Ο ΕΝΔΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ- Ο ΠΟΡΤΙΕΡΗΣ ΤΗΣ Β12 ΠΟΥ ΔΕΝ ΤΟΝ ΞΕΡΕΙ ΟΥΤΕ Η ΜΑΝΑ ΤΟΥ! Έχεις ακούσει ποτέ για τον ενδογενή παράγοντα; Όχι; Μην ανησυχείς. Ούτε εκείνος έχει ακούσει για σένα. Κι όμως, δουλεύει...
Ο ΕΝΔΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ- Ο ΠΟΡΤΙΕΡΗΣ ΤΗΣ Β12 ΠΟΥ ΔΕΝ ΤΟΝ ΞΕΡΕΙ ΟΥΤΕ Η ΜΑΝΑ ΤΟΥ! Έχεις ακούσει ποτέ για τον ενδογενή παράγοντα; Όχι; Μην ανησυχείς.
Ούτε εκείνος έχει ακούσει για σένα.
Κι όμως, δουλεύει μέσα στο στομάχι σου από τότε που γεννήθηκες! Και κάνει μια δουλειά τόσο σημαντική, που αν σταματήσει, μπορεί να τρως την καλύτερη διατροφή του κόσμου, να καταπίνεις βιταμίνη Β12 με το κιλό -λέμε τώρα- και το σώμα σου να μην μπορεί να αξιοποιήσει αρκετή από αυτήν.
Πάμε να γνωρίσουμε τον κύριο που δεν βγαίνει ποτέ στις φωτογραφίες, αλλά χωρίς αυτόν η Β12 δυσκολεύεται πολύ να μπει στο πάρτι! Πρώτα γνωρίζουμε την κυρία Β12! Η βιταμίνη Β12, γνωστή στους επιστήμονες και ως κοβαλαμίνη, είναι μια πολύτιμη βιταμίνη.
Βοηθά το σώμα μας να φτιάχνει φυσιολογικά ερυθρά αιμοσφαίρια, να διατηρεί το νευρικό του σύστημα και να συνθέτει DNA.
Δηλαδή, αν το σώμα μας ήταν μια μεγάλη πόλη, η Β12 θα εργαζόταν στο εργοστάσιο παραγωγής αίματος, στο συνεργείο συντήρησης των νεύρων και στο γραφείο όπου φυλάσσονται οι οδηγίες κατασκευής των κυττάρων.
Πολυεργαλείο η κυρία! Την βρίσκουμε στο κρέας, στα ψάρια, στα αυγά, στα γαλακτοκομικά και σε ορισμένα εμπλουτισμένα τρόφιμα.
Εδώ όμως αρχίζουν τα δύσκολα,γιατί άλλο πράγμα είναι να βάλεις τη Β12 στο στόμα σου και άλλο να φτάσει εκεί που τη χρειάζεται το σώμα σου.
Το ότι έφαγες κάτι δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το απορρόφησες! Το στομάχι ανοίγει το πακέτο! Φαντάσου ότι τρως ένα ωραίο κομμάτι ψάρι. Η Β12 βρίσκεται μέσα στην τροφή, συνδεδεμένη με πρωτεΐνες.
Μπαίνει στο στομάχι και εκεί την περιμένουν το γαστρικό οξύ και ένα ένζυμο που λέγεται πεψίνη.
Αυτά αρχίζουν να διαλύουν τις πρωτεΐνες της τροφής και να απελευθερώνουν τη Β12.
Σαν να παραγγέλνεις ένα δέμα και να χρειάζεται πρώτα κάποιος να ανοίξει το κουτί.
Μόνο που η Β12 δεν κυκλοφορεί αμέσως μόνη της.
Συνδέεται αρχικά με μια προστατευτική πρωτεΐνη, την απτοκορρίνη, που υπάρχει στο σάλιο και στα γαστρικά υγρά.
Και τώρα, παρακαλώ, υποδεχτείτε τον πρωταγωνιστή μας! Ο ενδογενής παράγοντας εμφανίζεται! Ο ενδογενής παράγοντας, ή Intrinsic Factor, είναι μια γλυκοπρωτεΐνη.
Σημαίνει ότι είναι μια πρωτεΐνη που έχει πάνω της και τμήματα σακχάρων.
Την παράγουν κάποια ειδικά κύτταρα του στομάχου που ονομάζονται τοιχωματικά κύτταρα.
Και ξέρεις τι άλλο παράγουν αυτά τα κύτταρα; Υδροχλωρικό οξύ! Δηλαδή, οι ίδιοι εργαζόμενοι έχουν δύο σημαντικές δουλειές.
Από τη μια βοηθούν να δημιουργηθεί το όξινο περιβάλλον του στομάχου και από την άλλη παράγουν τον ενδογενή παράγοντα.
Αλλά πρόσεξε μια λεπτομέρεια.
Ο ενδογενής παράγοντας παράγεται στο στομάχι, όμως δεν παραλαμβάνει κανονικά τη Β12 εκεί.
Η σημαντική γνωριμία γίνεται λίγο παρακάτω, στο λεπτό έντερο.
Το πρώτο ραντεβού γίνεται στο δωδεκαδάκτυλο! Η τροφή φεύγει από το στομάχι και φτάνει στο δωδεκαδάκτυλο, το πρώτο τμήμα του λεπτού εντέρου.
Εκεί έρχονται ένζυμα από το πάγκρεας και διασπούν την απτοκορρίνη. Η Β12 απελευθερώνεται ξανά.
Και τότε εμφανίζεται ο ενδογενής παράγοντας! -Καλημέρα, κυρία Β12.
Έχετε συνοδό; -Όχι. -Ωραιότατα.
Ελάτε μαζί μου.
Έχουμε ταξίδι! Οι δυο τους ενώνονται και σχηματίζουν ένα σύμπλεγμα.
Και αυτό το ζευγάρι συνεχίζει το ταξίδι του μέσα στο λεπτό έντερο.
Πού πηγαίνουν; Στον τελικό ειλεό! Ο τελικός ειλεός είναι η πόρτα με τον ειδικό αναγνώστη! Ο τελικός ειλεός είναι το τελευταίο τμήμα του λεπτού εντέρου, λίγο πριν από το παχύ έντερο.
Εκεί υπάρχουν ειδικοί υποδοχείς στα κύτταρα, που αναγνωρίζουν το σύμπλεγμα Β12–ενδογενούς παράγοντα.
Ένα βασικό σύστημα υποδοχέων ονομάζεται cubilin–amnionless.
Φαντάσου μια πόρτα με ηλεκτρονικό αναγνώστη. Η Β12 φτάνει μαζί με τον ενδογενή παράγοντα. Μπιπ! Το σύστημα αναγνωρίζει το σύμπλεγμα και το κύτταρο το παίρνει μέσα.
Στη συνέχεια η Β12 αποχωρίζεται τον ενδογενή παράγοντα και, αφού περάσει από τα κύτταρα του εντέρου, μπορεί να συνδεθεί με μια άλλη πρωτεΐνη μεταφοράς, την τρανσκοβαλαμίνη, για να ταξιδέψει μέσω του αίματος.
Ο ενδογενής παράγοντας δεν είναι λοιπόν το εισιτήριο για όλο το ταξίδι.
Είναι ο απαραίτητος συνοδός για τη βασική διαδρομή απορρόφησης.
Και να η μεγάλη αποκάλυψη η Β12 απορροφάται κυρίως στο τέλος του λεπτού εντέρου, όχι στο στομάχι! Και αν ο ενδογενής παράγοντας εξαφανιστεί ; Μερικές φορές το ανοσοποιητικό σύστημα, που κανονικά προστατεύει τον οργανισμό, κάνει ένα πολύ μεγάλο λάθος.
Αντί να επιτεθεί σε έναν πραγματικό εχθρό, στρέφεται εναντίον των δικών μας κυττάρων.
Σε μια κατάσταση που ονομάζεται αυτοάνοση γαστρίτιδα, μπορεί να καταστρέφονται σταδιακά τα τοιχωματικά κύτταρα του στομάχου.
Και τότε μειώνεται η παραγωγή του ενδογενούς παράγοντα.
Μπορεί επίσης να δημιουργηθούν αντισώματα εναντίον του ίδιου του ενδογενούς παράγοντα, εμποδίζοντας τη λειτουργία του.
Έτσι η Β12 δυσκολεύεται να απορροφηθεί.
Η έλλειψη Β12 που σχετίζεται με αυτόν τον αυτοάνοσο μηχανισμό είναι γνωστή ως κακοήθης αναιμία, ή pernicious anemia.
Και όχι, η λέξη «κακοήθης» εδώ δεν σημαίνει καρκίνο.
Είναι μια παλιά ιστορική ονομασία από την εποχή που δεν υπήρχε αποτελεσματική θεραπεία.
Πώς καταλαβαίνουμε ότι λείπει η Β12; Το σώμα μπορεί να αρχίσει να στέλνει μηνύματα.
Κούραση, αδυναμία, ωχρότητα, δυσκολία στη συγκέντρωση, μουδιάσματα στα χέρια ή στα πόδια, προβλήματα ισορροπίας, γλώσσα που πονάει ή γίνεται λεία.
Και εδώ υπάρχει κάτι που θέλω να προσέξεις ιδιαίτερα.
Μπορεί να υπάρχει νευρολογική βλάβη από έλλειψη Β12 ακόμη και χωρίς να έχει εμφανιστεί αναιμία! Δηλαδή μπορεί η γενική αίματος να μη χτυπάει ακόμη καμπανάκι, αλλά τα νεύρα να αντιμετωπίζουν ήδη πρόβλημα.
Βέβαια, κανένα από αυτά τα συμπτώματα δεν αποδεικνύει μόνο του ότι φταίει η Β12.
Ο οργανισμός δεν στέλνει SMS που γράφει «Καλημέρα, μου λείπει ο ενδογενής παράγοντας». Μακάρι! Θα είχαμε γλιτώσει πολλές εξετάσεις.
Πώς ανακαλύπτουμε τον ένοχο; Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει εξετάσεις . Μην αρχίσεις λοιπόν να καταπίνεις συμπληρώματα στην τύχη! Και τωρα το μυστικό, το σώμα έχει αποθήκη! Το συκώτι μας αποθηκεύει σημαντικές ποσότητες Β12.
Μάλιστα, οι αποθήκες αυτές μπορούν συχνά να επαρκούν για αρκετά χρόνια.
Γι' αυτό μια διαταραχή στην απορρόφηση δεν προκαλεί απαραίτητα συμπτώματα από την πρώτη εβδομάδα.
Μπορεί να περνούν χρόνια μέχρι να εξαντληθούν οι αποθήκες.
Και τότε ξαφνικά αναρωτιέσαι. «Μα καλά, αφού τρώω κανονικά, γιατί μου λείπει η Β12;» Επειδή, αγαπημένε μου, το πεπτικό δεν είναι απλώς ένας σωλήνας όπου ρίχνουμε φαγητό και περιμένουμε να γίνουν όλα μόνα τους.
Είναι ένα ολόκληρο οργανωμένο σύστημα.
Με ένζυμα, οξέα, πρωτεΐνες, υποδοχείς, μεταφορείς και συνεργασίες.
Και ο ενδογενής παράγοντας είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της συνεργασίας.
Το σημαντικό λοιπόν δεν είναι μόνο τι τρως.
Είναι και τι μπορεί να απορροφήσει και να αξιοποιήσει ο οργανισμός σου.
Την επόμενη φορά που θα ακούσεις τη λέξη «ενδογενής παράγοντας», μην τρομάξεις.
Είναι απλώς ένας μικρός κύριος που εργάζεται αθόρυβα για να φτάσει η Β12 εκεί που πρέπει.
Και αν καμιά φορά αναρωτηθείς γιατί το σώμα μας είναι τόσο περίπλοκο, σκέψου το εξής: Για να περάσει μια βιταμίνη από το πιάτο σου στο αίμα σου, χρειάζεται ολόκληρη επιχείρηση μεταφορών! Και εμείς νομίζουμε ότι φάγαμε ένα αυγό και τελειώσαμε! Γνωρίζω – Κατανοώ – Φροντίζω.
Για δες... Ευαγγελία Παπαγιάννη.
Για όποιον θέλει να διαβάσει περισσότερα.
NIH – Vitamin B12: Health Professional Fact Sheet NICE NG239 – Vitamin B12 deficiency in over 16s: diagnosis and management NIDDK – Pernicious Anemia.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά ιατρική διάγνωση ή θεραπεία. #ΒιταμίνηΒ12 #ΕνδογενήςΠαράγοντας #ΑπορρόφησηΒ12 #ΥγείαΕντέρου #ΥγείαΣτομάχου #ΓαστρικόΟξύ #ΜαθαίνωΤοΣώμαΜου #ΕυαγγελίαΠαπαγιάννη #ΓνωρίζωΚατανοώΦροντίζω
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους