Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Στο κατώφλι για τη δεύτερη έκδοση του βιβλίου «Η Αγία Περπέτουα και οι συν αυτή Μαρτυρήσαντες» ''Στο βιβλίο «Η Αγία Περπέτουα και οι συν αυτή Μαρτυρήσαντες» υπάρχει η εξής ιδιαιτερότητα: Διαβάζουμε το χρονικό του μαρτυρίου της Αγίας Περπέτουας γραμμένο από την ίδια έως και μια ημέρα πριν από τον θάνατό της.

Πρόκειται για ένα κείμενο πιστοποιημένο ομόφωνα από ερευνητές ιστορικούς ως αυθεντικό και ως το αρχαιότερο προσωπικό ημερολόγιο που έχει διασωθεί στην ιστορία.

Μέσα στο βιβλίο υπάρχει το επίσης διασωθέν κείμενο του Αγίου Σατούρου (κατά άλλη ανάγνωση των ονομάτων της εποχής: Σατύρου), το οποίο έγραψε και αυτός μέσα στη φυλακή ως συγκρατούμενος της Αγίας Περπέτουας, καθώς και η περιγραφή της τελευταίας ημέρας των Μαρτύρων μέσα στο αμφιθέατρο, η οποία γράφτηκε από κάποιον ανώνυμο αφηγητή, που ενώνει και τα δυο παραπάνω κείμενα των Αγίων Μαρτύρων.

Έτσι πραγματοποιείται αυτό το οποίο έγραψε στο τέλος του κειμένου της η Αγία Περπέτουα.

Ας το ακούσουμε στη γλώσσα που το έγραψε η ίδια, στα αρχαία ελληνικά, πόσο ταπεινά, αλλά και μελωδικά ακούγονται οι τελευταίες της λέξεις: «Ταῦτα ἕως πρὸ μιᾶς τῶν φιλοτιμιῶν ἔγραψα· τὰ ἐν τῷ ἀμφιθεάτρῳ γενησόμενα ὁ θέλων συγγραψάτω...» Πιθανολογείται ότι ο αφηγητής αυτός που έγραψε τη συνέχεια που παραγγέλλει η Αγία ήταν ίσως ένας από τους Πατέρες της Εκκλησίας της Καρχηδόνας εκείνης της περιόδου ή ότι ήταν ακόμα ο ίδιος ο αδελφός της στον οποίο απευθύνει τον λόγο μέσα στη φυλακή, όπως και κατά την ώρα του μαρτυρίου.

Η μετάφραση έγινε από το λατινικό κείμενο του βιβλίου «Τhe Acts of the Christian Martyrs» του αμερικανού κλασσικού φιλολόγου και ιστορικού εκκλησίας Herbert Anthony Musurillo (Oxford Early Christian Texts 1972). Πολλοί ιστορικοί του 20ού αιώνα και όχι μόνο το θεώρησαν δικαίως ως ένα μεγάλο ιστορικό εύρημα.

Υπήρξε απόλυτη ομοφωνία ότι πρόκειται για ένα αυθεντικό κείμενο το οποίο έχει διασωθεί από τις αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ. Λέμε κείμενα και όχι έγγραφα, επειδή στην παλαιογραφία έχουμε συχνά μεταγενέστερα αντίγραφα χειρογράφων τα οποία χρονολογούνται με παλαιογραφικούς και φιλολογικούς τρόπους ως παλαιότερες αφηγήσεις.

Αυτό αποτελεί έναν επιστημονικό χώρο που εμείς δεν μπορούμε παρά να τον αποδεχτούμε.

Τα χειρόγραφα λοιπόν που έχουμε για την Αγία είναι μεν μεταγενέστερα, αλλά όλες οι φιλολογικές και παλαιογραφικές έρευνες, χωρίς καμία απολύτως ένσταση, δέχονται με τα παραπάνω επιστημονικά κριτήρια την αυθεντικότητα του κειμένου, τόσο του ημερολογίου της Περπέτουας όσο και του Σατούρου, αλλά και του αφηγητή.

Και το χρονολογούν επακριβώς.

Οι ιστορικοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η γλώσσα, με την οποία έγραψε το ημερολόγιο φυλακής η Αγία Περπέτουα, ήταν η ελληνική.

Το μαρτύριο των Αγίων έλαβε χώρα το έτος 203 μ.Χ στη βόρεια Αφρική, στη σημερινή Τυνησία, σε μια μικρή πόλη που λεγόταν Thuburbo Μinus, όταν αυτοκράτορας ήταν ο Σεπτίμιος Σεβήρος.

Πρόκειται για μια ταραγμένη εποχή.

Είχαν ήδη προηγηθεί οι διωγμοί των χριστιανών από τον Νέρωνα, τον Δομητιανό, τον Αντωνίνο και τον Μάρκο Αυρήλιο.

Τα απομνημονεύματα του βιβλίου μιλούν από μόνα τους.

Με την πένα της 22χρονης νεαρής μητέρας Περπέτουας καταλαβαίνουμε την πνευματική της κατάσταση, η οποία τρέφεται από την αδιάλειπτη προσευχή και θαυμάζουμε τον τρόπο με τον οποίο καταφέρνει να περιγράψει τις συνθήκες της φυλακής, τις δοκιμασίες, αλλά και τα συναισθήματά της χωρίς ίχνος μεμψιμοιρίας, χωρίς να κατηγορεί κανέναν και με τη μεγαλοπρέπεια της χριστιανικής ταπείνωσης.

Προσπαθώντας να διαβάσω για την Αγία, ήρθε στα χέρια μου αρχικά το βιβλίο του μακαριστού καθηγητή Παναγιώτη Τρεμπέλα «Βίβια Περπέτουα αι αδελφαί της Φαβιόλας» το οποίο είναι μετάφραση ενός γαλλικού βιβλίου που μπόρεσα να βρω στην αγγλική του απόδοση, μιας έκδοσης του 1890.

Μιλάμε για ένα βιβλίο το οποίο γράφτηκε τον 19ο αιώνα από έναν καρδινάλιο της καθολικής εκκλησίας.

Αναφέρει στον πρόλογο ότι χρησιμοποιούνται για την πλοκή της ιστορίας μερικοί βίοι Αγίων, οι οποίοι έζησαν στο μέσο του 2ου αιώνα και στην αρχή του 3ου, όπως και πρόσωπα μυθοπλασίας.

Το μαρτύριο της Αγίας πάλι, δεν είναι δοσμένο με ακρίβεια.

Σίγουρα εκείνη την περίοδο δεν υπήρχαν τα μέσα για να επιβεβαιώσει κανείς την προέλευση αυτού του βιβλίου και με τα μέσα της εποχής διαδόθηκε ατυχώς και στην Ελλάδα αυτός ο μυθιστορηματικός, αλλά όχι πραγματικός βίος της Αγίας.

Αργότερα, σε μία έκδοση του 1999, μία ελληνίδα ιστορικός και καθηγήτρια στη Φιλοσοφική Σχολή του Καποδιστριακού, η κυρία Πολύμνια Αθανασιάδη, απέδωσε πιστά από τα αρχαία ελληνικά στη δημοτική γλώσσα μόνο το κείμενο του ημερολογίου φυλακής της Αγίας Περπέτουας.

Aναφέρει διάσημους Ευρωπαίους ιστορικούς και άλλους ερευνητές οι οποίοι ασχολήθηκαν με αυτό και πιστοποιούν τη γνησιότητά του, όπως οι Dodds, Harnack, Kroll, Robinson και Musurillο.

Αυτό το εξαντλημένο βιβλίο αποτέλεσε ένα μικρό επιστημονικό εγχειρίδιο, πλούσιο σε βιβλιογραφικές παραπομπές.

Μετά από αυτή την προσπάθεια υπήρξε και ένα ακόμα βιβλίο για την Αγία, αλλά και για τους συν αυτή μαρτυρήσαντες αυτή τη φορά, από τον φιλόλογο, ερευνητή και συγγραφέα κύριο Θανάση Γεωργιάδη, έκδοση του 2002.

Ο συγγραφέας απέδωσε πιστά τα αυθεντικά κείμενα από τα αρχαία ελληνικά.

Είναι μια προσεγμένη δουλειά, η οποία παρουσιάζει πολλά ιστορικά στοιχεία για τη θρησκεία του ρωμαϊκού κράτους, τους διωγμούς των Χριστιανών κατά την αρχαιότητα και τη θαυμαστή στάση τους στα μαρτύρια, η οποία ενέπνευσε τελικά τον κόσμο.

Αποδίδει ακόμα ολοζώντανες τις διαδικασίες «ψυχαγωγίας» των αμφιθεάτρων της εποχής της ύστερης αρχαιότητας.

Όταν ερευνούσα για την Αγία Περπέτουα, δεν γνώριζα τα δύο προηγούμενα αυτά βιβλία.

Ήθελα να έχω ολόκληρη την αληθινή ιστορία των Αγίων Μαρτύρων την οποία θα μπορούσε να διαβάσει κανείς με ευκολία κι επιθυμούσα να αφουγκραστώ την Αγία δια μέσου της προσευχής.

Έτσι, μετέφρασα το αυθεντικό κείμενο από τα λατινικά στο οποίο μπόρεσα να έχω την πρόσβαση.

Με την ιστορία αυτή ασχολήθηκαν ανά τους αιώνες ιστορικοί, φιλόλογοι, θεολόγοι, αλλά και ψυχαναλυτές, άνθρωποι των γραμμάτων και της τέχνης.

Τη συναντάμε παγκοσμίως σε θεατρικές παραστάσεις, ντοκιμαντέρ, κινούμενα σχέδια (animation), και τη ζωγραφική.

Τραγούδια γράφτηκαν γι' αυτήν, όπως πρόσφατα και στα ελληνικά (ένα πρωτότυπο τραγούδι δημιουργήθηκε από το Γυμνάσιο της «Ελληνικής Παιδείας», το οποίο συνοδεύτηκε από βιντεοκλίπ σε σκηνοθεσία του κυρίου Παύλου Τριποδάκη). Όλα εμπνευσμένα από το θάρρος της νέας αυτής, αλλά μεγάλης στο πνεύμα γυναίκας.

Το όνομά της, Perpetua, προέρχεται από το λατινικό επιθετο perpetuus, -a, -um, που σημαίνει συνεχής, αέναος, αιώνιος.

Παράλληλα αναφέρεται για το πρόσωπό της και το όνομα Βίβια, πιθανόν λόγω της υψηλής κοινωνικής της θέσης ως ρωμαϊκής υπηκόου.

Παντρεμένη, αλλά με πλήρη απουσία του συζύγου, με έναν πατέρα που την πιέζει σκληρά, και έχοντας ένα μωρό το οποίο ακόμα θηλάζει στη φυλακή έως την ημέρα της δημόσιας ομολογίας της.

Προσευχόμενη αδιαλείπτως αξιώνεται οραμάτων και βοηθάει την ψυχή του κεκοιμημένου της αδελφού.

Με τη δύναμη του λόγου της πετυχαίνει καλύτερες συνθήκες διαβίωσης για εκείνη και τους συντρόφους της, όπως και για όλους τους φυλακισμένους χριστιανούς.

Πορεύεται προς το αμφιθέατρο ψάλλοντας και αρνείται πεισματικά να ενδυθεί τους χιτώνες των ειδωλολατρών ιερέων και ιερειών που προσπαθούν να επιβάλλουν στους μάρτυρες, ώσπου το σκοτάδι να υποχωρήσει μπροστά στο φως.

Σηκώνει από το έδαφος τη Φηλικητάτη όταν τραυματίζεται από το άγριο ζώο, και σηκώνει τα μαλλιά της ψηλά σαν να πηγαίνει σε γιορτή.

Και παίρνει ένα ακόμα στεφάνι: βάζει η ίδια το σπαθί του δημίου στον λαιμό της όταν αυτός δειλιάζει.

Όσο για τους «συν αυτή μαρτυρήσαντες», θαυμάζουμε και τη δική τους δύναμη. Ο Άγιος Σατούρος παραδίνεται στις αρχές οικειοθελώς, για να μην αφήσει μόνους στο μαρτύριο τους νέους κατηχούμενους και φίλους του.

Γνωρίζει το τέλος του πριν αυτό συμβεί και το λέει ώστε όλοι να πιστέψουν. Ο Σατουρνίνος επιθυμεί να παλέψει για τον Χριστό με όσο περισσότερα ζώα γίνεται, ενώ η Φηλικητάτη γεννά στη φυλακή και αφήνει και αυτή πίσω το νεογέννητο μωρό της.

Ο άντρας της, Ρεβοκάτος, είναι κοντά της και τέλος ο Σεκούνδος πεθαίνει φυλακισμένος χωρίς να γνωρίσει το σωματικό μαρτύριο, όμως η ψυχή του το έχει γνωρίσει.

Η μνήμη τους εορτάζεται την 1η Φεβρουαρίου.

Διαδικτυακά ανακαλύψαμε ότι μέρη των οστών των Αγίων Περπέτουας και Φηλικητάτης βρίσκονται στον καθολικό ναό Αγίων Πέτρου και Παύλου στο Bochum (Μπόχουμ) της βορειοδυτικής Γερμανίας.

Ευχόμαστε να βλέπουμε συχνά τις αγιογραφίες τους μέσα στην Ορθόδοξη Εκκλησία για να μας στηρίζουν.

Η φωνή του Αγίου Σατούρου στο δημόσιο δείπνο πριν από την εκτέλεσή τους αντηχεί ακόμα στ' αυτιά μου: «Η αυριανή μέρα δεν θα είναι αρκετή για εσάς, έτσι; Τι είναι αυτό που βλέπετε σε εμάς και σας κάνει τόσο να μισείτε; Φίλοι σήμερα, εχθροί αύριο... Όμως σημειώστε τα πρόσωπά μας καλά.

Μπορεί να τα αναγνωρίσετε εκείνη την Ημέρα!...» Η έρευνα για την Αγία Περπέτουα και τους συν αυτή Μαρτυρήσαντες εκδόθηκε από την εφημερίδα «Ορθόδοξη Αλήθεια» το 2017.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους