Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΓΝΩΜΗ: Τσάρλι Τσάπλιν I Το «Παιδί» (“The kid”, 1921) είναι η πρώτη μεγάλου μήκους βωβή ταινία του Τσάρλι Τσάπλιν.

Δεν είναι βεβαίως η πρώτη του ταινία, αλλά είναι με βεβαιότητα το πρώτο μεγάλο του αριστούργημα, στο οποίο ο Σαρλώ τελειοποιεί την προσέγγιση του θέματος της αγάπης, το οποίο είχε υπαινιχθεί και προσεγγίσει και στην προηγούμενη ταινία του, δηλαδή την (τρία χρόνια πριν) «Σκυλίσια ζωή». Όμως, ας εστιάσουμε στο «Παιδί»: Περνώντας, επί της ουσίας, από την κινηματογραφική προϊστορία του στην κινηματογραφική ιστορία του, ο Σαρλώ μεγαλώνει αρχικώς τη διάρκεια του έργου του, έτσι ώστε να μην πρόκειται πια για μια μικρού (ή έστω) μεσαίου μήκους ταινία, αλλά για μια σχετικά πλέον μεγάλου μήκους ταινία, έτσι ώστε να υπακούει και ο ίδιος στους κανόνες του αρχαίου θεάτρου και του αριστοτελικού «μεγέθους», με αρχή, μέση και τέλος και με κανονικό μέγεθος, ούτε πολύ μικρό, ούτε και πολύ μεγάλο.

Από την άλλη, ο Σαρλώ, ως άνθρωπος-ορχήστρα για όλες τις δουλειές (παραγωγός, σεναριογράφος, σκηνοθέτης, πρωταγωνιστής και συνθέτης της μουσικής) κάνει τα πάντα μόνος του, με σημαντικότερο το ότι πραγματεύεται το θέμα του, δηλαδή την αγάπη προς ένα ορφανό παιδί, με απόλυτη τελειότητα.

Από τη μια, σώζει το παιδί από βέβαιο θάνατο στα σκουπίδια και από την άλλη, το μεγαλώνει σαν να είναι η πραγματική του μητέρα και επιβεβαιώνοντας την αρχή ότι η μάνα δεν είναι μόνο αυτή που γεννάει το παιδί, αλλά και αυτή που το μεγαλώνει.

Η αγάπη είναι αυτή που λειτουργεί ως ο ακρογωνιαίος λίθος της σχέσης του παιδιού με τον πατέρα του.

Όλα τα υπόλοιπα έρχονται να συμπληρώσουν, αλλά όχι και νοηματοδοτήσουν τη μεταξύ τους σχέση, καθώς απλώς χρειάζονται, αλλά και δεν αρκούν για την ευτυχία, όπως είναι π.χ. το χρήμα.

Από την άλλη, κάθε φορά που οι ήρωες ξεπερνάνε τα όρια, για να προκαλέσουν γέλιο ή για να πετύχουν τους σκοπούς τους, έρχεται το «όργανο του νόμου», για να εξισορροπήσει την κατάσταση.

Το χριστιανικό νόημα του έργου, μέσω της αγάπης, είναι σαφές από την αρχή, όταν η μητέρα παραλληλίζεται με τον Ιησού Χριστό, που κουβαλάει τον ξύλινο Σταυρό του προς τον ανηφορικό Γολγοθά.

Όλες οι δυσκολίες του ανήφορου, όμως, εξισορροπούνται μέσω της αγάπης, ενώ στην πορεία αυτή είναι πανταχού παρούσες οι δυσκολίες της ζωής, από την τραγική ειρωνεία της μάνας που συναντιέται με το παιδί της, χωρίς να ξέρει ότι είναι το πραγματικό της παιδί, μέχρι τον από μηχανής Θεό, που σώζει τους ήρωες σε κάθε δυσκολία.

Ακόμα και το όνειρο του Σαρλώ στον Παράδεισο, προδίδει τις χριστιανικές καταβολές του έργου.

Κατά συνέπεια, λοιπόν, το «Παιδί», ακόμα και για παιδαγωγικούς λόγους, είναι η πρώτη ταινία του Τσάρλι Τσάπλιν, με την οποία αξίζει να ξεκινάμε, σε κάθε περίπτωση, την παρουσίαση του συνολικού έργου του.

Η θεματική των ταινιών της δεκαετίας του 1910 (μικρού μήκους, κατά βάση) του Σαρλώ σφυρηλατούν τον κωμικό του τύπο, αν και ο ίδιος τις ξεπέρασε, στην πορεία, με τα μεταγενέστερα κινηματογραφικά του αριστουργήματα, όπως π.χ. ο «Σαρλώ στρατιώτης» (“Shoulder Arms”), ο οποίος (ως θεματική, τουλάχιστον, για τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο) έχει ενταχθεί ουσιωδώς και εποικοδομητικά στον «Μεγάλο δικτάτορα». Ίσως, η πιο σημαντική, τελικά, κινηματογραφική στιγμή του Σαρλώ, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1910, να είναι η «Σκυλίσια ζωή» (“A Dog's Life”), αφενός λόγω του «μεγέθους» της ταινίας, έτσι ώστε να ολοκληρώνεται με σαφήνεια η υπόθεση και το μήνυμά της, αλλά αφετέρου και ως προς τη θεματική της αγάπης, που αφορά θεματικά και το μεταγενέστερο «Παιδί». Τρία χρόνια, εξάλλου, μας χωρίζουν ανάμεσα στις δύο σημαντικές ταινίες της «Σκυλίσιας ζωής» και του «Παιδιού». Μέσα σε αυτά τα τρία χρόνια, ο Τσάρλι Τσάπλιν είναι έτοιμος πια να περάσει από την κινηματογραφική προϊστορία του στην κατεξοχήν κινηματογραφική ιστορία του, κάτι το οποίο αφορά αρχικώς το μέγεθος του έργου (η διάρκεια του «Παιδιού» μεγαλώνει τόσο, όσο πρέπει, σε σχέση με τη διάρκεια της «Σκυλίσιας ζωής»), αν και το πιο σημαντικό είναι πως με το «Παιδί» τελειοποιείται πλέον η ανάλυση του θέματος της αγάπης του πρωταγωνιστή προς το παιδί και γενικά στο συνάνθρωπό του.

Στην περίπτωση της «Σκυλίσιας ζωής», ο Σαρλώ έχει ήδη σώσει από βέβαιο θάνατο ένα αδέσποτο σκυλί, το οποίο με θαυμαστό τρόπο καταφέρνει να του το ανταποδώσει.

Από την άλλη, με τον τετράποδο φίλο του παρέα, ο Σαρλώ, αν και θεόφτωχος, επισκέπτεται ένα μαγαζί για πλουσίους και για ανώτερες κοινωνικές τάξεις, το οποίο όμως δεν είναι και τόσο αθώο, όσο φαίνεται εκ πρώτης όψεως.

Χειρουργώντας με το γάντι ο Τσάπλιν, μας κλείνει το μάτι, υπαινισσόμενος τη «βρωμιά» του μαγαζιού της «καλής» κοινωνίας και σώζοντας τελικά την αγαπημένη του κοπέλα από το βούρκο, στον οποίο εργαζόταν ως τραγουδίστρια.

Η αγάπη του προς την κοπέλα και τον πρώην αδέσποτο σκύλο του είναι αμοιβαία και μας ανοίγει το δρόμο για την αγάπη προς το «Παιδί», στην επόμενή του ταινία.

Επιπροσθέτως όμως, βλέπουμε τον πάμφτωχο ήρωά μας να μπλέκει με το «όργανο του νόμου», χωρίς να φταίει, με αποτέλεσμα η παράνομη κωμικότητά του να έρχεται σε σαφή αντίφαση με τον παιδαγωγικό του χαρακτήρα.

Αυτό είναι και το μεγάλο ερώτημα, που προκύπτει από την αντιπροσωπευτικότερη μικρού μήκους ταινία του, τον (αμέσως προγενέστερο της «Σκυλίσιας ζωής») «Περιπετειώδη» του 1917: Γιατί ο Σαρλώ, αν και γεμάτος από αγάπη, μπαίνει στη φυλακή; Συνεπώς, παράλληλα δηλαδή με το θέμα της αγάπης, ο Σαρλώ θα πρέπει σύντομα να μας αναλύσει και τις αιτίες της φυλάκισής του, κάτι που θα γίνει στις επόμενες μεγάλου μήκους ταινίες του… Συνεχίζεται… Θωμάς Αθ. Αγραφιώτης (Πατραϊκός ή Πατρίκιος)

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους