Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ: ΕΚΚΛΗΣΙΑΖΟΥΣΕΣ της ΒΑΣΩΣ ΔΕΝΔΡΟΠΟΥΛΟΥ (Μόνο η εικόνα είναι προϊόν ΑΙ) Οι εκκλησιάζουσες φίλες και φίλοι, διδάχτηκαν δυο χρόνια αργότερα από τη συμμαχία της Αθήνας με τη Σπάρτη, δηλ στα 392 π.Χ. Οι γυναίκες, απογοητευμένες από την διοίκηση των αντρών, αποφάσισαν σύμφωνα με τον ποιητή να πάρουν στα χέρια τους οι ίδιες την εξουσία από τους άντρες.

Μεταμφιεσμένες τρύπωσαν κρυφά στην "εκκλησία του λαού" για να επιβάλουν εκεί τις ανάλογες αποφάσεις.

Η αρχηγός τους η Πραξαγόρα, έβαλε σε εφαρμογή το κοινωνικό της πρόγραμμα κοινοκτημοσύνης και ελεύθερου έρωτα.

Λίγο πριν ξημερώσει, η Πραξαγόρα βγήκε σύμφωνα με τον ποιητή από το σπίτι της αθόρυβα και με μεγάλη προφύλαξη.

Φορούσε το χιτώνα της και ήταν ξυπόλητη.

Στα χέρια της κρατούσε ένα αντρικό ιμάτιο, ένα ζευγάρι αντρικά παπούτσια, ραβδί, στεφάνι, ψεύτικα γένια και έναν πήλινο λίχνο αναμμένο.

Αναρωτιόταν, πού ήταν οι γυναίκες: «Μα τι τρέχει; Μη δεν έχουν ράψει τα γένια που τους είπα να ετοιμάσουν: Μήπως τους ήρθε δύσκολο να κλέψουν τα αντρικά ρούχα δίχως να τις νιώσουν; Αλλά ένας λύχνος βλέπω, να, σιμώνει.

Να κι η Σωστράτη, η Κλειναρέτη, η Φιλαινέτη να κι η Γευσιστράτη του κάπελα η γυναίκα.» Ακούν με ενθουσιασμό την Πραξαγόρα: «Τους θεούς παρακαλώ να ξετελέψουν όσα θα αποφασίσουνε.

Σε τούτη τη χώρα έχω κι εγώ μερίδιο, τόσο όσο κι εσείς.

Πικραίνομαι, λυπούμαι να βλέπω σε αποσύνθεση τον τόπο.

Γιατί αρχηγούς κακούς διαλέγουν πάντα.

Κι αν πάει καλά κανείς τους για μια μέρα, ύστερα τα χαλά για δέκα.

Αν βγάλεις άλλον, αυτός χειρότερα τα κάνει.» Οι γυναίκες, στη συνέχεια, συγκρότησαν στο έργο χορό και με ένα τραγούδι που ασχολείται με τα μελλούμενα προχώρησαν στην εκκλησία του δήμου.

Στην επόμενη σκηνή εμφανίστηκε ο Βλέπυρος, ο άντρας της Πραξαγόρας, ο οποίος έμαθε από τον Χρέμητα, που ερχόταν από τη λαϊκή συνέλευση, την ανατροπή που συντελέστηκε.

Χρέμης: «Η γυναίκα είναι ένα πλάσμα και μυαλό κι άξιο να βρίσκει πόρους.

Από τη γιορτή των Θεσμοφορίων, που μόνες τα γιορτάζουν, δεν βγάζουν τα μυστικά παραέξω, ενώ όταν μέλη της βουλής είμαστε εσύ ή εγώ, όλα τα διαλαλούμε.

Έπειτα, λέει, δανείζει η μια στην άλλη ασημικά, χρυσαφικά ποτήρια, φορέματα δίχως μάρτυρα, έτσι μόνη με μόνη κι όλα επιστρέφουν, ποτέ δεν τα κρατούν, ενώ από τους άντρες οι πιο πολύ το συνηθίζουν ακόμα κι αν υπάρχουν μάρτυρες.

Αυτές, δεν σπιουνάρουν και δεν κάνουν μηνύσεις ούτε απόπειρες να ρίξουν το καθεστώς του δήμου.» Η Πραξαγόρα ανέπτυξε στον άντρα της το νέο κυβερνητικό πρόγραμμα που ήταν απλό: όλα τα βάσανα θα φεύγαν, γιατί απ΄ εδώ και πέρα όλα θα ανήκαν σε όλους και ο έρωτας θα ήταν ελεύθερος.

Πραξαγόρα: «Όποιος άντρας θα θέλει, θα σμίγει μ΄ όποια θέλει, θα κάνει μαζί της παιδιά.» Βλέπυρος: «Μπά! Μα τότε στην πιο όμορφη απ΄ όλες όλοι οι άντρες θα τρέχουν γραμμή και θα θέλουν να σμίξουν μαζί της.» Πραξ.: «Στις ωραίες που σφαντάνε θα στέκουν κοντά πλατσομύτες, κακόθωρες, κι όποιος την ωραία λαχταρά, θα αναγκάζεται με την άλλη πρώτα να πέφτει.» Γριά: «όποιος πόθησε αγκαλιά πλάι μου να πλαγιάσει.

Άπραγη είναι η κοπελιά.

Τέχνη βάζει στα φιλιά μόνο μια που έχει ωριμάσει.

Σαν εμένα ποια άλλη ξέρει, τον καλό της πάντα να τον έχει στο πλευρό της; Οι άλλες φεύγουν και πετούνε κάποιον άλλον για να βρούνε.» Κοπέλα: "Μόνο οι νιές έχουν στηθάκια και μπουτάκια τρυφερά.

Άφησε για κείνες την ερωτική χαρά.

Κι αν τα φρύδια έχεις μαδήσει και φορτώθηκες φκιασίδι, Άδης πια σε καρτερά». Βλ.: «Μια ερώτηση ακόμα: αν κανείς δικαστεί και του βάλουνε πρόστιμο, πούθε θα πληρώσει; Απ΄ τα χρήματα πούναι κοινά; Τέτοιο πράγμα θάναι άδικο βέβαια.» Πραξ.: "Αλλά τώρα ούτε δίκες θα γίνονται πια." Η Πραξαγόρα, ύστερα από την απαγγελία της, απευθύνθηκε σιγανά στον Βλέπυρο και στο Χρέμη: «λοιπόν τι λέτε; Σας αρέσουν τούτα;» Χρ: «ναι μας αρέσουν». Πραξ: «Τότε εγώ θα πάω στην αγορά.

Μαζί μια διαλαλήτρια καλλίφωνη θα πάρω και θα στέκω, για να παραλαβαίνω, όσα θα φέρνουν να καταθέσουν στο κοινό ταμείο.

Θα οργανώσω ακόμα και τα συσσίτια.

Σήμερα, από τώρα, το πρώτο σας συμπόσιο να χαρείτε.» Διαλαλήτρια: «έτοιμα τα τραπέζια φορτωμένα λογής λογής φαγητά, και τα κρεβάτια στρωμένα με προβιές και με βελέντζες.

Κρασάκι ανακατεύουν στους κρατήρες και στέκουν στη σειρά οι πωλήτριες μύρων.

Ψαριών φέτες ψήνουνε στη θράκα, λαγών κομμάτια στα σουβλιά περνούνε, ετοιμάζουν τηγανίτες, καβουρδίζουν ξηρούς καρπούς και πλέκουνε στεφάνια». Μια γριά, σύμφωνα με το νέο νόμο, τραβάει με το ζόρι ένα νεαρό στο κρεβάτι της.

Εκείνος διαμαρτύρεται, και από τα χέρια της τον σώζει μια νέα κοπέλα.

Νεαρός στην κοπέλα: «Μα το σωτήρα Δία, μεγάλη χάρη γλυκιά μου, μου έχεις κάμει, που από τότε με γλίτωσες τη γριά.

Κι εγώ, το βράδυ, για την ευεργεσία σου θα σου δείξω μεγάλη και χοντρή ευγνωμοσύνη!» Μια υπηρέτρια πήγε τότε το Βλέπυρο στο γενικό φαγοπότι, που το απόλαυσαν κιόλας οι άλλοι πολίτες σύμφωνα με το έργο.

Αυτό έδωσε ευκαιρία για το κωμικό τέλος όπως το απαιτούσε η συνήθεια, και γι΄ αυτό το τα λόγο εμφανίστηκε και ο Βλέπυρος με μερικές ιερόδουλες.

Φίλες και φίλοι, στις αρχές του τέταρτου αιώνα η παρακμή των θεσμών, η άνιση κατανομή των πόρων, ο υποβαθμισμένος ρόλος της γυναίκας στην κοινωνία και η κακή διαχείριση της πόλης ώθησαν τον Αριστοφάνη να βάλει τις γυναίκες στις Εκκλησιάζουσες να καταλαμβάνουν την εκκλησία του Δήμου, να θεσμοθετήσουν την κοινοκτημοσύνη και την κατάργηση της οικογένειας. Ο Αριστοφάνης άσκησε έντονη κοινωνική κριτική μέσα από τη σάτιρα αυτή, που σε αυτό το έργο οι βωμολοχίες είναι περιορισμένες. Ο Πλάτωνας, ο οποίος είχε δεχτεί επιρροή στην «Πολιτεία» του από τις Εκκλησιάζουσες, στο δικό του έργο προέβλεψε τέλεια κοινοκτημοσύνη και επίσης πραγματεύτηκε πολύ ριζοσπαστικά τη σχέση των δύο φύλων. Η Πραξαγόρα προχώρησε πολλά βήματα πιο μπροστά απ’ τη Λυσιστράτη, με τη δημόσια έκκλησή της να λήξει ένας ανώφελος πόλεμος και να επιστρέψουν οι άνδρες στους παραδοσιακούς τους ρόλους.

Στις "Εκκλησιάζουσες" του Αριστοφάνη, η γυναίκα αναδύθηκε ως φορέας δικαιωμάτων, παρά τα αρνητικά χαρακτηριστικά που ο άνδρας (μέσα απ’ τη σατιρική πένα του Αριστοφάνη) τής αποδίδει.

Οι γυναίκες θα έπρεπε να μπορούσαν να ψηφίζουν, να θεσπίζουν νόμους, να απολαμβάνουν ισονομία και ισοπολιτεία, ακριβώς όπως και οι άντρες, με σαφή σκοπό: το συμφέρον της πόλης, το γενικό καλό (τής πόλεως τά πράγματα δυνώμεθ', ώστ'άγαθόν τίπραξαι τήν πάλιν). Και οι άντρες είχαν ελαττώματα, ιδιοτροπίες, ιδιαιτερότητες - και οι σατιρικοί μας ποιητές δεν τους χαρίστηκαν ποτέ.

Και όμως διοικούσαν και έπαιρναν κρίσιμες αποφάσεις.

Δίνοντας μια πολύ ζωντανή εικόνα για μια εναλλακτική πραγματικότητα, όπου οι γυναίκες κυβερνούν το πολιτικό σύστημα με απώτερο σκοπό την εύρυθμη λειτουργία του, ο Αριστοφάνης επιβεβαίωσε με χαρακτηριστικά έντονο τρόπο τις αξίες και τα ιδανικά της Αθηναϊκής Δημοκρατίας αμέσως μετά τον Πελοποννησιακό πόλεμο.

Καλώντας τους Αθηναίους να οραματιστούν μια γυναικοκρατία, ο Αριστοφάνης στις Εκκλησιάζουσες αποθέωσε την ισότητα και έδωσε κεντρικό ρόλο σε άτομα που στερούνταν παντελώς σχετικών δικαιωμάτων.

Σας ευχόμαστε ένα όμορφο βράδυ και μια θαυμαστή εβδομάδα ❤ ΠΗΓΕΣ: ALBIN LESKY «Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας», ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ ΣΤΑΥΡΟΥ «Οι Κωμωδίες του Αριστοφάνη», Αρχείο Εθνικού Θεάτρου.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους