέσκεια.
Η ίδια κρίση αποκτά διαφορετική ερμηνεία ανάλογα με τις πολιτικές επιδιώξεις εκείνου που την περιγράφει.
Χαρακτηριστική είναι η παρέμβαση της ανθρωπολόγου Florence Bergeaud-Blackler στη Le Figaro, η οποία αποδίδει μέρος των λεηλασιών σε θρησκευτικές και πολιτισμικές αντιλήψεις ορισμένων μουσουλμάνων ταραξιών.
Η ίδια έχει δηλώσει δημόσια ότι θεωρεί αναγκαία μια «κυβέρνηση εξαίρεσης» για την ανόρθωση της Γαλλίας, την οποία περιγράφει ως χώρα που βρίσκεται σε κατάσταση επιβίωσης.
Η άποψή της δεν συνιστά από μόνη της υποστήριξη δικτατορίας.
Αποκαλύπτει όμως πόσο εύκολα η αντίληψη μιας υπαρξιακής απειλής μπορεί να οδηγήσει στο αίτημα για έκτακτες μορφές διακυβέρνησης.
Και ήδη η Γαλλία πέρασε από τα λόγια στα μέτρα.
Μετά τις ταραχές της 17ης Οκτωβρίου 2026, επιβλήθηκαν τοπικές απαγορεύσεις κυκλοφορίας σε περιοχές του Παρισιού, της Λυών και άλλων πόλεων, μαζί με περιορισμούς στις δημόσιες συναθροίσεις.
Τα μέτρα δεν ήταν πανεθνικά και είχαν ως δηλωμένο σκοπό την αποτροπή νέων επεισοδίων.
Ωστόσο, σηματοδοτούν το σημείο όπου η κρίση δημόσιας τάξης οδηγεί σε περιορισμούς ελευθεριών.
Η προστασία των πολιτών από τη βία είναι υποχρέωση κάθε δημοκρατικού κράτους.
Το επικίνδυνο αρχίζει όταν τα έκτακτα μέτρα παύουν να είναι πραγματικά έκτακτα, όταν η κοινωνική διαμαρτυρία συγχέεται με την εγκληματικότητα και όταν η πολιτική αντιπολίτευση αντιμετωπίζεται ως εσωτερικός εχθρός.
Η ιστορία του ευρωπαϊκού Μεσοπολέμου μάς θυμίζει ότι ο αυταρχισμός δεν γεννήθηκε μέσα σε κοινωνίες απαλλαγμένες από φόβο.
Αναπτύχθηκε εκεί όπου η οικονομική ανασφάλεια, η πολιτική πόλωση και η απαίτηση για αποκατάσταση της τάξης συνέβαλαν στην αποδυνάμωση των δημοκρατικών θεσμών.
Δεν αποτελεί αναπόφευκτη επανάληψη της ιστορίας, αλλά παραμένει μια προειδοποίηση.
Και σήμερα η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σοβαρή αντίφαση.
Κινητοποιεί τεράστιους πόρους για τον επανεξοπλισμό της, ενώ σημαντικό μέρος των πολιτών της αντιμετωπίζει οικονομική και στεγαστική ανασφάλεια.
Αν αυτές οι κοινωνικές πιέσεις αντιμετωπιστούν κυρίως ως ζητήματα αστυνομικής διαχείρισης, η δυσπιστία απέναντι στους δημοκρατικούς θεσμούς κινδυνεύει να βαθύνει.
Ο αυταρχισμός δεν υπόσχεται εξαρχής λιγότερη ελευθερία.
Υπόσχεται περισσότερη ασφάλεια, τάξη και προστασία από πραγματικούς ή κατασκευασμένους εχθρούς.
Το ερώτημα είναι μέχρι πού μπορεί να φτάσει μια κοινωνία όταν αρχίσει να ανταλλάσσει ελευθερίες με υποσχέσεις ασφάλειας.
Δεν γνωρίζουμε αν βρισκόμαστε στην αρχή μιας νέας αυταρχικής εποχής.
Γνωρίζουμε όμως από την ιστορία ότι η δημοκρατία δεν χάνεται πάντοτε με ένα πραξικόπημα.
Μπορεί να υποχωρεί σταδιακά, με νόμους, απαγορεύσεις και έκτακτα μέτρα που κάθε φορά παρουσιάζονται ως απολύτως αναγκαία.
Και όταν η εξαίρεση γίνει κανονικότητα, ίσως να είναι ήδη πολύ αργά για να αναρωτηθούμε πότε ακριβώς άρχισε η υποχώρηση της ελευθερίας.
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους